Qazaqstan Respublikasynyng Premier-Ministri Oljas Bektenov myrzanyng nazaryna!

«Qazaqstan Respublikasynyng preziydenti Qasym-Jomart Toqaev elge joghary bilikti mamandardy, investorlardy jәne talanttardy tartugha baghyttalghan «Kóshi-qon sayasatyn jetildiru sharalary turaly» jarlyqqa qol qoydy. Qújat auqymdy sifrlyq reformany kózdeydi», - dep habarlady BAQ.KZ.

BAQ.KZ saytynyng mәlimetine sýiensek, «Kóshi-qon sayasatyn jetildiru sharalary turaly» jarlyqta «Altyn viza» engiziletini aitylypty.

«Altyn vizanyn» iyeleri men olardyng otbasy mýshelerinen jeke tabys salyghy (JTS), mýlik jәne jer salyghy alynyp tastalady eken. Tipti, tabysty jalpy deklarasiyalaudan da bosatu kózdelipti...

Men Preziydentimizding búl sheshimin quana-quana qúptaymyn!

Osy jerde Preziydentting tapsyrmasymen Qazaqstan Respublikasynyng 2023— 2027 jyldargha arnalghan kóshi-qon sayasaty tújyrymdamasynda qarastyrylghan «Ata joly» kartasy eske týsedi.

Osy «Ata joly» kartasy arqyly da alys-jaqyn shetelderde túratyn etnikalyq qazaqtardyng ishindegi joghary bilikti mamandardy, investorlardy jәne talanttardy Qazaqstangha tartu qarastyrylghany mәlim.

Býgingi Preziydent jarlyghymen bekitilgen «Kóshi-qon sayasatyn jetildiru sharalary turaly» qújattyng auqymy «Ata joly» kartasyna qaraghanda әldeqayda keng sekildi kórindi maghan.

Sol «Ata joly» kartasyn, ókinishke oray, Ýkimet jýzege asyra almady.

Senat Kóshi-qon ýrdisin retteuge arnalghan Zang jobasyn maqúldaghan kezde «Ata joly» kartasyn etnikalyq qazaqtardyng qúqyqtary men mindetterin bekitpey ketken.

Sonyng kesirinen atalghan karta qanaty joq qúsqa ainalyp, qala berdi.

Keyin osy mәsele boyynsha salghan súrauymyzgha Senat deputady Alsher Satvaldiyev myrza jauap berip: «Auyt Múqiybek, Sizding «Ata joly» kartasyna qatysty hatynyzdy qarastyryp, qoldanystaghy zang normalarynda «Ata joly» kartasyn alghan etnikalyq qazaqtardyng qúqyqtary men mindetteri bekitilmegenin habarlaymyz», - dedi.

Odan keyingi uaqytta Enbek jәne halyqty әleumettik qorghau ministrligi osy kartany jetildiruge baryn salyp baqty. Songhy 4-5 jinalysyna meni de shaqyryp, úsynystarymdy talqygha saldy.

Biraq, ózge ministrlik ókilderi tirsekterine siyip, «Ata joly» kartasy taghy jolda qalghan bolatyn.

Sol kezdegi viyse-ministr Asqarbek Ertaevtyng jetekshiligimen ótken jinalysta kóshi-qon sayasatymen úzaq jyldan beri tynbay ainalysyp kele jatqan asa belsendi azamat, tәjiriybeli maman retinde «Ata joly» kartasynyng әleuetin oidaghyday etip jetildiru ýshin, tómendegi bes jobany úsynghan edim.

Birinshi, «Ata joly» kartasy iyegerleri etnikalyq qazaqtarmen shetelmeui tiyis. «Ata joly» kartasy etnikalyq qazaqtarmen birge, Tәuelsizdik jyldary Elimizden ózge shetelderge qonys audaryp, shetel azamattyghyn alghan qazaqtargha da berilui kerek. Yaghyni, «Ata joly» kartasy Qazaqstan Respublikasynyng azamaty bolyp tabylmaytyn últy qazaq adamdargha da berilui kere;

Ekinshi, Syrtqy ister ministrligi investorlyq viza (A5, A6), iskerlik viza (V1, V2, V3) degen sekildi, «Ata joly» kartasynyng iyegerleri men olardyng otbasy mýshelerine on jylgha beriletin etip, arnayy «Ata joly» vizasyn jolgha qoi kerek;

