Qazaqstandaghy din mәselesining basty maqsaty – qoghamdaghy túraqtylyqty saqtau!
Qazaqstandaghy din mәselesi – qoghamdaghy manyzdy әri kýrdeli taqyryptardyng biri bolyp tabylatyny jasyryn emes.
Elimiz – zayyrly memleket bolyp tabylghandyqtan, yaghny memleket dinnen bólek júmys isteydi jәne barlyq azamattardyng diny senim bostandyghyna Ata Zanymyz kepildik beredi. Býgingi tanda qazaq jerinde әrtýrli din ókilderi beybit hәm tatu-tәtti ómir sýrip keledi. Statistikalyq mәlimet boyynsha qazaq elindegi halyqtyng basym bóligi islam dinin ústansa, sonymen qatar, sany azshylyqtaghy hristian dini men basqa da konfessiyalar bar.
Qazaqstanda din salasyn retteu men diny túraqtylyqty saqtau ýshin memleket arnayy sayasat jýrgizip keledi. Búl baghytta Qazaqstan músylmandary diny basqarmasy jәne Qazaqstan halqy Assambleyasy siyaqty úiymdar qoghamdaghy konfessiyaaralyq tatulyqty nyghaytugha zor ýles qosyp otyrghanyn basa aituymyzgha bolady. Sonymen qatar diny úiymdardyng qyzmeti zanmen rettelip, olardyng qoghamdaghy qyzmeti baqylauda ústalynady.
Songhy jyldary Qazaqstanda din mәselesine qatysty birqatar ózekti mәseleler de bayqalady. Olardyng qatarynda diny sauattylyqtyng tómendigi, jastardyng radikaldy diny aghymdardyng yqpalyna týsu qaupi jәne internet arqyly taralatyn diny aqparattyng baqylausyz boluyn joqqa shyghara almaymyz. Sondyqtan memleket pen qogham birlesip, jastar arasynda dúrys diny bilim berudi, dәstýrli ruhany qúndylyqtardy nasihattaudy manyzdy dep sanauymyz kerek.
Respublika Konstitusiyasy әrbir azamattyng diny senim bostandyghyna qúqyghyn bekitedi jәne Qazaqstandaghy barlyq dinderding qúndylyghyn mәdeny múranyng ruhany qúramdas bóligi retinde tanidy. Qazaqstan qalalarynda pravoslav shirkeuleri men meshitter, sinagogalar men namaz oqityn ýileri salynghan әri olar túraqty júmys isteydi.
2019 jylghy derekter boyynsha Qazaqstan halqy diny qatystylyghy boyynsha:
70% (kópshiligi) - hanafy mazhabynyng sunny islamyn ústanady;
20% - ózderin pravoslav hristiandarynyng qataryna jatqyzady;
1,3% - katolik shirkeuining izbasarlary;
2% - protestanttargha jatady;
0,09% - buddizmdi ústanady;
0,03% - iudaizm dep bólinedi.
Qazaqstannyng 16 myngha juyq túrghyny qatysqan QR Aqparat jәne qoghamdyq damu ministrligining 2020 jylghy әleumettik saualnamasy barysynda súralghandardyng 67,4% ózderin dindar dep atady. Olardyng 40,5% -y hramdargha tek mereke kýnderi ghana baratynyn moyyndady, tek 26,9% -y ghana diny joralardy ýnemi ústanatynyn mәlimdedi. Erekshe aita keter bir jayt: Qazaqstandyq qogham qayratkerlerining bir bóligi qoghamdy shamadan tys islamdastyrudy qoldamaydy. Olar múnday ýrdis týrki mәdeniyetining ózindik ereksheligin joghaltugha jәne Qazaqstan halqynyng últtyq biregeyligin joghaltugha alyp kelui mýmkin dep sanaydy.
Jalpy alghanda, Qazaqstandaghy din mәselesining basty maqsaty – qoghamdaghy túraqtylyqty saqtau, diny tózimdilikti damytu jәne týrli konfessiya ókilderining beybit ómir sýruin qamtamasyz etu.
Abai.kz