«SAMÚRYQ‑QAZYNA» QORY NE MEMLEKETTIK EMES, NE JEKEMENShIK EMES ÓZGEShE BIR ÁLEM BE?

Mәjilis deputaty Azat Peruashev sәrsenbi, 14 qantar kýni palatanyng plenarlyq otyrysynyng ýzilisinde jurnalisterdin «Samúryq-Qazyna» qorynyng basqarma tóraghasy ýsh jyl ishinde derlik milliarder atanuyna qalay qaraysyz?» degen súraghyna bylay dep jauap berdi:

– Búghan deyin Núrlan Jaqypov ózining kiristeri turaly deklarasiyasyn jariyalap, 2022–2024 jyldar aralyghynda 806 mln tenge tabys tapqanyn kórsetken edi. Áriyne, eger búl jeke kompaniya bolsa, múnday tabys esh kýmәn tughyzbas edi. Bizde elimizde Ilon Mask siyaqty tabysty kәsipkerding baryna quanyp, maqtanar edik. Al adam memlekettik resurstyng basynda otyryp, osynday tabys tapsa — әriyne, búl súraq tudyrady», — dedi Azat Peruashev.

Osylay dep, deputat qor basshysy Núrlan Jaqypovtyng ýsh jylda milliardqa juyq tabys alghanyna narazy ekenin bildirdi. Áriyne, deputat tarapynan aitylghan búl narazylyq «Núrlan Jaqypov myrzanyng «jeke budjetin talqylauy» degen sóz emes ekeni bәrimizge belgili – deputat búl mәselening «memlekettik mәsele» boluy tiyis ekendigine nazar audaryp otyr.

Negizi, deputtatyng oiynyng logikasyn týsinu ýshin «Samúryq‑Qazyna» qorynyng qúrylu tarihy men maqsatyn oqyrmandargha eske sala ketu qajet ekenin úghyp, ashyq aqparattargha kóz saldyq:

«Samúryq-Qazyna» Últtyq әl-auqat qory 2008 jyly Qazaqstan Respublikasynyng sol kezdegi Preziydenti N.Nazarbaevtyng Jarlyghymen qúryldy. Búl úiym últtyq kompaniyalar men damu instituttaryn biriktiru jәne olardyng tiyimdi basqaryluyn qamtamasyz etu ýshin qyzmet etedi. Ol eki bólek qor — «Samúq» (Samruk) jәne «Qazyna» (Kazyna) — birigui nәtiyjesinde payda boldy.

Qúrylghan maqsaty:

– memlekettik aktivterdi tiyimdi basqaru arqyly olardyng úzaq merzimdi qúnyn arttyru;

– últtyq ekonomikanyng túraqtylyghy men bәsekege qabilettiligin kýsheytu;

– investisiya tartu men innovasiyalar damuyna jaghday jasau;

– Qazaqstan ekonomikasynyng manyzdy salalaryn damytu jәne әrtaraptandyru.

Qor – kommersiyalyq qúrylym retinde investisiyalyq holding funksiyasyn atqarady jәne onyng biregey aksioneri — Qazaqstan Respublikasy Ýkimeti.

Búl derekter nege menzep túr?

a) Qordyng biregey aksioneri Qazaqstan Respublikasynyng Ýkimeti dep atap kórsetilgendey, onyng maqsaty Últtyq (memlekettik) mýddege júmys jasau bolyp tabylady.

ә) Qor onyng basshylarynyng payda tabatyn jeke biznes qúrylymyna jatpaydy.

b) Qor basshylyghyn Ýkimet taghayyndaydy jәne ondaghy qyzmetkerlerding jalaqy mólsheri QR Enbek turaly zannamalaryna say taghayyndalady. Al,  syiaqy mólsheri de soghan say bolady.

Deputat mynaghan nazar audardy:

Biraq, «Samúryq-Qazyna» qory men basqa da kvaziymemlekettik qúrylymdardyng budjetteri Parlament qaraytyn respublikalyq budjet qúramyna engizilmegen.

«Qazirgi tanda Budjet kodeksi ayasynda kvaziymemlekettik kompaniyalardyng esep berui jóninde talap bar. Biz olardyng budjetterin qaraymyz, alayda, ókinishke qaray, sol budjetterdi jәne olar boyynsha esepterdi bekituge qúzyretimiz joq. Biz tek esepterdi alamyz», — dedi deputat.

Sondyqtan, ol: «Parlament deputattaryna kvaziymemlekettik kompaniyalardyng tolyq eseptiligin alu jәne olardyng qyzmetin baqylau ýshin qosymsha ókilettikter beru qajet», - degen talapty qoydy.

Sóitip, deputat óz sózinde «Samúryq‑Qazina» qorynyng budjetin parlament aldynda esep beruge tiyisti respublikalyq budjet qúramyna qosudy talap etetinin atap ótti.

Endi, sóz sonynda oqyrmandardyng esine «Samúryq‑Qazyna» qoryn kimder basqarghanyn jәne Núrlan Jaqypovtyng tabysy turaly bergen esebin eske sala ketudi jón kórdik:

Alghashqy bastamashy: Qazaqstannyng birinshi Preziydenti Núrsúltan Nazarbaev — qúryluyn bekitken jәne strategiyalyq baghyttardy aiqyndaghan túlgha.

Baqytjan Saghyntaev — búryn basqarma tóraghasy bolghan (keyin premier-ministr.

Ómirzaq Shókeev — basqarma tóraghasy jәne bas atqarushy diyrektor retinde qyzmet atqarghan. (Premier‑ministr boldy)

Ahmetjan Esimov — búrynghy basqarma tóraghasy, qazaqstandyq sayasatshy jәne búrynghy viyse-premier.

Núrlan Jaqypov — qazirgi zamanghy basqarma tóraghalarynyng biri, Preziydentpen kezdesude qordyng basym baghyttary turaly bayandady. (Súraq: Núrlan Jaqypov premier ‑ ministr bola ma?)

«Samúryq‑Qazina» AQ jauapty túlghalarynyng tabysy turaly anyqtama:

Abai.kz