Býgin Astanada alqa-qotan jiyn ótti. Memleket basshysy Jana Konstitusiyagha qol qoydy...

Jarlyqqa sәikes, Konstitusiya normalaryn iske asyrugha baghyttalghan keshendi sharalar qabyldanady jәne normativtik-qúqyqtyq aktilerdi oghan sәikestendiru ýshin qayta qaralady. Atap aitqanda, Qazaqstan Respublikasynyng Preziydentining zang shygharu bastamasy boyynsha birqatar konstitusiyalyq zang jobalary Qazaqstan Respublikasynyng Parlamenti Mәjilisine úsynylady. 2026 jylghy 15 nauryzda respublikalyq referendumda qabyldanghan Konstitusiya mәtini resmy týrde respublikalyq «Egemen Qazaqstan» jәne «Kazahstanskaya pravda» basylymdarynda jariyalanatyn bolady, sonday-aq Qazaqstan Respublikasynyng normativtik-qúqyqtyq aktilerining Etalondyq baqylau bankinde ornalastyrylady.

Jana Konstitusiyagha qol qoigha arnalghan saltanatty jiynda Memleket basshysy atalghan qújattyng manyzdylyghy men alda túrghan mindetterge jeke toqtaldy...

Memleket basshysy: «Býgin barshanyz tarihymyzdaghy asa manyzdy, mәn-maghynasy airyqsha, el ómirinde óshpes iz qaldyratyn oqighanyng kuәsi boldynyzdar. Men Memleket basshysy retinde býkil halyq atynan Ata zanymyzgha qol qoydym. Sonymen qatar Konstitusiyany iske asyru jónindegi sharalar turaly Jarlyqqa qol qoydym. Endi Halyq Konstitusiyasy 1 shildeden bastap resmy týrde óz kýshine enedi. Al Konstitusiya kýnin memlekettik mereke retinde últtyq dengeyde jyl sayyn 15 nauryzda atap ótetin boldyq. Elimizding barsha halqyna Ata zanymyz qútty bolsyn degim keledi!», - dedi.

Qasym-Jomart Toqaev: «Konstitusiya – memleketimizding úzaqmerzimdi maqsat-múratyn aiqyndaytyn, últymyzdyng keleshek taghdyryna tikeley әser etetin tarihy qújat. Búl – shyn mәninde Halyq Konstitusiyasy. Onyng jobasy shamamen eki jyl búryn pysyqtala bastady. Keyin múqiyat talqylanyp, zerdelenip jazyldy. Konstitusiyamyz – tabandy újymdyq enbekting nәtiyjesi. Biz býgin bir el bolyp últ jylnamasynyng jana mejesine óttik, týbegeyli ózgeristerding sapasy jәne mazmúny erekshe biregey kezenine ayaq bastyq. Keshe ghana elimizde jalpyhalyqtyq referendum oidaghyday ótti. Oghan júrtshylyq jappay belsene qatysty. Azamattarymyz óz tandauyn jasady, halqymyz bir kisidey janaru men janghyru jolyn jaqtap dauys berdi. Halqymyz Otanymyzdyng bolashaghy ýshin óte jauapty sәtte júmyla enbek etti, ortaq iske orasan zor ýles qosty. Úly Abaydyng «Birlik – aqylgha birlik» degen ósiyet sózi osynday kezde aitylghan bolsa kerek», - dedi.

Preziydent: «Búl referendum berekeli birlik pen yrysty yntymaghymyzdyng taghy bir ónegeli kórinisi jәne nyshany boldy. Biz halqymyzgha tәn naghyz otanshyldyq ruhyn sezindik, olardyng riyasyz qoldauyna kuә boldyq. Memleket taghdyryna bey-jay qaramay, dauys beru nauqanyna atsalysqan barsha azamatqa zor alghys aitamyn! Últ mýddesin tereng týsinip, Ata zandy qoldap, dauys berudi tarihy missiya sanaghan júrtshylyqqa shynayy rizashylyghymdy bildiremin. Búl orayda, Pavlodar, Aqtóbe, Manghystau, Jambyl, Týrkistan, Shyghys Qazaqstan, Jetisu, Qyzylorda oblystarynyng jәne basqa da aimaqtardyng Ata zandy maqúldap, dauys bergen túrghyndaryna alghysymdy aitqym keledi», - dedi.

