(poema)

 I

Kim eken

Uysynda saudyratyp

Tabighattyng bar asylyn,

Jarqyrata qoyghan,

Adam janynyng qúpiyasyn jasyryn?

 

Qanday aqyl-oy ol

Jýz jylynnan asyp,

Túrghan әli sondaghyday

Altyn núr shashyp!

 

Bilmeymin,

Ónim be, týsim be?

Tang qalamyn,

Poeziyanyng osy kýshine!

 

Keyde bir shytyrman  –

Úiqyng ashylyp,

Misha bylyghady,

San saqqa oiyng shashylyp.

 

Ne bir elester,

Álde aqyndyq qiyal.

Shet-shegi joq,

Júdyryqtay basyna ol

Qaytyp siyar!?

 

Jerdemin be yapyr-au, osy men,

Kóktemin be?

Jerde bolsam  –

Tartu kýshi azayyp;

Ebelektetip jýrgendey

Ertegi me, әlde fantaziya ma ghajayyp.

Kókte bolsam,

Búlt ýstinde,

Qalmasam boldy ghoy әiteu,

Kýlkisine.

 

Tozaq pen júmaqtyng eki arasy,

Jer deydi ghoy qonyrjay.

Túrady deydi múnda

Aqyndar ynghay.

 

Salqyn samal bayau esedi,

Jaghalay otyryp,

Tynbay gulesedi.

 

Bәri aqyn ba deymin,

Jýz qaraly

O dýniyege ketkender

Qalamaqy alyp,

Búl dýniyede tirlik etkender.

 

Aryghy – aryqtay,

Semizi  – semizdey.

Atalyp jatyr bәri de,

Sen kim degizbey.

 

Óleng jazghandar da otyr

Qoydy maqtap.

Jazbasa bola ma

Qoyshylar elining ýmitin aqtap.

 

Deydi ol ózi de marsiyp:

«Qoy sekildi

qalamym da aiyr túyaq,

Sondyqtan

Jýgirtemin manyratyp».

Qozdatady-ay kep sodan erkin sózdi

Óleng joldaryn qozyday jamyratyp.

Bәstese qalady onymen taghy biri

Ógiz ben adamdy,

Jýgeri men bidaydy qatar qoyyp:

«Poeziya degen sol  –

Qampiyp túrsa boldy ghoy qarny toyyp».

 

Týieler, attar, búlyq-soqalar

Qalmaydy birde-biri

Kele qaldy úiqasyp.

Qazyla qalady toghandar da

Óz-ózderinen jyr bolyp,

Atyz-aryqtarda su tasyp.

 

Ylghy osy

Oqidy-ay kep elirip,

Zeriguden be, joq, әlde alaghyzu  –

Óz tizesin ózi kemirip.

 

Shirkin sabazdar-ay,

Bayaghy sol beynesi.

Keng de emes, tar da emes,

Óz qúrsaghyna óz jeydesi.

 

Úshqalaqtary da bar,

Sóz bermey;

Qúday aldynda da,

Abay aldynda da

Bayaghy minezinen ózgermey.

 

Jýrip túr,

Maqtanyp esiruge,

Bir Qonyrjay tarlyq etetindey,

Shirenip kósiluge.

 

Estilip qaldy sonda,

Maleksos degen bir sóz.

Ornay qaldy jym-jyrttyq,

Dәl sol kez.

 

Onay ma,

Atanyng synynan ótu  –

Danyshpan, qyraghy.

Jol qalsyn onyng qasynda,

Perishtelerding súraghy.

 

Bir qarap qoydy úly adam,

Sol da jeter.

Úyat bolsa eger

úyat bolmas edi odan óter.

 

Qyzyq qoy,

Bir ghasyr aldynda

Abay ózi kórgen,

Qúday-ou,

Sol adamdar ma

Álige deyin jýrgen?!

 

Az emes jana belgiler de:

Asyghys ketkender

Mysaly: avansasy alynbay.

Endi bireuleri

Jýre túrsa bolatyn edi

Araqqa salynbay.

 

Apyr-au,

Myna bireu danghoy aqyn

Mazasyn aldy-au

Jambyldyng qasyndaghy,

Jasy jýzge jetpese de

Adam edi ol payghambar jasyndaghy.

