Egin jinau qarqyny byltyrghydan eki ese joghary. Qazaqstanda 17 tamyzdaghy jaghday boyynsha 2,6 mln gektardan dәndi daqyl jinalyp, ortasha ónimdilik gektaryna 14,6 sentnerdi qúrady, dep habarlaydy DKNews.kz.

Ótken jyldyng osy kezeninde 1,3 mln gektar jinalghan edi. Ýkimet múnday dinamikany agroónerkәsiptik keshendi qarjylandyrudyng artuy, tehnikanyng janaruy, tynaytqysh pen sapaly túqymdy kóbirek paydalanu jәne sharualardy aldyn ala qarjylandyrumen baylanystyrady.

Qazaqstannyng negizgi agrarlyq ónirlerinde jappay egin jinau nauqany 2026 jylghy 15 tamyzda bastaldy.

Auyl sharuashylyghy ministrligining mәlimetinshe, qazirding ózinde 2,6 mln gektardan dәndi daqyl jinalghan. Byltyr dәl osy kezende kórsetkish 1,3 mln gektar bolghan.

17 tamyzdaghy negizgi kórsetkishter:

• jinalghan alqap — 2,6 mln gektar;
• byltyrghy kórsetkish — 1,3 mln gektar;
• ortasha ónimdilik — gektaryna 14,6 sentner;
• jinalghan kartop — 513 myng tonna;
• kókónis — 1,1 mln tonna;
• baqsha daqyldary — 1,6 mln tonna.

Sonymen birge egisti әrtaraptandyru ayasynda biday alqaby 875 myng gektargha qysqartylghan. Soghan qaramastan jalpy ónim kólemining ósui bayqalyp otyr.

Búl әr gektardan alynatyn ónim kólemining artyp, qoldanystaghy egistik tiyimdiligining jogharylaghanyn kórsetedi.

Agrarlyq sektordy memlekettik qoldau modeli songhy jyldary ózgerdi. Negizgi ekpin jekelegen sharalardy qarjylandyrudan býkil óndiristik sikldi qamtugha auysty.

Ýsh jyl ishinde AÓK-ti qarjylandyru kólemi:

• 2023 jyly — 140 mlrd tenge;
• 2025 jyly — 1 trln tenge boldy.

Yaghny qarjylandyru kólemi jeti eseden astam ósken.

Sharualardyng qarjygha óndiristik siklding bastapqy kezeninde qol jetkizuine basymdyq berilip otyr. Búl qarajatty egis bastalghangha deyin qajetti resurstardy satyp alugha baghyttaugha mýmkindik beredi.

Olardyng qatarynda túqym, tynaytqysh, ósimdikterdi qorghau qúraldary, janar-jagharmay jәne auyl sharuashylyghy tehnikasy bar.

Songhy eki jylda miyneraldy tynaytqyshtardy qoldanu kólemi ýsh esege ósip, 1,8 mln tonnagha jetken.

2026 jyly búl kórsetkishti 2,3 mln tonnagha deyin jetkizu josparlanyp otyr.

Qazirgi uaqytta:

• 2 mln tonna tynaytqysh jetkizuge shart jasaldy;
• 1,9 mln tonnasy sharualargha jóneltildi;
• búl jyldyq jospardyng 83%-yn qúraydy.

Túqym sapasyn jaqsartu baghytynda da ózgeris bar. Elitalyq túqymdardy paydalanu ýlesi 2023 jylghy 7,1%-dan 11,6%-gha deyin ósti.

Salany tehnikalyq janartu da jedeldetilip jatyr.

Jenildikti lizing baghdarlamasyn qarjylandyru kólemi 10 ese artyp, 2026 jyly 350 mlrd tengege jetti.

Jyl basynan beri:

• 6 790 ótinim qarjylandyryldy;
• qarjylandyru somasy 256,3 mlrd tengeni qúrady;
• 7 718 birlik auyl sharuashylyghy tehnikasyn satyp alugha qoldau kórsetildi.

Ótken jyly sharualar shamamen 25 myng birlik zamanauy tehnika satyp alghan.

Mashina-traktor parkining janaru dengeyi 2024 jylghy 6%-dan 2025 jyly 6,5%-gha deyin kóterildi. Biyl kórsetkishti 8%-gha jetkizu josparlanghan.