Memleket basshysy: «Sonday-aq osy tústa Qazaqstan jastarynyng erekshe belsendi bolghanyn atap ótu qajet. Olar zanghar jazushy Ábish Kekilbaev aityp ketken «últtyq jauapkershiliktin» ozyq ýlgisin kórsetti. Múny zandy qúbylys dep aitugha tolyq negiz bar. Óitkeni jana Konstitusiya, eng aldymen, óskeleng úrpaqtyng iygiligi ýshin qabyldanyp otyr. Búghan deyin de aittym, qazir de qaytalaymyn: elimizding bolashaghy – jastarymyzdyng qolynda! Memleket basshysy retinde men sizderge senemin, zor ýmit artamyn! Jastarymyzdyng qarym-qabileti airyqsha, talant-daryny mol, әleueti zor, kýsh-jigeri myqty! Qazaqstandy әlemdegi eng ozyq, damyghan elderding qataryna qosatyn da – sizder! Búghan esh kýmәnim joq! Býgin tórge ozyp, túghyryna qonghan jana Halyq Konstitusiyasy sizderge baghdar beretin temirqazyq bolady. Sebebi, búl – keler úrpaqpen birge jasay beretin qasiyetti qújat», - dedi.

Qasym-Jomart Toqaev: «Osy orayda, men Konstitusiyalyq reforma jónindegi komissiyanyng nәtiyjeli enbegine airyqsha toqtalghym keledi. Komissiya mýsheleri óte auqymdy, tiyimdi júmys atqaryp, memleket pen qoghamnyng ózara senimi jәne seriktestigi asa manyzdy ekenin aiqyn kórsetti. Jalpyúlttyq koalisiya mýsheleri de qajyrly qyzmet etti. Olar jana Konstitusiyanyng mәn-mazmúnyn júrtshylyqqa keninen týsindirip, qajetti ýgit-nasihat júmysyn oidaghyday atqardy. Býgin osy tarihy sәtke oray, men Komissiya qúramynda bolghan barsha azamatqa jәne Koalisiya mýshelerine erekshe rizashylyghymdy bildiremin. Elimizding әr aimaghy, audany men qalasynda qoghamdyq belsendiler, olardyng ishinde eriktiler, yaghny volonterler joghary azamattyq jauapkershilik tanytyp, Halyq Konstitusiyasynyng qabyldanuyna zor ýles qosty. Barshanyzgha raqmetimdi aitamyn», - dedi.

Preziydent: «Biz Halyq Konstitusiyasyn keleshek úrpaq aldyndaghy jauapkershiligimizdi tereng sezine otyryp qabyldadyq. Ata zang – quatty, kýshti, bәsekege qabiletti Qazaqstannyng jana Jarghysy. Jana Konstitusiya – kóne zamannan beri babalarymyzgha baghdar bolghan dala zandarynyng býgingi jalghasy, úrpaqtar arasyndaghy sabaqtastyq kórinisi. Zaman talabyna say janghyrghan bas qújat memlekettigimizding san ghasyrlyq tarihynan habar beredi. Qazirgi Konstitusiya naghyz Últ zany degen atqa layyq. Onyng óne boyynda babalarymyz amanat etken eldik pen erlik ruhy, salt-dәstýr, jasampazdyq jәne janashyldyq úghymdary toghysqan. Ata zang – memleket mýddesining bolattay berik qalqany. Konstitusiyamyzdyng eng basty maqsattary – jerimizding tútastyghyn, elimizding Tәuelsizdigi men egemendigin qorghaugha, azamattarymyzdyng qúqyqtary men bostandyqtaryn saqtaugha, qoghamdyq әdilet pen zang ýstemdigin nyghaytugha kepildik beru, sonday-aq bilim, ghylym, innovasiya men mәdeniyetti damytu, tazalyqty dәriptep, tabighatty qorghaudy qamtamasyz etu. Memleketimizding bas qújaty – halyq bolmysynyng myzghymas nyshany, berekeli auyzbirshiligimizding simvoly», - dedi.