 

Jyljyp ketti qariya,

Jyraulargha jaqyn baryp,

Tynyshtaghanday boldy endi bir sәt,

Sol qatardan oryn alyp.

 

Ýnsiz edi bәri de

Shirkin manghazdar-ay,

Tauday salmaghymen

Tanytqanday beyne ózderin

Kiyeli aruaghymen.

 

Tógilip túr saqaldary

Tógilip aqqanday jyraular saryny.

Jyldar, ghasyrlar ótsin meyli

Bir tolastap kórmegen

Bayyrghy aryny.

 

Nemen ólshenbek býgin,

Arysy jәne berisi?

Óner ghoy  –

Onay ýzilmekshi emes

Sol ónerding altyn jelisi!

 

Basy kim, sony kim,

Tirelip toqtalady kimge kelip

Jyraular dәuiri  –

Ol qanday dәuirge oryn berip?

 

Búhar atang qalay,

Aytpasa da bilinip túr-au.....

Áyteuir bir kirbendik,

Óni de solghyn,

Kónili de qyryq qúrau.

 

Abay aghang ne der

Aytar tóreligin bәlkim sol kisi

Sol kisi ghoy  – alyp bir figura,

Zaman-zamandardyng ortaq ýlgisi.

Bilmeymin men

Jer men kókting arasy ma әiteu,

Qonargha jer tappay

Úshyp jýr

Mening kónilim  –

Elesi alangha týsip jýr.

 

Kýnkil sózder de bar,

Alystay berdim.

Rasynda da

Apyr-au, osy qaydan keldim.

 

– Búzbasa – deytin shyghar,

Álde bireuder dep jatyr  –

Aqyn emes!

Bar edi elde jýrgende de

Osynday dau, osynday eges.

 

Deytin onda:

– Qazaq onday óleng jazbaydy.

Formany, saltty búzghan,

Úrpaq oghan azbaydy.

 

Qozghalyp túr keybir moyyndar

(Úyatqa qaldyrmasa boldy ghoy

Abaygha aityp).

Qolyn siltep qaldy ol әne:

– Qonyrjayda túrmasyn,

Ketsin eline qaytyp!

 

Óre túrdy ýsh jigit,

Tanimyn ýsheuin de.

Ýndemese bolatyn edi,

Bolmay qaldy-au kesheuildeuge.

 

Esil erler-ay,

Jap-jas

Búryn da jaqtaytyn,

Araqqa toyyp ap

Jatyp kep maqtaytyn.

 

Jylaghym keledi:

Kemeline endi jetkende...

Shirkin bozdaqtar,

Syrqyraushy edi

Say sýieging ólendetkende.

 

Joqtap ta qaytesinder, bauyrlarym,

Úmyt bolghan

Kókqanat qús qoy men de bir

Qu aghashqa qonghan.

 

Qiyn ghoy oqty kózder,

Týspey-aq qoyayyn sonyng qiyghyna.

Kekesindi kýlki de bar

Mening mynau jýdeu siyghymda.

II

Ata qonysy eken deymin,

Naghashy júrtymnyn.

Dәl sondaghyday,

Ózgermey túrghany-ay shirkinnin.

 

Keng sahara

Túr shetkerek bir tóbe –

Ýisin tóbesi.

Múzdap qatqan osynda,

Talay tyrnaqtardyn

Jasyl kóbesi.

 

Tóbe ýstinde oba bar,

Tastan jiyp qiuyn tapqan.

Túghyr bekitip,

Ýstine kiyiz japqan.

 

Qoysyn ba qonbay,

Qayta bir oralyp,

Bir qonyp úshqan qús!

Jylytyp alugha tabanyn

Qos qanatyn sabaulap

Jetedi-ay asyghys!

 

Qarshygha túighyn,

Súnqar ma?

Yaky bir lashyn.

Qaqpangha týsip te bolady,

Jiyp bolghansha-aq qúlashyn.

 

Aldaugha kelgende,

Qiyn-aq qoy adam balasy.

Az ba búl dýniyede onday ister

Adamnan bolghan jalasy.

 

Biraq sening ózine de bar

Sonday bir qaqpan,

Qútqarmas seni ol

Ajaldyng ala búidasy

Moynyna taqqan.

