Seysenbi, 14 Shilde 2026
Janalyqtar 498 0 pikir 13 Shilde, 2026 saghat 12:52

Qazaqstan-AQSh: әriptestikting basym baghyttary qanday?

Curet: avtordyng múraghatynan alyndy.

Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng AQSh senatory Stiv Deynspen kezdesui Qazaqstan men AQSh arasyndaghy strategiyalyq әriptestikting jana kezenge ayaq basqanyn anghartty.

Kezdesu barysynda ekijaqty sayasy jәne ekonomikalyq yntymaqtastyqty terendetu, búryn qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyru, Djekson-Venik týzetuining kýshin jong mәselesi, sonday-aq aldaghy G20 sammiyti qarsanyndaghy ózara is-qimyldyng basym baghyttary talqylandy. Búl kelissózderding Qazaqstannyng kópvektorly syrtqy sayasaty men halyqaralyq arenadaghy ústanymyna yqpaly, sonday-aq ekijaqty qarym-qatynastyng damu perspektivalary turaly Halyqaralyq qauipsizdik bólimining sarapshysy Temirlan Ádughaly aityp berdi.

- Sizding oiynyzsha, Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng AQSh senatory Stiv Deynspen kezdesui Vashingtongha jәne halyqaralyq qauymdastyqqa qanday negizgi sayasy signal beredi?

- Búl kezdesu Qazaqstan men AQSh arasyndaghy sayasy dialogtyng kýrdeli halyqaralyq jaghdaygha qaramastan túraqty týrde damyp kele jatqanyn kórsetedi. Vashington ýshin búl Qazaqstannyng ekonomika, investisiyalar, ónirlik qauipsizdik jәne energetika siyaqty baghyttar boyynsha ózara tiyimdi әri pragmatikalyq yntymaqtastyqty odan әri damytugha mýddeli ekenin bildiredi. Al halyqaralyq qauymdastyq ýshin búl kezdesu Qazaqstannyng barlyq negizgi halyqaralyq seriktestermen syndarly ózara is-qimylgha negizdelgen kópvektorly syrtqy sayasatyn dәiekti týrde ústanyp otyrghanyn kórsetedi.

- Memleket basshysy Qazaqstan men AQSh arasyndaghy kópqyrly yntymaqtastyqtyng qarqyndy damuyn joghary baghalap, әriptestikti odan әri terendetuge dayyn ekenin atap ótti. Sizding pikirinizshe, býgingi tanda ekijaqty qarym-qatynastyng qay baghyttarynyng әleueti joghary?

- Birinshiden, búl – sauda-ekonomikalyq jәne investisiyalyq yntymaqtastyqty keneytu, onyng ishinde energetika, strategiyalyq manyzy bar paydaly qazbalardy óndiru jәne óndeu salalaryndaghy jobalardy damytu.

Aghymdaghy jyldyng 10 mausymynda Astanada Qazaqstan Respublikasynyng Ónerkәsip jәne qúrylys ministri Ersayyn Naghaspaev pen AQSh Preziydentining Ontýstik jәne Ortalyq Aziya jónindegi arnayy ókili Serdjio Gordyng teng tóraghalyghymen manyzdy miyneraldar mәseleleri boyynsha C5+1 dialogy ótti. Kezdesu barysynda taraptar geologiyalyq barlau, óndiru, óndeu jәne manyzdy miyneraldardy әlemdik naryqqa jetkizu salalaryndaghy yntymaqtastyqtyng perspektivalaryn talqylady.

Ekinshiden, sifrlyq tehnologiyalar, jasandy intellekt jәne derekterdi óndeu ortalyqtaryn damytu salasyndaghy yntymaqtastyqtyng әleueti joghary. Mysaly, biylghy jyldyng mausymynda Qazaqstan amerikalyq Firebird jәne NVIDIA kompaniyalarymen jasandy intellekt pen sifrlyq infraqúrylymdy damytugha baghyttalghan, jalpy qúny 10 mlrd AQSh dollaryn qúraytyn kelisimder paketine qol qoydy. Búl bastama Ekibastúzda Derekterdi óndeu ortalyqtarynyng alqabyn qalyptastyru ayasynda jýzege asyrylyp jatyr. Onyng ayasynda jasandy intellekt, búltty servister jәne jana buyndaghy sifrlyq ónimder ýshin iri esepteu klasterin qúru josparlanghan.

