Qazaqstan Ýkimeti 2026 jylghy 23 sәuirde «Últtyq rejimnen alyp qoidy belgileuding keybir mәseleleri turaly» qauly qabyldap, memlekettik satyp alu jýiesine eleuli ózgeris engizdi. Qújatqa sәikes, endi birqatar sheteldik tauarlar memlekettik satyp alulargha qatysa almaydy. Búl sheshim otandyq óndiristi qorghau men ishki naryqty kýsheytuge baghyttalghan jana ekonomikalyq qadam retinde baghalanuda.

Últtyq rejim degen ne?

Últtyq rejim – Euraziyalyq ekonomikalyq odaq ayasyndaghy qaghidattardyng biri. Onyng mәni – sheteldik jәne otandyq jetkizushilerge memlekettik satyp aluda teng mýmkindik beru. Alayda memleket strategiyalyq nemese ekonomikalyq mýdde tuyndaghan jaghdayda osy rejimnen uaqytsha alyp qoi sharalaryn qoldana alady.

Qazaqstan songhy jyldary búl tetikti jii paydalanyp keledi. Búghan deyin qaghaz ónimderi, jenil ónerkәsip tauarlary jәne baghdarlamalyq qamtamasyz etu salalary boyynsha osynday shekteuler engizilgen edi.

Qanday tauarlargha shekteu qoyyldy?

Jana qaulygha sәikes, shetelden keletin kelesi salalardyng tauarlary memlekettik satyp alugha jiberilmeydi:

mashina jasau ónerkәsibi;
himiya ónerkәsibi;
metallurgiya ónerkәsibi;
qúrylys industriyasy;
jihaz óndirisi.

Biraq Qazaqstanda óndirilmeytin tauarlar búl tizimge kirmeydi. Yaghny ishki naryqta balamasy joq ónimder búrynghysha satyp alynuy mýmkin.

Kimder qatysa alady?

Endi osy sanattar boyynsha memlekettik satyp alugha tek Qazaqstandyq tauar óndirushiler tizilimine engizilgen jeke jәne zandy túlghalar ghana qatysa alady. Búl talap satyp alu prosesin naqty otandyq óndirushilerge baghyttap otyr.

Sarapshylardyng pikirinshe, múnday reestr jýiesi jalghan deldaldardy azaytyp, naqty óndirisi bar kompaniyalargha basymdyq beredi.

Búl sheshim ne ýshin qajet?

Ýkimetting resmy týsindirmesine qaraghanda, basty maqsattar mynalar:

ishki naryqty qorghau;
últtyq ekonomikany damytu;
óndiristik sektordy jandandyru;
importqa tәueldilikti azaytu;
júmys oryndaryn saqtau jәne ashu.

Qazirgi geosayasy túraqsyzdyq, logistikalyq daghdarystar jәne valuta baghamynyng qúbyluy jaghdayynda búl qadam Qazaqstannyng ónerkәsiptik qauipsizdigin kýsheytuge baghyttalghany bayqalady.

Qauipteri de bar

Sonymen birge búl sheshimning tәuekelderi de joq emes:

bәsekelestikting azangy;
key salalarda baghanyng ósui;
ónim sapasynyng tómendeu qaupi;
jetkizushiler sanynyng qysqaruy.

Eger otandyq kәsiporyndar súranysty tolyq ótey almasa, memlekettik satyp alu jýiesinde kidirister boluy mýmkin.

Qorytyndy: Jana qauly – Qazaqstan ekonomikasynda proteksionistik sayasattyng kýsheyip kele jatqanyn kórsetedi. Ýkimet memlekettik satyp aludy tek shyghyn qúraly emes, óndiristi qoldaytyn ekonomikalyq mehanizm retinde paydalanugha kóshti.

Endigi basty mәsele – otandyq kәsiporyndar osy mýmkindikti sapa, bagha jәne kólem jaghynan tiyimdi paydalana ala ma degen súraq. Eger iә bolsa, búl sheshim últtyq industriyanyng damuyna serpin beredi. Eger joq bolsa, naryqtaghy tandau azayyp, memleket shyghyny kóbeyi yqtimal.

Abai.kz