Júma, 26 Mausym 2026
Aqmyltyq 170 0 pikir 26 Mausym, 2026 saghat 15:32

Qos palataly jýieden Birtútas Qúryltaygha kóshu...

Kollaj: JY arqyly jasaldy.

Elimiz auqymdy sayasy reformalardyng tabaldyryghynda túrghan shaqtaghy Elordaghy 26 mausym qazaq qoghamynyng esinde qalatyn aituly oqighanyng biri boldy.

Biri boldy deytin sebebimiz: Parlament palatalarynyng birlesken otyrysynda deputattar Ýkimet pen Joghary auditorlyq palatanyng 2025 jylghy respublikalyq budjetting atqaryluy turaly esepterin qarady. Alayda búl jolghy jiynnyng mәni de, salmaghy búrynghydan mýldem bólek. Búl — Qazaqstannyng qazirgi ýlgidegi qos palataly Parlamentining VIII sessiyasynyng ghana emes, tútas bir sayasy dәuirding qorytyndy otyrysy da bolyp tabylady.

Budjet esebi — ótken kezenning ainasy

Parlament palatalarynyng birlesken otyrysynda 2025 jylghy respublikalyq budjetting atqaryluy turaly Ýkimet pen Joghary auditorlyq palatanyng (JAP) esepteri qyzu talqylaudan keyin kópshilik dauyspen maqúldandy. Sharuashylyq esepti bekitkenimen, halyq qalaulylary ministrler kabiynetining júmysyna qatysty birqatar jýieli shiykilikterdi ashyp kórsetti.

Parlamenttik fraksiya ókilderi óz sózderinde tek qúrghaq sifrlardy emes, halyqtyng shynayy túrmys sapasyn algha tartty. Deputattyq korpus budjetting oryndaluyn formaldy týrde bekitkenimen, Ýkimetke qarjylyq josparlaudyng sapasyn arttyru jәne Naryqtyq reformalardyng halyqqa paydasyn tiygizu boyynsha ýlken sayasy jýkteme artty.

Ýkimetting jauaby: «Qorytyndy jasaldy»

Qarjy ministri Mәdy Tәkiyev deputattarmen birlesken talqylaudan keyin tiyisti qorytyndylar jasalghanyn mәlimdedi. Al Premier-ministr Oljas Bektenov syndarly dialog ýshin alghys aityp, aitylghan barlyq eskertuler men úsynystar atqarushy biylikting aldaghy júmysynda eskeriletinine uәde berdi. Qos palatanyng birlesken otyrysy osylaysha Memleket basshysynyng tapsyrmalaryn oryndaugha baghyttalghan jana mindetterdi aiqyndaumen ayaqtaldy.

Sarapshylardyng pikirinshe, búl esep beru kezeni jana qúrylymgha óter aldyndaghy qarjylyq «inventarizasiya» rólin atqaryp otyr.

Esterinizde bolsa, osy jyldyng 1 shildesinen bastap Qazaqstanda jana Konstitusiya óz kýshine enedi. Osylaysha, shiyrek ghasyrdan astam uaqyt boyy zang shygharushy biylikting tiregi bolghan Senat pen Mәjilis jýiesi tarih qoynauyna ketip, ornyna bir palataly Qúryltay keledi.

Bir palataly Qúryltay: Ne ózgeredi?

1 shildeden bastap kýshine enetin Ata zang Qazaqstannyng memlekettik basqaru jýiesin týbegeyli transformasiyalaydy. Qos palataly parlamentten bir palataly últtyq ókildi organgha — Qúryltaygha kóshuding birneshe strategiyalyq maqsaty bar:

Sheshim qabyldau jyldamdyghy men tiyimdiligi: Zang jobalarynyng Senat pen Mәjilis arasynda úzaq uaqyt talqylanyp, burokratiyalyq kedergilerge tap bolu ýrdisi joyylady. Bir palataly jýie daghdarystyq kezenderde jedel zannamalyq sheshimder qabyldaugha mýmkindik beredi.

Halyqtyq ókildikting kýshengi: Jana formattaghy Qúryltay qoghamnyng týrli әleumettik toptary men aimaqtardyng mýddesin tikeley jәne ashyq bildiretin minberge ainalmaq.

Memlekettik apparatty ontaylandyru: Qos palatany ústap túrugha ketetin әkimshilik shyghyndar azayyp, zang shygharu prosesi qúrylymdyq túrghydan jiqyshaq bolady.

Sarapshylyq týiin: Batystyq ýlgidegi bipalatalizmnen (qos palatalylyqtan) bas tartu — búl jay ghana reforma emes, búl memleket pen qogham arasyndaghy dialogty últtyq dәstýr men zamanauy demokratiyalyq talaptargha say qayta qúru ýrdisi.

Tamyz aiyndaghy saylau: Jana sayasy doda

Sayasy kýntizbege sәikes, jana organnyng jasaqtaluy úzaqqa sozylmaydy. Osy jyldyng tamyz aiynda Qúryltaygha saylau ótedi dep josparlanyp otyrghan jayy bar. Búl saylau nauqany eldegi sayasy partiyalar men azamattyq qogham ýshin ýlken syn әri jana mýmkindik bolmaq. Jana Konstitusiya jaghdayynda ótetin saylau sayasy bәsekelestikti arttyryp, biylik tarmaqtarynyng janaruyna sony serpin beredi dep kýtilude.

Týiindey aitqanda, Parlamentting VIII sessiyasynyng jabyluy — eski jýiening ayaqtaluy ghana emes, Jana Qazaqstannyng qúqyqtyq jәne sayasy arhiytekturasynyng bastauy. Aldaghy tamyz saylauy el damuynyng jana baghytyn aiqyndap bermek.

Abai.kz

0 pikir