Beysenbi, 16 Shilde 2026
Elim-ay 163 0 pikir 16 Shilde, 2026 saghat 13:31

"Shandy joryqtan" bir ýzik

Suret: Avtordyng әleumettik jelidegi paraqshasynan alyndy.

Edil qalmaqtarynyng Qazaq dalasyn kesip ótip, býgingi Shynjang jerine qonys audarghany tarihtan belgili. Derekterge jýginsek olar jay kóship ótpegen, jol boyyndaghy qazaq auyldaryn shauyp, malyn barymtalap otyrghan. Búghan qazaq jaghy qarsylyq tanytyp, talay ret qaytarma shabuyldar jasaghan. Búl tarihta «Shandy joryq» delinedi. Alayda búl oqighalardyng barysy men tarihy jaghdaylary әli tolyq aiqyndalmaghan. Tarihy derekter tapshy, ghylymy zertteuler az.

Degenmen 1771 jyly Ile generalynyng Syanilun patshagha joldaghan mәlimdemesinen qazaq-torghauyt qaqtyghysyna qatysty az-kem mәlimet alugha bolady. Onda bylay delingen:

"Biyl 25 mamyr Tarbaghatay úlyghy Antay joldaghan mәlimdemsine qaraghanda, Abylay, Ábilpeyiz qatarlylar qazaq Kenjeqara men Búrtty jiberip, tómendegidey habar jetkizgen:

Torghauyttar orystan qashyp shyghyp, jol boyy qazaqtardy óltirip, eki-ýsh myng jylqy men birneshe on myng qoydy aidap әketken. Osyghan baylanysty Abylay torghauyttarmen shayqasyp, olardyng tórt jýzden astamyn óltirip nemese tútqyngha alghan.

Olardyng aituynsha, torghauyttardyng basshylary – Úbash han, Sono jәne Sheren atty ýsh adam. Olardyng qaramaghynda er-әiel bolyp jiyny 80-90 myng týtin bar.

Búlar alghashynda osy jaqqa qaray (Tarbaghatay-Shәueshek jaqty menzep otyr) kelmekshi edi, artynan qayta búrylyp, Balqash kólining soltýstik-batys jaghalauymen jýrip, Sarybelge qaray bet alypty.

Abylay birneshe on myng sarbazymen torghauyttargha jaqyndap, olardyng әreketin baqylasa, Ábilpeyiz myng sarbaz bastap sondarynan qughan".

Búl qazaq elshileri Kenjeqara men Búrttyng Tarbaghatay úlyghyna aitqandary. Mazmún yqsham bolghanymen, Shandy joryqqa qatysty biraz mәlimetterden habar tabugha bolady bolady.

Dýisenәli Ábdilәshimúly

Abai.kz

0 pikir