Memleket basshysy: «Azamattarymyz tandaghan jana Konstitusiya Qazaqstannyng jana dәuirine jol ashady! Qazaqstan – ayaghyna nyq túrghan, halyqaralyq bedeli biyik memleket. Elimiz ishki túraqtylyghyn saqtap, ózge júrtpen dostyq qatynas ornatyp, zor senimmen algha qaray qadam basyp keledi. Endi memleketimiz damudyng danghyl jolyna týsedi. Sondyqtan bizge tatulyq pen dostyq, sabyrlyq pen tabandylyq, jasampazdyq pen úqyptylyq, enbekqorlyq pen senimdilik auaday qajet. Bizding biyik maqsattarymyz, naqty josparlarymyz bar. Kóp sozbay bәrimiz osy mindetterdi iske asyrugha kirisuimiz kerek», - dedi.

Qasym-Jomart Toqaev: «Shyn mәninde, Halyq Konstitusiyasyn әzirleu men qabyldau jalpyúlttyq birlikting saltanat qúrghanyn, janghyru strategiyasy men reformalar jappay qoldau tapqanyn anghartady. Áriyne, búl qújattyng tarihy manyzyna, qazirgi qogham men keler úrpaq bagha beredi. Al bizge memlekettilik jylnamasyn jazu missiyasy jýkteldi. Búl – abyroyly әri jauapty missiya. Sonymen birge azamattyq oi-pikiring arqyly tughan Otanynnyng damu baghdaryn belgileuge berilgen siyrek mýmkindikterding biri, taghdyrdyng syiy. Sondyqtan bәrimiz tarihy әri úly betbúrystyng bel ortasynan tabylyp, taghdyrsheshti sәtke kuә boldyq dep senimmen aita alamyz. Referendumgha qatysyp, azamattyq jauapkershilik pen otanshyldyq tanytqan barshanyzgha alghys aitamyn. Ásirese, jastargha shynayy rizashylyghymdy bildiremin. Jas buyn el jylnamasyna esimderin altyn әrippen jazyp, Ata zang avtorlarynyng birine ainaldy. Qazaqstannyng býgini men keleshegi jastardyng qolynda. Búl – eshqanday úran emes, qarapayym ómir zany, memlekettik sayasatymyzdyng ózegi. Referendumnyng tabysty ótuine oray mening atyma dostas memleketterding basshylary men halyqaralyq úiymdardyng jetekshilerinen qúttyqtaular kelip týsip jatyr. Orayly sәtti paydalana otyryp, halqymyzgha qoldau kórsetip, tilektestikterin jetkizgen әriptesterime rizashylyq bildiremin», - dedi.

Preziydent: «Aldymyzda auqymdy júmys túrghanyn, biz memleketimizdi jan-jaqty janghyrtu jolyn endi ghana bastaghanymyzdy airyqsha atap ótkim keledi. Dýnie dýrbelenge tolyp, ainalamyzda túraqsyzdyq beleng alghan jaghdayda búl joldy enseruding onay bolmaytyny, týrli kedergimen betpe-bet keletinimiz anyq. Alayda joldyng qiyndyghyna qaramay, algha qadam basuymyz kerek. Ol ýshin últymyz auyzbirshilik tanytyp, jauapty әri jasampaz patriotizmnin, tereng bilim men kәsibiylikting ýlgisin kórsetui qajet. Biz kózdegen maqsatymyzgha jetemiz. Jenimpaz bolugha mindettimiz! Men býgin qol qoyghan Jarlyq Ata zang erejelerin jýzege asyrudyng negizgi baghyttary men sharalaryn aiqyndaydy. Kóp úzamay Parlament qarauyna Preziydent, Qúryltay, Halyq Kenesi, Astananyng mәrtebesi jәne elimizding әkimshilik-aumaqtyq qúrylysy turaly jana bes konstitusiyalyq zang engiziledi. Sonymen qatar segiz konstitusiyalyq zangha jәne 60-tan astam zangha, sonyng ishinde negizgi kodeksterge týzetuler engizu qajet. Zang shygharu ýderisi aldaghy parlament saylauymen qatar jýredi. Saylaudy jana sessiyanyng ashyluyna deyin ótkizu josparlanyp otyr. Sol uaqytqa deyin tiyisti zannamalyq baza әzirleudi tolyqtay ayaqtaghan jón. Elimizdi qúqyqtyq jәne sayasy túrghydan týbegeyli janghyrtu jyl sonyna deyin, tipti, kelesi jyly da jalghasuy mýmkin. Aldymyzda qazirgi biylik instituttaryn reformalap, janasyn qúru, sonday-aq olardyng qúrylymy men kadrlyq qúramyn ózgertu mindeti túr. Konstitusiyanyng tyng qaghidattary qúqyqtyq, ekonomikalyq, qoghamdyq-sayasy ómirimizdin, basqasha aitqanda, tútas tynys-tirshiligimizding ajyramas bólshegine ainalady», - dedi.

