Британдық беделді The World Financial Review іскерлік басылымы Қазақстанның шикізаттық емес сектордағы инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейту бағытындағы ауқымды өзгерістеріне талдау жасады. Мақалада елдің посткеңестік кезеңнен кейін Орталық Азиядағы ең ірі әрі динамикалы экономикаға айналу жолындағы басты жетістіктері атап өтілген.

Сарапшылардың жазуынша, табиғи ресурстар Қазақстан экономикасының қалыптасуында шешуші рөл атқарды. Мұнай-газ секторы шетелдік капитал тартуға, экспорттық кірісті арттыруға және ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға негіз болды. Алайда шикізатқа басымдық беру ел экономикасының әлемдік тауар бағасының құбылмалылығына осалдығын көрсетті. Осыған байланысты Қазақстан экономиканы әртараптандыруды мемлекеттік саясаттың ең басты басымдықтарының біріне айналдырды.

Экономикалық өсім мен инвестициялық тартымдылық

Басылым келтірген мәліметтерге сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда жан басына шаққандағы ЖІӨ 15 мың АҚШ долларынан асып, соңғы жеті жылда 52,9%-ға өскен. Сонымен қатар 2021–2025 жылдар аралығында елге тартылған тікелей шетелдік инвестициялардың (ТШИ) жалпы көлемі 114,2 млрд долларды құрады.

Халықаралық қаржы институттары да Қазақстан экономикасының динамикасын оң бағалап отыр:

Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ): 2026 жылы Қазақстан экономикасы 4,7%-ға, ал 2027 жылы 4,5%-ға өседі деп болжайды.

Азия даму банкі (АДБ): Тиісінше 4,8% және 4,5% деңгейіндегі өсімді күтеді.

Елдің тәуелсіз кредиттік рейтингтері де инвестициялық ахуалдың орнықтылығын дәлелдейді:

S&P Global Ratings: 2026 жылғы тамызда елдің ұзақмерзімді тәуелсіз кредиттік рейтингін BBB- деңгейінен BBB деңгейіне көтеріп, болжамды «тұрақты» деп бағалады.Fitch Ratings: Қазақстанның рейтингін BBB деңгейінде («тұрақты» болжаммен) растады.

Өңдеу өнеркәсібі мен агроөнеркәсіптік кешен

Экономиканы әртараптандырудың негізгі қозғаушы күші ретінде өңдеу өнеркәсібі атап өтілді. Соңғы жеті жылда елде 625 жаңа өнеркәсіп кәсіпорны іске қосылып, 62 мыңға жуық жаңа жұмыс орны ашылды.

Өндірістік трансформацияның жарқын мысалы ретінде автомобиль өнеркәсібін келтіруге болады:

Соңғы жеті жылда елде 800 мыңға жуық автомобиль өндірілді.

Бұл бағытта Kia Qazaqstan және Astana Motors Manufacturing Kazakhstan жобалары өндірістік қуаттарды еселеп арттыруға ықпал етті.

Ауыл шаруашылығы саласында да елеулі өсім байқалады:

Соңғы жеті жылда ауыл, орман және балық шаруашылығының жалпы өнімі 24%-ға өсіп, ақшалай көлемі 5,2 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге жетті.

Бұл көрсеткіш агроөнімдерді қайта өңдеу, сақтау, логистика және агротехнология салаларында жаңа инвесторлар үшін кең мүмкіндіктер ашады.

Еуразияның басты транзиттік хабы

The World Financial Review Қазақстанның Еуразия құрлығындағы тиімді географиялық орналасуы оның көлік-логистикалық әлеуетін арттырып отырғанын баса айтады.

Масштабты инфрақұрылымдық жобалар:

Соңғы жеті жылда 36,3 мың шақырым автомобиль жолы салынып, жөнделді.

Шамамен 5 мың шақырым теміржол желісі салынып әрі жаңғыртылды, сондай-ақ 110 теміржол стансасында құрылыс-монтаждау жұмыстары аяқталды.

2025 жылы Қазақстанның тауарлар мен қызметтер бойынша сыртқы сауда айналымы 170 млрд доллардан асып, соңғы бес жылда 40,5%-ға өсті.

Көлік инфрақұрылымының дамуы логистика, қойма хабтары, көлік қызметтері және экспортқа бағытталған өндірістер үшін жаңа инвесторларды тартуға мүмкіндік береді.

Цифрландыру мен инновация — инвестицияның жаңа драйвері

Цифрлық инфрақұрылым — Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыратын маңызды факторлардың бірі.

Мемлекеттік қызметтер: Бүгінде мемлекеттік қызметтердің 90%-дан астамы электронды форматта көрсетіледі. Цифрлық қызметтер түрі 2021 жылғы 657-ден 2026 жылы 1333-ке дейін өскен.

Интернетпен қамту: Халықтың 97,5%-ы жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізген.

Халықаралық бағалау: Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Global Innovation Index 2025 рейтингінде Қазақстан «Үкіметтің онлайн-қызметтері» көрсеткіші бойынша әлемде 10-орынға тұрақтады.

Сонымен қатар ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТКЖ) жұмсалатын ішкі шығындар 2019 жылғы 42,3 млрд теңгеден 2025 жылы 252,5 млрд теңгеге дейін артты. Қазіргі таңда елде шетелдік алдыңғы қатарлы университеттердің 32 филиалы табысты жұмыс істеп тұр.

Түйін: Өңдеу өнеркәсібі, агроөнеркәсіп, көлік-логистика және цифрлық технологиялар секторларын қарқынды дамыту Қазақстанның шикізаттық емес инвестициялық картасын түбегейлі жаңартты. Бұл бағыттар халықаралық капиталды тартуға, жаңа жұмыс орындарын құруға және экономиканың өндіруші салаларға тәуелділігін біртіндеп азайтуға берік негіз қалайды.

Abai.kz