 

Bәlkim, qonyrjaydyng bir sheti –

Osy oba,

Qonghan ekenmin deymin,

Qús bolyp.

Naghashy atam ólgen bayaghyda,

Talay kýz ótip,

Talay qys kelip.

 

Júmsaq kiyiz ghana tabanymdaghy,

Tuyrlyghynyng bir búryshy

Kóshpeli elding óz zamanyndaghy.

 

Men de endi bir qúspyn,

Otyrmyn sol obada

Moynymdy qayyryp.

Ónim be, týsim be,

Aytyp bere almaymyn aiyryp.

 

Bәri de osy dalada,

Keyde aqynmyn,

«Aziya ýstindegi kóshe» dep jazyp;

Keyde qúspyn,

Bile almaymyn aqylymnan azyp.

 

Ótip jatyr zor bir keruen,

Týie ýstinde kýimede otyryp,

Qaritasyn syzady

Bir ghalym

Qashqariyanyng anketasyn toltyryp.

 

Qaysy aqyn eken

Bayan men Noyan tragediyasyn jazghan?

Eki mahabbat –

Ekeuine bir qabir qazghan.

 

Kórinip túr,

Kókshe tau eken deymin,

O da bir qonyrjay

Arqanyng aru qyzdary-ay,

Pay! Pay!

 

Qatar túryp tu kóterip,

Tórt shaytan alda keledi.

Birjan sal ghoy –

Ónkey sylqym

Seriler zamanynan eles beredi.

 

Saqtasyn qúdayym Sibiriyasynan,

Tesken tau ótkizbesin!

Ata mekeni qonyrjay seni,

Jat tabangha

Jyn-oynaq etkizbesin!

 

Bar ma әli qonyr samalyn

Bayanauyl, Qarqaraly!

Qonyrjay! Qonyrjay!

Esil qonyrjaylar –

Arqadaghy.

 

Dildә әpekemizding tórkini,

Áli otyr ma sol qonysta

Alshynbay auyly?

Armysyn, analar,

Armysyn, әpekemizdin

Agha-bauyry!

 

Abay esik kóre barghanda

Aqyn emes edi onda jay bir bala.

Qúnanbaydyng úly,

Baladan eseymegen qay bir dana.

 

Otyrmyn men әli sol obada,

Abay agha,

Bara almaymyn aldyna iymenip.

Ayta almaymyn ótinip,

Qús bop sayraghym da bar edi,

«Topay kók» әnin ýirenip.

 

Jansaq aitty ghoy Toghjan,

Sol әndi

Ay jaryghynda

Álpenshekte túryp,

Týzetip berse edi-au,

A, Qúday!

Abay ózi úqtyryp.

 

Poeziya kýshi –

Súlu qyzdy

Jas talday mayystyryp;

IYip әkep eljirete qoysa edi-au

qabyrghasyn qayystyryp.

 

Keregi ne, amal qansha

Qayda ketti sol quanysh,

Qúshyp túrghandaghy?

Symbaty-ay sol týngi

Jas súludyng moyynyn búrghandaghy!

 

Qosh bol aqjal at!

Qanday әsem

Eng songhy búlany!

Bir jarq etip óshti-au

Jal-qúiryghynyng appaq qylany!

 

Qayda poeziyanyng sol kýshi,

Kim tyndap kәdege jaratar

Mening qynyr-qisyq jyrymdy?

Aytyp bere almaymyn basqagha

Ózim ghana bilemin

Tek óz ishki syrymdy.

 

Úmytqam sonda bar úiqasty,

Enesey-Orhonda jórgegim qalyp.

Sharshaghan shygharmyn

Tauteke suretin salyp –

Jartastargha

Patshalar tarihyn oighan da men,

Búl ózi bir sýre dastan.

Ghasyrlar mandayyna tanbasyn basqan.

 

Joghalttym men taghy ne asylymdy

Shyghysta Qydyrqan jotalary baurayynda

Kezip jýrgende de men,

Baryp jetkende de

Balqan taularyna!

 

Kishi Aziya jarty araly,

Aytshy sen

Qayda mening ruym?

Ana-Doly ólkesinde me,

Mýmkin edi ghoy

Mekendep túruym.