Ýshinshi, Ýkimet aiqyndaghan ónirlerden kәsiporyn ashqysy keletin «Ata joly» kartasynyng iyegerlerine Erkin ekonomikalyq aimaqtardan  jer telimderin konkurssyz, auksionsyz beru tәrtibin engizu kerek;

Tórtinshi, «Ata joly» kartasynyng iyegerleri Qazaqstannan kәsiporyn ashugha  arnalghan mýlkin әkelgen jaghdayda, olardyng mýlkin bir retki kedendik tólemderden tóleuden bosatu kerek;

Besinshi, «Ata joly» kartasynyng iyegerlerin bes jylgha salyqtan bosatu kerek!

Bir keremeti, «Kóshi-qon sayasatyn jetildiru sharalary turaly» Preziydentting keshegi Jarlyghynan mening sol «Ata joly» kartasyna úsynghan eki jobamnyng kórinis tapqanyn kórip, qatty quandym.

Men «Ata joly» vizasyn engizudi úsyngham, Preziydent Jarlyghynda «Altyn viza» engizu tapsyrylypty.

Men «Ata joly» kartasynyng iyegerlerin bes jylgha salyqtan bosatudy úsyngham.

Jogharyda aittym, Preziydent Jarlyghyna say, «Altyn vizanyn» iyeleri men olardyng otbasy mýshelerinen jeke tabys salyghy (JTS), mýlik jәne jer salyghy alynyp tastalatyn bolypty...

Tamasha sheshim!

Men ýshin búl – zor maqtanshy!

Qútty bolsyn!

***

Endi osy jerde Ýkimet myna bir mәseleni esten shygharmauy kerek dep esepteymin!

Memleket kileng joghary bilikti mamandardan, investorlardan jәne talanttardan túrmaydy.

Memleket ýshin «Sheteldikterding Qazaqstan Respublikasynda túraqty túrugha rúqsat aluy ýshin súranysqa ie kәsipterding tizbesin jәne ony qalyptastyru qaghidalaryn bekitu turaly» Enbek jәne halyqty әleumettik qorghau ministrining 2023 jylghy 20 aqpandaghy № 49 búiryghynda kórsetilgen mamandyq iyelerimen qatar, mamandyghy joq, biraq ómirlik tәjiriybesi mol mamandardyng da auaday qajet ekenin eshkim joqqa shyghara almasa kerek!

Úly kóshti dogharyp qoyyp, shetten ónkey joghary bilikti mamandardy, investorlardy jәne talanttardy jiyp alsaq, onda maldy kim baghady, egindi kim salady, kósheni kim sypyrady?!!

Maldy kim baghady degennen shyghady, Ashyq aqparat kózderindegi aqparatqa sensek, 2025 jylghy mәlimet boyynsha, Qazaqstanda iri qara mal (IQM): 8 mln 490,7 mynnan 8,8 mln basqa deyin; jylqy: 4,7 mln bas; úsaq mal (qoy/eshki): 21,5 mln bas eken.

Ýkimet Mal sharuashylyghyn damytudyng 2026-2030 jyldargha arnalghan keshendi josparynyng jobasyn maqúldap, iri qara mal sanyn 7,9 mln-nan 12 mln basqa jәne úsaq mal sanyn 20,2 mln-nan 28 mln basqa deyin úlghaytudy josparlap qoyypty.

Sonday-aq, atalghan baghdarlama et óndirisining 1,2 mln-nan 1,8 mln tonnagha deyin ósuine yqpal etedi dep otyr eken…

Osy mәselege baylanysty, jaqynda Auyl sharuashylyghy ministiri Aydarbek Saparov myrzanyng atyna arnayy hat jazyp, Elimizdegi malshy qauymnyng joghary bilim alghany turaly diplomy bar-joghyna súrau saldym.

Atalghan súraqqa atalghan ministrlikting Viyse-ministri A. Berdalin myrza jauap berip, «...shopan (qoyshy)  mamandyghy  júmysshy kәsipter qataryna jatatynyn, yaghny ol biliktiligi joghary talap etilmeytin  júmysshy mamandyghy ekenin atap ótemiz. Búl qyzmette tәjiriybelik daghdylar, malmen júmys isteu mashyghy, jayylymdardy  biludi  jәne mal ústau jaghdaylaryn bilu esepke alynady», - depti.

