Tramp biylikke kelgen son, AQSh ózin sheshim qabyldau ortalyghy retinde belsendi týrde kórsetude. Ontýstik Amerikada «Monro» doktrinasyn qayta kýsheytti.

Búl «AQSh-tyng yqpal etu aimaghy» ekenin anyq aituda. Venesueladaghy operasiya, Kubany qyspaqqa aluy, Meksikany qysuy men Panamagha qatysty әreketi sonyng kórinisi. Búny «Donro» doktrinasy dep atap jatqandar da bar. Búl aimaqtaghy Reseydin, Qytaydyn, Irannyng yqpalyn azaytudy maqsat etetinin ashyq aituda. Tayau Shyghysta da Tramp basty qarsylasynyng biri sanalatyn Irandy qatty qysyp jatyr (jaqynda Irangha qatysty ýlken oqighalar, sheshimder boluy mýmkin).

Ol әlemdegi qauipsizdik arhiytekturasyn ózining kózqarasyna say qayta qúruda. Búl rette Tramppen til tabysa bilu manyzdy. Ortalyq Aziya elderi Tramp әkimshiligimen jaqsy qatynas ornatty deuge bolady. Sayasy salqyndyq, qyrghiy-qabaqtyq joq. Ótken jyldyng qarashasynda Tramp «S5+1» sammiytin ótkizdi. Aymaq basshylaryn shaqyrdy. Al keshe «Beybitshilik kenesi» ayasyndaghy alghashqy otyrys ótti. Qazaqstan preziydenti songhy 6 aida AQSh-qa ýsh ret saparlap bardy. Bir ret BÚÚ jiynyna, eki ret AQSh basshysynyng shaqyruymen eki jiyngha qatysty. Qazaqstan halyqaralyq dengeydegi jiyndargha qatysu arqyly, geosayasy ózgeristerden tys qalmaugha tyrysatynyn kórsetude.

Tramptyng bastamalaryn qoldau arqyly, preziydent eki el arasyndaghy diplomatiyalyq baylanysty arttyryp, әriptestik ayasyn keneytude. Qazirgi qadamdar sol ýshin jasalyp jatyr. Álbette búl bizding birqatar kórshilerge únay qoymas. Qytaydyng BAQ-tary ne jazghanyn bilmedim (qytay tilin bilmeymin), biraq Resey BAQ-tary men arnalary «Qazaqstan men Ózbekstan AQSh-qa barghyshtap ketti» degen sarynda birneshe mәtin jazypty. Jaza bersin. Resey men Qytay kórshi, baylanys olarmen onsyz da tyghyz, yqpaly da shekaralas el bolghan song kóbirek. Sol yqpaldy balansqa týsiru ýshin AQSh pen Europa ispettes kýsh ortalyqtarymen baylanysty arttyru qajet. Búl tarazynyng qos basyn teng ústaugha tyrysu әreketi ghoy.

Keshegi jiynda negizinen Gaza taqyryby qozghaldy. Qazaqstan preziydenti Gaza aimaghyn qalpyna keltiru júmystaryna qatysugha dayyn ekenin mәlimdedi. Qazaqstan halyqaralyq dengeydegi tәjiriybeli kompaniyalardy tarta otyryp, infraqúrylymdy qayta qúrugha, túrghyn ýiler, mektepter men auruhanalar salugha atsalysugha niyetti. Sonymen qatar elimiz gumanitarlyq kómek kórsetuge, azyq-týlik qauipsizdigin qamtamasyz etuge (biday, astyq, ún), palestinalyq studentterge bilim granttaryn bóluge dayyn ekenin jetkizdi. 500 student dep jazdy birqatar BAQ. Elektrondyq ýkimet salasyndaghy tәjiriybemen bólisu de úsynylyp otyr eken.

Biraq Gaza taqyryby әli de ózekti, әli de nәzik taqyryp. Úrys qimyldary toqtady, biraq soghys ayaqtalghan joq. Áli qarusyzdanu degen asa kýrdeli prosess bar. HAMAS pen aimaqtaghy ózge toptar qaruyn tastay ma, joq pa, ol 60 kýnning ishinde belgili bolmaq. Sebebi osy aralyqta qaruyn tastau bastalmasa, Izraili úrys qimyldaryn qayta bastaytynyn aityp otyr. Onday jaghdayda qayta qyrghyn bolyp, keshegi jiynda aitylghan әleumettik-gumanitarlyq úsynystardyng oryndaluy belgisiz uaqytqa shegerilui mýmkin. Ol jaqtaghy kelisimder әzirge nyq emes, qyl ýstinde túr.

Qazaqstan osy uaqytqa deyin de, qazir de, keyin de beybitshilik pen túraqtylyqty qoldaytyn syrtqy sayasatyn kórsetip keledi. Preziydent keshegi sózinde de búny aitty. Bizge Tramp kerek emes (ýsh jyldan keyin ketedi degenim ghoy), bizge AQSh kerek. AQSh-pen jyly qatynas, túraqty strategiyalyq seriktestik qajet. Qazirgi әreketter sol mindetterdi nyghaytugha ýles qosady.

Abai.kz