Áleumettik jeli «Bekjan» dep kýnirenip túr. Bekenning bekzat bolmysy, birtuar beynesi, biregey ólenderi turaly estelikterin bólisken qaraly júrttyng aqyn úlgha, arda úlgha degen qúrmeti qanday biyik edi...

Bekjan Áshirbaevtyng shygharmashylyghy turaly sóz etkenderding kópshiligi «Zang gazetinde» qoltanbasy qalghanyn, toghyz jyl taban audarmay redaktor bolghanyn bile bermeydi.

Zan, qúqyq salasyn tereng qauzaytyn basylymdaghy Bekenning júmysy 2009 jyldan bastaldy. Ózi aqyn, aitysker, shygharmashylyq adamynyng zang salasyna tisi batar ma eken degen kýdik ol kezde әrkimning oiynda bolghany ras. Alayda Bekeng әmbebaptyghyn birinshi nómirden-aq bayqatty. Onyng jauaptylyghy súrapyl bolatyn. Jazylghan әr maqalanyng mazmúny, mәni túrmaq, әr qarpining óz ornynda qoldanyluyna erekshe kónil bóletin.

Bekenning júmys isteu әdisi de qyzyq edi. Jurnalisting de, bet qattaushynyng da erkin kósilip, bar qabiletin kórsetuine mýmkindik beretin bas redaktor gazetting tolyq núsqasy dayyn bolghanda ghana ózining pikirin aityp, jetpegendi tolyqtyryp, kemshilikti týzeytin. Basynda múnday әdiske ýirenbegen újym Bekenning әr maqalany shúqylap oqyghanyna ýirene qoymady.

«Qashan qol qoyady?» dep typyrshyp ketemiz. Ondayda sózi ótedi-au degen Qalbay Ádil, Amanhan Álim aghalarymyzdy «razvedkagha» jiberemiz. Keyde ol kisiler bir buma betti alyp shyghyp, quantyp tastasa, keyde «Áy, gazet әl-әzir dayyn bolmaydy-au. Bekjan apasynyng basynyng biytin qaraghanday tesilip otyr» dep týnildirip tastaydy. Saghatqa qayta-qayta qaraghyshtap, kabiynetting esigine kózin satqan biz Bekenning tóbesi kóringende quanyp ketemiz. Al redaktordyng әiteuir bir súraghy bolady. «Sýiikti auylyna syilyq jasady» degen qalay bolar eken? Sonda auyldyng sýiikti emesi de bola ma?» dep saual tastaydy ondayda. Oilanyp qalamyz. Rasynda dúrys kýmәn. Basynda bәri әp-әdemi dep otyrghan jurnalister endi bir taqyryp ýshin Bekenmen birge bas qatyryp ketedi. Birneshe taqyryptyng túsynda súraq belgisi túrsa, jaghday tipti qiyn. Mine, redaktor-ústazdyng osy qasiyeti bәrimizge júqty. Qazir qay taqyrypty alyp, qay mәseleni qauzasaq ta kýmәn qalmaytynday, súraq tudyrmaytynday etip sýrlep shyghu әdetimiz.

Rasynda ol kisi asyqpaytyn. Jer dýnie kýiip ketse de, sol baysaldy qalpynan tanbaytyn. Aryzben kelgen júrttyng aiqayyna da sabyrlyq tanytyp, sharasyz jandardyng shaghymdaryn saghattap tyndaghanda da sharshadym degenin estimeppiz. Qanday kýrdeli mәseleni de әzilmen әdiptep otyratyn. Marqúm Amanhan agha sonday kezderi jii әzil keyipkerine ainalatyn. Ol kisining erekshe sýietin hobbii – shahmat. Basshylardyng kózi ainala berse ala taqtasyn qoltyqtap aulagha asyghady. Kýtip túratyn dostary bar. Redaktordyng sýzgisinen ótken betterdi alyp, qatelerdi dizaynermen birge  gazetke týsirip shyghu әr kezekshining mindeti. Alayda Amanhan agha sol mindetin «úmytyp», ústatpay ketedi. Bir kýni gazet bitip, Bekeng ýige ketip bara jatsa, Amanhan agha әli shahmatqa kirisip otyrypty. Redaktordy kórgende kezekshi ekeni esine týsip ketse kerek aghamyz:

– Bekjan, gazet bitti, baspagha jiberdik, – degen ghoy qazir ghana oiyngha qosylghanday týr tanytyp. Shashy, ýsti toly japyraq. Ony da eleng qylmasa kerek.

Ertesi әdettegidey letuchkagha jinaldyq.