Jana ónimdi qabyldaytyn infraqúrylymnyng jalpy syiymdylyghy 30,7 mln tonnany qúraydy.

Onyng ishinde:

• 13,3 mln tonna — liysenziyalanghan astyq qabyldau kәsiporyndarynyng quaty;
• 17,4 mln tonna — auyl sharuashylyghy tauar óndirushilerining saqtau quaty.

Qazaqstanda qazir 189 júmys istep túrghan astyq qabyldau kәsiporny bar.

Qoldau.kz mәlimeti boyynsha liysenziyalanghan astyq qoymalarynyng jýktemesi 2,5 mln tonna nemese 18%-dy qúraydy. Bos saqtau kólemi — 10,7 mln tonna.

Astyq qoymalaryn salu jәne keneytu kezinde memleket shyghynnyng 25%-yn investisiyalyq subsidiya arqyly óteudi qarastyrady.

Liysenziyalanghan astyq qabyldau kәsiporyndaryna jana ónimnen 469,5 myng tonna astyq týsti.

Búl byltyrghy sәikes kezennen tórt esege juyq kóp. Ótken jyly osy uaqytta 120,5 myng tonna astyq qabyldanghan.

Saqtaugha qabyldanghan júmsaq bidaydyng sapalyq qúrylymy:

• 70% — 3-synyp;
• 18% — 4-synyp;
• 12% — 5-synyp jәne synypqa jatpaytyn biday.

Osylaysha, qabyldanghan jana júmsaq bidaydyng basym bóligi 3-synypqa tiyesili.

Egin jinau nauqanynyng taghy bir manyzdy mәselesi — diyzeli otyny.

2026 jyly agrarlyq sektor ýshin jalpy 803 myng tonna diyzeli qarastyrylghan.

Onyn:

• 402 myng tonnasy kóktemgi dala júmystaryna;
• 401 myng tonnasy kýzgi júmystargha baghyttalghan.

Negizgi astyq egetin ónirlerdegi sharualar ýshin operatorlardyng tasymaldau shyghyndaryn qosa eseptegendegi týpkilikti bagha litrine 305–310 tengeni qúraydy.

Tamyzdaghy janarmay qúy stansiyalaryndaghy naryqtyq bagha litrine 335–340 tenge dengeyinde. Osylaysha, agrarshylargha arnalghan diyzeli shamamen 10% arzan.

Qazirgi uaqytta 71 myng tonna diyzeli otyny tiyelgen.

2026 jylghy egin jinau nauqany agrarlyq sektordaghy tәsilding birtindep ózgerip jatqanyn kórsetedi.

Óndiristi tek egistik kólemin úlghaytu esebinen ósiruding ornyna әr gektardan kóbirek ónim alugha basymdyq berilip otyr.

Búl ýshin:

• sapaly jәne elitalyq túqymdardy paydalanu;
• tynaytqysh kólemin arttyru;
• tehnikany janartu;
• zamanauy agrotehnologiyalardy engizu;
• su ýnemdeu tehnologiyalaryn qoldanu;
• óndiristi aldyn ala qarjylandyru kózdelgen.

Negizgi astyq egetin ónirlerdegi taldau tehnologiyalyq qamtamasyz etu dengeyi joghary sharuashylyqtarda ónimdilikting de joghary bolatynyn kórsetken.

Egin jinau qarqynynyng eki ese ósui manyzdy kórsetkish bolghanymen, úzaqmerzimdi túrghyda negizgi mәsele — gektar ónimdiligi men óndiristing ekonomikalyq tiyimdiligi.

Biday egistigining 875 myng gektargha qysqaruyna qaramastan jalpy ónim kólemining ósui osy modeliding alghashqy nәtiyjelerining biri retinde qarastyrylyp otyr.

Agrarlyq sektordy qarjylandyrudyng 1 trln tengege deyin ósui, tehnikany jenildetilgen lizingpen janartu jәne tynaytqyshtardy kóbirek paydalanu endi ónimdilikting túraqty ósuine ainaluy tiyis.

Ýkimetting aldaghy mindeti — shyghyndy azaytyp, әr gektardyng qaytarymyn arttyru. Búl ishki naryqty azyq-týlikpen qamtamasyz etuge ghana emes, Qazaqstannyng auyl sharuashylyghy ónimderin eksporttau mýmkindigin keneytuge de әser etedi.

Abai.kz