III

Bayaghy sol qonyrjay,

Otyrghandar da bar ru-rudan

Jýz-jýzge beyimdelip.

Jón súrasyp ta jatyr

Bireuleri ilgeri

Bireuleri keyin kelip.

 

Degen eken Abay:

«Úly bol adamnyn,

Úly bolghansha atanyn».

Bolushy edi

Adamzat ýshin

Múnan ýlken ne tәlim!?

 

Kimder eken kýnkildese qalghan –

Beri qaray tartyp

Ata tegi arghy zatynan?

Eki adam –

Biri – kishi jýz, biri – orta jýz atynan.

 

Esty kórmesinshi perishteler,

Tudyrmaghan, olar tumaghan.

Áke de joq, bala da joq –

Ata tegin qumaghan.

 

Adam dep ghana týsinedi olar ;

«On segiz myng ghalamnyn

Eki ayaqty tik jýretini;

Ósek aityp, qulyq saylaydy –

Osy ghana biletini».

 

Rugha bólmeydi olar,

Bóledi kýnә men sauapqa.

Ýirengen jәne

Súraq pen jauapqa.

 

Qúruly túrady deydi

Bir ýlken mizan tarazy,

Ólshenedi sonymen

Ólshenbeydi ru men ru,

Aghayynnyng ókpe-arazy.

 

Bile túryp sony,

Ne ol qonyrjaygha sýirep kirgendegi?!

Kýlmey me estigender:

«Osy bolsa – dep –

Aqyn dep jýrgenderi»!

 

Nesi eken ru quyp,

Otyrmaghan son

Qyz alyp, qyz bergeli.

Yaky bir zәngi, ýkirday saylap,

El bolghaly irgeli.

 

Qansha jyl jazghyrghan Abay

Tobyqtyny – óz ruyn,

IYsi qazaqqa ghibyrat etip

Qayda keneymegen

Aqyn aqylynyng altyn ayasy

Rudan ary, taypadan ótip.

 

Joghalttym men de ruymdy,

Jer orta tenizine jaqyn baryp,

Ayyryldym sonda qonyr ónimnen,

Sәl agharyp.

 

Neshe ózgermegen búl ón

Erte-ertede sarghayyp,

Aq nәsildenmin be

Apyr-au osy men

Qashan ýirendim mal jayyp?

 

Sәule men núr,

Qaysysyng jenip;

Totyqtym ba әlde

Jer emshegin emip?!

 

Negir emes ekenim ras,

Qypshaq dalasynda ótken –

Men edim sol

Qolyma qyl arqan alyp,

Asau ýiretken.

 

Biledi Shynghys úrpaqtary,

Alyp qashqanda

Qoynyndaghy qatynyn;

Jetkizbey ketkem sol kýii

Jýiriktigi ghoy atymnyn.

 

Qalsa onda bir nәsil,

Solay órbiydi

Bir nәsilden myng nәsil.

Qalmaq – qalmaq bolghaly

Tynysh ótken qay ghasyr?!

 

Bútarlap-aq bitirgen edik,

Batyrlar zamany edi ol.

Shany ghana qaldy tarihta,

Shauyp ótkende

Atty Kaysak qalyng qol.

 

Otyrar edi óz tórinde

Abylayday ataghymen,

El – eldigimen,

Han – taghymen.

 

Ru sol ma әlde

Aq tatarlar,

Qara tatar – qalmaq.

Men qara tatar emespin,

Qaysy taypa endi meni

Óz qúramyna almaq!

 

Úly jýz be, әlde orta jýz?

Qaraqalpaq pa әlde

Shól dalalargha ketken

Sol mening úlysym –

Skifter zamanynan

Atymnyng túyaghy jetken.

 

Taralady deydi ru bir atadan,

Ru kerek bolsa eger maghan,

Sol ata kim –

Bolar edim men kimdi tandaghan?

 

Der edim – Abay,

Ruym da sol – óleng ruy, óleng atasy.

Der edim jәne:

Qabyl bolsyn

Sonyng dúghasy, sonyng batasy!

 

Óz atyma kelsem:

Naghashym ýisin elinde

Qalyp qoyghanmyn

Qazaqtyng eng bir shalghay jerinde.

 

Qalqaman emespin men biraq

Ru saltyn búzyp...