Ashyghyn aituymyz kerek, Qazaqstan Tәuelsizdigin alghannan keyingi anau toqyrau jyldarynda auyl halqy jappay qalagha ýdire kóship, eldimekenderde mal baghatyn adam qalmay, mal basy kýrt azayyp ketken  bolatyn.

Túnghysh Preziydent Núrsúltan Nazarbaev óte kóregendikpen erte jolgha qoyghan Kóshi-qon sayasatynyng arqasynda, Atajúrtyna oralghan qandastarymyz, әsirese Qytay men Mangholiyadan kelgen aghayyndarymyz sol bostyqty toltyryp, Elimizding mal sharuashylyghyn toqyrau men qauipten aman alyp shyqty.

Býginde tórt týlikti mynghyrtyp, qazaqstandyqtardyng auzynan aq may aghyzyp otyrghandardyng basym bóligi – sol aghayyndar ekenin eshkim joqqa shyghara almaydy!

Demek, qandas – qauip emes, qayta qauipsizdikting kepili!

Ýkimet múny eki dýniyede de úmytpauy jәne tereng týsinui kerek!

Halyq әli de ónirlerden iri qalalargha tynbay qonys audaryp jatyr. Byltyrghy jyldyng on aiyndaghy mәlimet boyynsha, qala halqynyng sany 13 mln 13 myng adamgha jetken.

Al, auyl halqynyng sany – 7 mln 465 myng 800 adam bolghan.

Preziydent: «Endi mal sharuashylyghyna basa mәn beruimiz kerek. Baytaq dalamyzdyng barlyq aimaghynda jyl on eki ay boyy mal baghugha bolady. Osy mýmkindikti dúrys paydalanu qajet. Áriyne, maldy baghyp, ósiru, onyng sanyn kóbeytu – onay sharua emes, óte kýrdeli júmys...»,-dep otyr.

Atajúrtyna oralghan etnikalyq qazaqtar, basqa bolmasa da, sol bos qalghan auyldy saqtap, Qasym-Jomart Kemelúly aitqan mal sharuashylyghyn órkendetuge auaday qajet!

Ózining tughan halqyn «bilikti» - «biliksiz», «sauatty» - «sauatsyz»,-dep sortqa bóletin memleket – bizding Qazaqstan ghana bolsa kerek!

Zandardyng tóresi sanalatyn «Qazaqstan Respublikasynyng memlekettik tәuelsizdigi turaly» Qazaqstan Respublikasynyng Konstitusiyalyq Zanynyng (1991 jylghy 16 jeltoqsan) 8-babynda: «Qazaqstan Respublikasy Respublika sheginen tys jerlerde túratyn qazaqtardyng últtyq-mәdeni, ruhany jәne tildik qajetterin qanaghattandyrugha qamqorlyq jasaydy, olar azamaty bolyp otyrghan memlekettermen jasalghan sharttar negizinde búl azamattardyng mýddelerin qorghaydy», - dep jazuly túr.

Eger, Qazaqstan – shyn mәnindegi demokratiyalyq, zayyrly, qúqyqtyq jәne әleumettik memleket bolsa, memleketting eng joghary qúndylyghy – shynymen de adam men onyng ómiri, qúqyqtary men bostandyqtary bolsa, onda Qazaq biyligi óz qandastaryn keudesinen iytermey, olardyng Atajúrtyna oraluyna tipti de danghyl jol ashuy tiyis!

Sondyqtan, Ýkimet 14 aqpannan beri qoldanysqan engizilip, Atajúrtyna oralghan etnikalyq qazaqtardyng qújattanuyn barynsha qiyndatyp otyrghan «Qandas mәrtebesin beru nemese úzartu» memlekettik kórsetiletin qyzmetteri boyynsha pilottyq jobanyng kýshin tez arada joyyp, alystan oralghan aghayyndyng qújattanuyna jol ashuy kerek!

Auyt Múqiybek,

«Eren enbegi ýshin» medaliinin,

«Qúrmet» ordenining iyegeri.

Abai.kz