Qazaqstan halqynyng kýndelikti shyghynyna qatysty songhy statistika eldegi túrmys dengeyining manyzdy kórinisin ashyp berdi. 2025 jyldyng qorytyndysy boyynsha ortasha qazaqstandyq bir jylda azyq-týlikke 672 155 tenge júmsaghan. Búl jalpy tútynu shyghynynyng 56,9 payyzyna ten. Yaghni, el azamattarynyng jartysynan astam tabysy tek tamaqqa ketedi.

Eng ýlken shyghyn – et pen et ónimderi

Azyq-týlik qorjynyndaghy eng qymbat bap – et. Ortasha eseppen bir adam jylyna et pen et ónimderine 212 440 tenge júmsaydy. Búl barlyq azyq-týlik shyghynynyng shamamen ýshten bir bóligi.

Ekinshi orynda – nan ónimderi men jarma (90 521 tenge), ýshinshi orynda – sýt ónimderi (65 260 tenge). Al balyq pen teniz ónimderine júmsalatyn qarajat 27 203 tenge kóleminde qalghan.

Búl derek qazaq qoghamyndaghy dәstýrli tamaqtanu qúrylymyn da kórsetedi. Et – tek tagham emes, mәdeniyet pen mәrtebening de belgisi. Sondyqtan halyq etten ýnemdeuge dayyn emes.

Tamaqqa tabystyng jartysyn júmsau – dabyl belgisi

Halyqaralyq tәjiriybede otbasy budjetining azyq-týlikke ketetin ýlesi neghúrlym joghary bolsa, soghúrlym halyqtyng әl-auqaty tómen dep esepteledi. Damyghan elderde búl kórsetkish kóbine 10–20 payyz aralyghynda. Al Qazaqstanda ortasha kórsetkishting ózi 56,9 payyz boluy – tabys qúrylymynyng әlsizdigin anghartady.

Búl jerde mәsele tek baghanyng ósuinde emes. Jalaqynyng inflyasiyany quyp jete almauy, aimaqtardaghy tabys tensizdigi jәne azyq-týlik naryghyndaghy importqa tәueldilik te әser etedi.

Alty ónirde jaghday odan da kýrdeli

Statistikagha sәikes, Qazaqstannyng alty ónirinde túrghyndar tabysynyng 60 payyzdan astamyn azyq-týlikke júmsaydy. Eng joghary kórsetkish Jetisu oblysynda – 64,5 payyz. Odan keyin Týrkistan oblysy (62,6%), Almaty oblysy (61,4%), Manghystau jәne Jambyl oblystary (61,1%), Atyrau oblysy (60,6%) túr.

Búl ónirlerdegi tabys dengeyi men bagha araqatynasy halyqqa auyr salmaq týsirip otyrghanyn kórsetedi.

Inflyasiya qysymy kýsheyip túr

2026 jylghy nauryzda Qazaqstanda azyq-týlik baghasy jyldyq eseppen 11,7 payyzgha ósken. Demek, azamattardyng tabysy artpasa, azyq-týlikke ketetin shyghyn odan әri kóbeye beredi.

Ne isteu kerek?

Sarapshylar múnday jaghdayda birneshe baghyt manyzdy ekenin aitady:

auyl sharuashylyghy óndirisin kýsheytu;

et jәne sýt ónimderin óndeudi damytu;

deldaldyq tizbekterdi qysqartu;

aymaqtardaghy jalaqy ósimin qamtamasyz etu;

әleumettik әlsiz toptargha azyq-týlik qoldauyn kýsheytu.

Qorytyndy: Qazaqstandyqtardyng azyq-týlik budjetining ýshten birin etke júmsauy – últtyq talghamnyng ghana emes, ekonomikalyq shyndyqtyng da kórsetkishi. Halyq dastarqannan etti alyp tastamaydy, biraq tabystyng jartysyn tamaqqa júmsau úzaq merzimde qauipti ýrdis. Búl – túrmys sapasy, inflyasiya jәne tabys sayasaty qayta qaraluy tiyis degen belgi.

Abai.kz