Ókpelep ketken

Tobyqty at jaratatyn...

Qany qyzyp.

 

Sol jyly ghoy qalmaq shapqan,

Ánet baba tiridey tau basynda qalyp.

Kimning kiyesi?

Toqtar eken búl kie qayda baryp?

 

Bolsang eger shapyrashty,

Tuyna bóri basy suretin salyp;

Shyghar eding sauyt kiyip,

Qolyna nayza, qalqan, shoqpar alyp.

 

Bәlkim sen bir úrpaqsyn

Oghyzdardan qalghan.

Qalyng qol ishinde bir әsker

Rimge barghan.

 

Sol bóri ghoy sonda jol bastap

Eki kózi ottay janyp,

Qalmay jýrgen sonymyzdan

Álige deyin óz adamyn tanyp.

Bolady deydi adamnyng piri,

Atar edim «kókbóri» dep,

Piri kerek bolsa,

Eger maghan býgin,

Elesteydi sonda

Bir kókjal

Sypyra tógiltip qara kók týgin.

 

Anyz bolghan:

Kókten týsken sol kókbóri

Kók saghym ishindegi.

Qydyr ma yaky perishte

Kóringen

Dәl sol bóri pishindegi.

 

Mening de «kókbórim» bar,

Biraq keyin «kókperi» bolyp ózgergen

Qona bermeydi ghoy ol «peri» de

Adamyna kez kelgen.

 

Ólendetip-aq ketushi edim

Perim týskende.

Erte bol, kesh bol

Ne jetsin

Poeziya sharabyna qanyp ishkenge!

IV

Biraq býgin.....

Otyrmyn әli sol oba ýstinde,

Áyteuir, bir qús siyaqtymyn,

Úqsamaymyn basqa eshkimge.

 

Qarap qoyamyn,

Ótti qanshasy synaqtan,

Qansha bastar túr salbyrap?

Qyp-qyzyl dóngelek jýzder

Úyattan albyrap.

 

Bóten sózben bylghady eken

Qanshasy sóz arasyn?

Jazghyra alamyz biraq búl ýshin

Qazaqtyng qay balasyn!

 

«Óziniz ghoy, Abay agha!.....» –

Dey jazdadym óz ishimnen.

Oylauyn oilasam da

Selk ettim biraq

Shoshynghanday týsimnen.

 

Ras qoy

Shegelep-aq tastapty

Sol kisi

Ólen-shumaqtardy.

Jatyr aq qaghazda

Qol-ayaghy baylauly

Tulap bәri.

 

Shegelenipti

shegelengenindey Prometeydin

Qap tauynyng bir jartasyna.

Boy berer emes endi ol

Aqyndardyn

Týitiygen balgha, shot, baltasyna.

 

Tyqyldatqym keldi keyde,

Bir ventti bolsa bosatyp.

Az emes maghan tiygen shapalaqtar da,

Kózime shúqyp ta kórdi

Keybiri júdyryq asatyp.

 

Tәuir-aq tórt búryshtapty,

Aynalasyn júp-júmyr tegis qyp jiyp.

Shygharghanday beyne

Tútas bir som altynnan qúiyp.

 

Qyryq jyl – az-kem jarty ghasyr,

Shyqqym-aq keldi bir esik tauyp.

Tyrnashtap bolsa da,

Basqa bir formulagha niyetim auyp.

 

Qorqyp ta kelgenmin biraq

Sozar eken dep

Qúlaghymnan qay kýni.

Qay onay deysin,

Kiyeli atanyng aibyny!

 

Joq onda Pushkinge elikken

Bir de-bir ólen,

Sol sekildi men de

Elige almay kelem.

 

Úiqas pen yrghaq

Ólendegi,

Emes qoy jas qozy

Kógendegi.

 

Emes ol jәne

Óleng ýishigi,

IYirip qamaytyn

Synshylardyng ótkir biyshigi.

 

Úly kisi – úly ruh

Túr tóbemde.

Siynamyn,

Men otyrmyn tómende.

 

Úqsatsam bolar eken kimge

Moyseyge me – Músagha!

Teng keletin kim bar tegi

Osy baghagha!

 

Aqyn bolmaghanda eger,

Bolar edi-au chempiony –

Talay kýrestin.

