قازاقستان ۇكىمەتى 2026 جىلعى 23 ساۋىردە «ۇلتتىق رەجيمنەن الىپ قويۋدى بەلگىلەۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» قاۋلى قابىلداپ، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىنە ەلەۋلى وزگەرىس ەنگىزدى. قۇجاتقا سايكەس، ەندى بىرقاتار شەتەلدىك تاۋارلار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قاتىسا المايدى. بۇل شەشىم وتاندىق ءوندىرىستى قورعاۋ مەن ىشكى نارىقتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جاڭا ەكونوميكالىق قادام رەتىندە باعالانۋدا.

ۇلتتىق رەجيم دەگەن نە؟

ۇلتتىق رەجيم – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى قاعيداتتاردىڭ ءبىرى. ونىڭ ءمانى – شەتەلدىك جانە وتاندىق جەتكىزۋشىلەرگە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا تەڭ مۇمكىندىك بەرۋ. الايدا مەملەكەت ستراتەگيالىق نەمەسە ەكونوميكالىق مۇددە تۋىنداعان جاعدايدا وسى رەجيمنەن ۋاقىتشا الىپ قويۋ شارالارىن قولدانا الادى.

قازاقستان سوڭعى جىلدارى بۇل تەتىكتى ءجيى پايدالانىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن قاعاز ونىمدەرى، جەڭىل ونەركاسىپ تاۋارلارى جانە باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ سالالارى بويىنشا وسىنداي شەكتەۋلەر ەنگىزىلگەن ەدى.

قانداي تاۋارلارعا شەكتەۋ قويىلدى؟

جاڭا قاۋلىعا سايكەس، شەتەلدەن كەلەتىن كەلەسى سالالاردىڭ تاۋارلارى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جىبەرىلمەيدى:

ماشينا جاساۋ ونەركاسىبى;
حيميا ونەركاسىبى;
مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى;
قۇرىلىس يندۋسترياسى;
جيھاز ءوندىرىسى.

بىراق قازاقستاندا وندىرىلمەيتىن تاۋارلار بۇل تىزىمگە كىرمەيدى. ياعني ىشكى نارىقتا بالاماسى جوق ونىمدەر بۇرىنعىشا ساتىپ الىنۋى مۇمكىن.

كىمدەر قاتىسا الادى؟

ەندى وسى ساناتتار بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا تەك قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار عانا قاتىسا الادى. بۇل تالاپ ساتىپ الۋ پروتسەسىن ناقتى وتاندىق وندىرۋشىلەرگە باعىتتاپ وتىر.

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي رەەستر جۇيەسى جالعان دەلدالداردى ازايتىپ، ناقتى ءوندىرىسى بار كومپانيالارعا باسىمدىق بەرەدى.

بۇل شەشىم نە ءۇشىن قاجەت؟

ۇكىمەتتىڭ رەسمي تۇسىندىرمەسىنە قاراعاندا، باستى ماقساتتار مىنالار:

ىشكى نارىقتى قورعاۋ;
ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋ;
وندىرىستىك سەكتوردى جانداندىرۋ;
يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ;
جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە اشۋ.

قازىرگى گەوساياسي تۇراقسىزدىق، لوگيستيكالىق داعدارىستار جانە ۆاليۋتا باعامىنىڭ قۇبىلۋى جاعدايىندا بۇل قادام قازاقستاننىڭ ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعانى بايقالادى.

قاۋىپتەرى دە بار

سونىمەن بىرگە بۇل شەشىمنىڭ تاۋەكەلدەرى دە جوق ەمەس:

باسەكەلەستىكتىڭ ازايۋى;
كەي سالالاردا باعانىڭ ءوسۋى;
ءونىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋ قاۋپى;
جەتكىزۋشىلەر سانىنىڭ قىسقارۋى.

ەگەر وتاندىق كاسىپورىندار سۇرانىستى تولىق وتەي الماسا، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىندە كىدىرىستەر بولۋى مۇمكىن.

قورىتىندى: جاڭا قاۋلى – قازاقستان ەكونوميكاسىندا پروتەكتسيونيستىك ساياساتتىڭ كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. ۇكىمەت مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى تەك شىعىن قۇرالى ەمەس، ءوندىرىستى قولدايتىن ەكونوميكالىق مەحانيزم رەتىندە پايدالانۋعا كوشتى.

ەندىگى باستى ماسەلە – وتاندىق كاسىپورىندار وسى مۇمكىندىكتى ساپا، باعا جانە كولەم جاعىنان ءتيىمدى پايدالانا الا ما دەگەن سۇراق. ەگەر ءيا بولسا، بۇل شەشىم ۇلتتىق يندۋستريانىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. ەگەر جوق بولسا، نارىقتاعى تاڭداۋ ازايىپ، مەملەكەت شىعىنى كوبەيۋى ىقتيمال.

Abai.kz