قازاقستان حالقىنىڭ كۇندەلىكتى شىعىنىنا قاتىستى سوڭعى ستاتيستيكا ەلدەگى تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ ماڭىزدى كورىنىسىن اشىپ بەردى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتاشا قازاقستاندىق ءبىر جىلدا ازىق-تۇلىككە 672 155 تەڭگە جۇمساعان. بۇل جالپى تۇتىنۋ شىعىنىنىڭ 56,9 پايىزىنا تەڭ. ياعني، ەل ازاماتتارىنىڭ جارتىسىنان استام تابىسى تەك تاماققا كەتەدى.

ەڭ ۇلكەن شىعىن – ەت پەن ەت ونىمدەرى

ازىق-تۇلىك قورجىنىنداعى ەڭ قىمبات باپ – ەت. ورتاشا ەسەپپەن ءبىر ادام جىلىنا ەت پەن ەت ونىمدەرىنە 212 440 تەڭگە جۇمسايدى. بۇل بارلىق ازىق-تۇلىك شىعىنىنىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىر بولىگى.

ەكىنشى ورىندا – نان ونىمدەرى مەن جارما (90 521 تەڭگە), ءۇشىنشى ورىندا – ءسۇت ونىمدەرى (65 260 تەڭگە). ال بالىق پەن تەڭىز ونىمدەرىنە جۇمسالاتىن قاراجات 27 203 تەڭگە كولەمىندە قالعان.

بۇل دەرەك قازاق قوعامىنداعى ءداستۇرلى تاماقتانۋ قۇرىلىمىن دا كورسەتەدى. ەت – تەك تاعام ەمەس، مادەنيەت پەن مارتەبەنىڭ دە بەلگىسى. سوندىقتان حالىق ەتتەن ۇنەمدەۋگە دايىن ەمەس.

تاماققا تابىستىڭ جارتىسىن جۇمساۋ – دابىل بەلگىسى

حالىقارالىق تاجىريبەدە وتباسى بيۋدجەتىنىڭ ازىق-تۇلىككە كەتەتىن ۇلەسى نەعۇرلىم جوعارى بولسا، سوعۇرلىم حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى تومەن دەپ ەسەپتەلەدى. دامىعان ەلدەردە بۇل كورسەتكىش كوبىنە 10–20 پايىز ارالىعىندا. ال قازاقستاندا ورتاشا كورسەتكىشتىڭ ءوزى 56,9 پايىز بولۋى – تابىس قۇرىلىمىنىڭ السىزدىگىن اڭعارتادى.

بۇل جەردە ماسەلە تەك باعانىڭ وسۋىندە ەمەس. جالاقىنىڭ ينفلياتسيانى قۋىپ جەتە الماۋى، ايماقتارداعى تابىس تەڭسىزدىگى جانە ازىق-تۇلىك نارىعىنداعى يمپورتقا تاۋەلدىلىك تە اسەر ەتەدى.

التى وڭىردە جاعداي ودان دا كۇردەلى

ستاتيستيكاعا سايكەس، قازاقستاننىڭ التى وڭىرىندە تۇرعىندار تابىسىنىڭ 60 پايىزدان استامىن ازىق-تۇلىككە جۇمسايدى. ەڭ جوعارى كورسەتكىش جەتىسۋ وبلىسىندا – 64,5 پايىز. ودان كەيىن تۇركىستان وبلىسى (62,6%), الماتى وبلىسى (61,4%), ماڭعىستاۋ جانە جامبىل وبلىستارى (61,1%), اتىراۋ وبلىسى (60,6%) تۇر.

بۇل وڭىرلەردەگى تابىس دەڭگەيى مەن باعا اراقاتىناسى حالىققا اۋىر سالماق ءتۇسىرىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.

ينفلياتسيا قىسىمى كۇشەيىپ تۇر

2026 جىلعى ناۋرىزدا قازاقستاندا ازىق-تۇلىك باعاسى جىلدىق ەسەپپەن 11,7 پايىزعا وسكەن. دەمەك، ازاماتتاردىڭ تابىسى ارتپاسا، ازىق-تۇلىككە كەتەتىن شىعىن ودان ءارى كوبەيە بەرەدى.

نە ىستەۋ كەرەك؟

ساراپشىلار مۇنداي جاعدايدا بىرنەشە باعىت ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى:

اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن كۇشەيتۋ;

ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەۋدى دامىتۋ;

دەلدالدىق تىزبەكتەردى قىسقارتۋ;

ايماقتارداعى جالاقى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ;

الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارعا ازىق-تۇلىك قولداۋىن كۇشەيتۋ.

قورىتىندى: قازاقستاندىقتاردىڭ ازىق-تۇلىك بيۋدجەتىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن ەتكە جۇمساۋى – ۇلتتىق تالعامنىڭ عانا ەمەس، ەكونوميكالىق شىندىقتىڭ دا كورسەتكىشى. حالىق داستارقاننان ەتتى الىپ تاستامايدى، بىراق تابىستىڭ جارتىسىن تاماققا جۇمساۋ ۇزاق مەرزىمدە قاۋىپتى ءۇردىس. بۇل – تۇرمىس ساپاسى، ينفلياتسيا جانە تابىس ساياساتى قايتا قارالۋى ءتيىس دەگەن بەلگى.

Abai.kz