Úqsaydy ózi de Qajymúqangha,

Alyp batyry ne bir tirestin.

 

Qanday bolsa óleng shumaqtary –

Sol bitim;

Túrady ylghiy

Myzghymay býp-býtin.

 

Bәlkim sol alyptyq

Babasynan qalghan.

Kim bar deysing Arqada

Qara kýsh pen aqyldan

Yrghyzbayday ataq alghan?!

 

Úqsatqan Gorkiy

Lev Tolstoydy

orys qúdayyna

Kerek-aq qoy bir qúday múnda da,

Siyp túr ol ózi de

Áren

Qazaqtyng tar mandayyna!

 

Tekti atanyng úrpaghy

Onyng eli

Dala siyserony

Qúnanbaydy tughan,

Ne der edik eger bireu súrasa:

«Abay kimning jolyn qughan?»

 

Jiyrenshe bergen be әlde

Sheshendigin?

Múra etip qaldyrghan ba әlde

Ánet baba kósemdigin?

 

Otyrmyn sol obada әli

Osy – oi.

Ombynyng sezi

Emes yaky bir

Úly dýbir – toy.

 

Sauda joq, sayasat joq

Poeziyanyng taza jiyny,

Qonyrjay – salqyn samal,

Emes bayaghy ghasyrlar qúiyny.

Sybdyr joq

Mýlgiydi qalyng top –

Jýz qaraly.

Bastar shayqalyp,

Deneleri tek

Ýnsiz yrghalady.

 

Aqyndar, Aqyndar!

Otyrghan

Baladay quanyp.

Abay aldynda

Bir jylap, bir uanyp.

 

Úmytpandar,

Bolghany-aq jaqsy

Osynday bir el atasy;

Dúghasy, tilegi, ýlgisi

Kerek-aq qoy batasy!

 

Abay jazghan:

Zúlqarnayynnyng kóz sýiegi –

Sheleygen.

Mende de bolghan sonday bir qu bas,

Mýiiz joq biraq sereygen.

 

Sol kózder ghoy jahangezdi

Toydyrmaghan

Altyn, kýmis – әlemge.

Mening kózim de

Basqa emes,

Toymaghan ólenge.

 

Jaulap ap baghyndyrdy ol

Qanshany

Qaldy qansha elder qansyrap?

Jatyr mening izimde de

Bir sorap poeziya

Tynbay tamshylap.

 

Eki toyymsyz – eki kóz,

Eki quys,

Toyady eken ghoy bәri de

Tek qana topyraqqa

Eki-aq uys.

 

Izgilik pen jauyzdyqty

Bolmas bir tarazygha salyp.

Jón de emes qoy

Úqsatu ekeuin

Bir mysalgha alyp!

 

Úqsas, biraq,

Ekeui de dastan

Dastan emes múnda

Syz topyraq

Tarazyny basqan.

 

Nege ýnsiz bop qaldy eken,

Úly adam,

Jelsiz týndegi jaryq Ay

Nege dirildeydi sәulesi sudaghy?

Allanyng ayaty yaky bir dúgha ma

Óleng bolghan tabighattyng bir shumaghy.

 

Terendigi qansha eken sol saydyn

Auyl qasyndaghy,

Kim kórgen sol týndegi poeziyany

Ár tal japyraq, әr týiir tasyndaghy.

 

Qyz qayda jolyghatyn

Sol sayda sondaghy

Qayda eken tar tósegi súlu jardyn,

Qayda eken qúlyn-tayday aiqasqan

Ong jaghy?

 

Qonyrjay meken,

Otyr aqyn qaghazgha kóshirip.

Jazdy kýn shilde

Kókoray shalghynyn

Óz qolymen ósirip.

 

Jazbaq edim men de bir ólen,

Jiydebaygha baryp.

Jete almadym

Betbaqdalada qanatym talyp.

 

Tyndap otyrmyn biraq

Estilip túr eki qayghy qosylyp.

Asan qayghysy men Abay qayghysy

Iz salghan jer betine josylyp.

 

Jelmayamen jer kezip,

Jetpis jylda

Kelgen әreng qaytyp,

Otyr eken deymin Asan ata

Kórgenin aityp.

 

Qayda eken jer úiyq...