Memleket basshysy: «Halyq Konstitusiyasy – strategiyalyq senim mandaty jәne úzaqmerzimdi maqsattar men órleu jolyna bastaytyn jana qoghamdyq kelisim. Sondyqtan elimiz damudyng jana kezenine qadam basty dep senimmen aitugha bolady. Soghan sәikes, memleket pen azamattardyng yqpaldastyghy qayta janghyruy qajet. Ózderinizge mәlim, byltyr qylmystyq jauapkershilikke tartylghandargha raqymshylyq jasaldy. Endi azamattar men memleketting qauipsizdigine qater tóndirmeytin birqatar qylmystyq jәne әkimshilik qúqyqbúzushylyq boyynsha taghy da raqymshylyq jariyalaugha bolady. Elimizde әkimshilik ister boyynsha raqymshylyq alghash ret jasalatynyn atap ótkim keledi. Parlament qazirgi sessiyanyng sonyna deyin tiyisti zang qabyldauy kerek. Búl – Negizgi zandaghy adamgershilik iydealdary men progressivti qúndylyqtardy qoghamda ornyqtyratyn manyzdy qadam. Jana Konstitusiya – halqymyzdyng yntymaq-birligining jarqyn simvoly. Onyng baptarynda әrbir qazaqstandyqtyng armany men ansary, úrpaghynyng bayandy bolashaghyna degen ýmiti men senimi kórinis tapqan. Ata zang barsha azamattyng – Otanymyzdyng shynayy patriottarynyng basty baghdaryna ainalady. Qazaqstannyng jana Konstitusiyasy – әlemdik órkeniyetting biyigine bet alghan últymyzdyng berik әri myzghymyz túghyry. Mening búghan eshqanday kýmәnim joq. Sizderding de shýbәlarynyz bolmaydy dep oilaymyn», - dedi.

Qasym-Jomart Toqaev: «Jana Konstitusiyany qabyldau – últtyng jana sapasyn qalyptastyru degen sóz. Búl – dúrys pen búrysty tany biletin, jaqsy men jamannyng ara-jigin ajyrata alatyn, kemeline jetken júrttyng ghana qolynan keletin is. Jana Konstitusiya eldigimizding tiregi, egemendigimizding túghyry bolady. Onyng әr normasy, әr tarmaghy Tәuelsizdigimizdi nyghayta týsedi. Ádildik qaghidaty bas qújattyng ózegine ainaldy. Sondyqtan jana Ata zandy Ádiletti Qazaqstannyng tólqújaty desek, qatelespeymiz. Men el Preziydenti jәne Konstitusiya kepili retinde bas qújattaghy erejelerding mýltiksiz oryndaluy ýshin bar kýsh-jigerimdi salamyn. Jana Konstitusiyamyzgha sәikes adal qyzmet etuge sert beremin. Elimiz әrqashan ósip-órkendey bersin! Qasiyetti Otanymyz – Qazaqstan Respublikasy mәngi jasasyn!», - dedi.

Abai.kz