Sonymen qatar kólik-logistika, auyl sharuashylyghy, bilim beru jәne ghylymiy-tehnikalyq yntymaqtastyq salalarynda da ózara is-qimyldy keneytuge eleuli mýmkindikter bar.

- Preziydent Qasym-Jomart Toqaev ótken jyldyng qarasha aiynda AQSh-qa jasaghan sapary barysynda qol jetkizilgen ekijaqty kelisimderding sapaly jýzege asyryluynyng manyzdylyghyna toqtaldy. Sizding oiynyzsha, taraptardyng sayasy mәlimdemelerden naqty birlesken jobalardy iske asyru kezenine kóshui qanshalyqty manyzdy?

- Ekijaqty kelisimderding naqty iske asyryluy memleketaralyq yntymaqtastyqtyng tiyimdiligin aiqyndaytyn negizgi kórsetkishterding biri bolyp tabylady. Sayasy dialog qajetti negiz qalyptastyrghanymen, seriktestikting ornyqtylyghy men odan әri damuy investisiyalyq jobalardyng iske asyryluyna, sauda baylanystarynyng kenenine, tehnologiyalyq yntymaqtastyqtyng damuyna jәne institusionaldyq tetikterding nyghangyna tikeley baylanysty.

- Kezdesu barysynda Djekson–Venik týzetuining kýshin jong mәselesi de talqylandy. Sizding pikirinizshe, búl mәselening týpkilikti sheshilui Qazaqstan–AQSh qatynastarynyng odan әri damuyna jәne ekonomikalyq yntymaqtastyqtyng kenenine qanshalyqty manyzdy yqpal etedi?

- Djekson–Venik týzetuine qatysty mәselening sheshilui, eng aldymen, sayasy әri simvoldyq mәnge ie bolar edi. Sebebi búl týzetu qazirgi Qazaqstan–AQSh qatynastarynyng sipatyna sәikes kelmeytin tarihy sipattaghy norma bolyp sanalady. Týzetuding kýshin jong ekijaqty sauda-ekonomikalyq baylanystardy keneytuge jәne investisiyalyq yntymaqtastyqty damytugha qolayly jaghday jasaydy. Ótken jyldyng 15 qantarynda Senattaghy tyndaular barysynda AQSh-tyng Memlekettik hatshysy Marko Rubio Vashingtonnyng Qazaqstandy naryqtyq ekonomikasy bar el retinde moyyndaghanyn jәne elimizding Dýniyejýzilik sauda úiymynyng mýshesi retinde Djekson–Venik týzetuine qatysty barlyq talaptardy oryndaghanyn atap ótti.

- Qazaqstan Preziydenti jyl sonynda Mayamiyde ótetin G20 sammiytine qatysudy josparlap otyr. Sizding oiynyzsha, joghary dengeydegi búl kezdesu Qazaqstan men AQSh arasyndaghy ózara is-qimylgha qalay әser etedi jәne halyqaralyq arenadaghy Qazaqstannyng sayasy bedelin nyghaytugha qanday yqpal etui mýmkin?

- Jalpy, joghary dengeydegi kez kelgen kezdesu sayasy dialogty nyghaytugha, ózara senimdi arttyrugha jәne ekijaqty yntymaqtastyqtyng kýn tәrtibin ilgeriletuge mýmkindik beredi. Qazaqstan ýshin múnday halyqaralyq alandar ónirlik qauipsizdik, ornyqty damu, energetikalyq transformasiya jәne zamanauy sifrlyq tehnologiyalar salalaryndaghy bastamalaryn ilgeriletuge, sonday-aq halyqaralyq qoghamdastyqtyng jauapty әri senimdi mýshesi retindegi rólin nyghaytugha mýmkindik beredi.

Abai.kz

0 pikir