Oqyp jatyr aqyndar ólenderin

O dýniyelik,

Ózderi tómende

Tórge shygharyp

Eki úly kemengerin.

 

Bir ózenning iyirimi,

Bir kólding jaghasy eken deymin,

Han Shynghysqa jaqyn.

– Jer úiyq osy, – deydi

Taghy bir aqyn.

 

Jetisugha ketedi keyde

Sol qiyal – jyr eles.

Jatyr olardyng aldynda

Qaratau men Úlytau

Ne-nebir sәndi jasyl beles.

 

Qonyrjay! Qonyrjay!

Osy qonyrjay – ózi bir jer úiyq,

Ayyrbastay qoysyn újymaqqa

Kim óz mekenin qiyp!

 

Shyqsynshy múnda da bir

«Utofiya araly» anyz bolghan.

Qayda sol jerúiyq

Yrys tolghan, baqyt tolghan?

 

Jelmaya mingen shal

Qashan keldi eken

Aqjayyqtan oralyp?

Óshken emes biraq

Ol arman

Ghasyr-ghasyrlardan

Bir tabylyp, bir joghalyp.

 

El armany, el qayghysy – búl,

El qayghysynan qayghy óter me?

Poeziya etip Abay ony

Úiqasqa týsirmegen ghoy bekerge.

 

Ertegi emes múndaghy,

Shyndyqqa jaqyn.

Kim tauyp aita alar

Onyng narqyn?!

 

«Ádilet pe

Bir jangha eki kýimek,

Qanym qara,

Men bir júmbaq adammyn... –

Deydi ol jәne – janym jara».

 

Qanday júmbaq,

Ne syr?

Jýz jyldan asty,

Áli de sol qalpy

Sheshilmey túr.

 

Qanday aqyldyng keni,

Ne qaldyrmaghan artyna!

– Bir úrtyng may, bir úrtyng qan, –

Degen eken jәne

Jylap túryp halqyna!

V

Aytypty Nauaiy kezinde bir mollagha:

«Újymaq bolsyn seniki,

Sen soghan bar,

Bolsyn sharaphana meniki».

 

Kóp qaytalaushy edim

Osy naqylyn úly kisinin.

Osydan ba deymin

Ongha baspauy isimnin.

 

Az emes qoy

Mening ózimning de

Elirip, esiruim qyzynyp.

Sondyqtan ba bilmeymin

Aqylym búzylyp.

 

Degen edim bir jyldary:

«Qúday men mening aramda da

Bir syzyq bar.

Eki qatyn ghana emes kórshi otyrghan,

Patshalar men patshalardy da

Soghystyratyn osy syzyqtar».

 

Újymaq qayda eken,

Qonyrjay da ashpady

Maghan esigin,

Úzyn bir tizim,

Onda da joq esimim.

 

Kórgim-aq bar edi

Abay atany óz kózimmen.

Jattaghan edim tәuir-aq

Bala kezimnen.

 

Bosaghada kezikti Ghafur Ghúlam,

Ózi mas eken,

Sәbitti izdep jýripti,

Estigen bir ósegim ras eken:

 

«Jýre túrsyn – depti ghoy Abay meni, –

Bitirip alsyn dastanyn!»

Búzbapty Qúdekeng onyng lebizin,

Sózin tyndamasa da basqanyn.

 

Qaytyp kettim

Erentaudyng jyly qoynauyna

Az kýn bolsa da

Bolady ghoy

Osynday oilanugha.

 

Jaylau – ózi bir jasyl ton

Qaraghaylar – qara jiyegi

Kózdi ashyp júmghansha-aq,

Aghytylghaly túr

Aqyl-oydyng tiyegi.

 

Qanday anyq

Týngi gýrili

Ay jaryghyndaghy tasyghan ózennin,

Kimning auyly eken

Otyrghan

Bergi tasasynda jasyl kezennin!

 

Toqtatayyn osymen,

Qayda baramyn Abaydan ótip.

Jazbaghan ghoy ol kisi

Ólendi ermek etip.

 

Sol ýshin de arnadym

Tútas túlghasyn dastanymnyn,

A, Qúday, tilek eteyik:

Mәngilik sónbesin

Jaryq júldyzy

Poeziya aspanynyn!

Omarghazy Aytan

Abai.kz