– Keshe gazetti baspagha jiberip, óz sharualarymmen biraz otyryp syrtqa shyqsam, Ábekenning shahmaty qyzyp jatyr eken. Meni kórgende kezekshi ekeni esine týsti ghoy deymin, «gazet bitti, Bekjan» dep qoyady. Ábeke-au, ýstinizge qonghan japyraqtar tuysqan bop ketkenshe tapjyltpaytyn ne degen oiyn búl, – dep edi Bekeng jyly jymiyp.

​Amanhan agha da saspaydy, «ә oiynnyng qyzyghymen uaqyttyng qalay ótkenin bilmey qappyn ghoy» deydi anqyldap. Ázili jarasqan, әdepti saqtaghan qayran aghalar-ay.

​Bekenning qarapayymdylyghynda shek joq edi. Birde kóligining tórt dóngelegin úrylar ýptep ketti. Joghalghanyn týgendegenine kóp bolmaghan, týn ishinde balkonda shylym shegip túrsa taghy bireuler kólikting janynda qúnjyndap, tórt dóngelekti sheship almaq bolyp kirisip jatyr deydi. Polisiya shaqyra salyp, syrtqa úmtylghan Bekenning aiqayymen kórshileri bolysyp әlgi qular qolgha týsedi. Úrylar ústaluyn ústalghanmen, isti qarau, materialdyq shyghyndy óndiru úzaqqa sozylady. Sotqa san ret baryp, әbden mezi bolghan Bekennin:

– Men jigitter úrlyghyn moyyndap, zalaldyng ornyn toltyra ma dep qate oilap jýrippin ghoy. Sóitsem olar «Ne boldy sonsha, dýnie býlinip ketken joq. Sol dóngelek jarylyp qalsa da jamaysyng ghoy. Qazaqtyng jigitterin sottatqannan ne útasyn?!» dep qasqayyp dýrse qoya bergende olar emes, ózim kinәlidey úyalyp kettim ghoy, – dep kenk-kenk kýlgeni de kóz aldymyzda qalypty.

​Shyny kerek, «Zan» Bekenning salalyq jurnalistikadaghy bәsin ghana arttyryp qoymay, shygharmashylyghyna da ýlken serpilis әkeldi. «Kórshining qyzyn» ghana biletin halyqqa Roza Álqoja oryndaytyn «Maqtaaralym – maqpal әnim», Sayat Medeuovting oryndauyndaghy «Múnayma, qalqam» degen siyaqty kóptegen mazmúndy әnderin úsyndy.

Bekenning óleng jazuy da qyzyq edi ghoy. Gazet júmysymen jantalasyp jatqanda júmys telefony shyrr ete qalady.

– Kelip ketesiz be? – deydi Bekeng sypayy. Alyp-úshyp jetseng ózi terezening jaqtauynda temekining kóp túmanynda alysqa kóz tastap otyrady. Kabiynetinde әdemi әuen. «Otyrynyz» degendi isharamen kórsetip, janaghy әuendi kompiuterinen qayta qoyady.

– Qalay? – deydi súrauly ýnmen.

– Jaqsy eken, oinaqy, – dep qoyamyn. Endi belgili bir ónertanushy, ólentanushy bolmaghan song pikiring de qarabayyr.

​Bekennin, әriyne, kónili tolmaydy. Sosyn әuendi bylay qoyyp, әnning sózin aldyna beredi. «Myna bir úiqas oiymnan shyqpay túr. Qalay oilaysyz?» – deydi. Ondayda «Ataqty Jýrsin Erman birneshe kýnnen keyin týsinetin ólenderinizdi biz týsinu ýshin biraz kýtesiz-au» deymiz әzildep.

«Zang gazetindegi» sol júmys kabiyneti Bekenning naghyz shygharmashylyghynyng otanyna ainaldy. Respublika sarayynda, Studentter sarayynda shygharmashylyq keshin ótkizdi. Keyin ghylymgha bet búryp, qara shanyraq QazÚU-gha auysty. Biraq, bayaghyday jana әnderin jii estimedik. Insulit alypty degende de újym bolyp uayymdaghanymyz ras. Azamat aman bolsa eken dep tilegen edik shyn jýrekten. Doktorlyghyn qorghaghaly jýrgenin estigende de, oigha alghany oryndalsa dedik ishtey.

Aldygha qoyghan maqsaty ýlken, elge bereri kóp edi. Amal bar ma? Artyna әdemi әn, mol múra, saliqaly zertteuler qaldyrghan Bekjan Áshirbaev talay jurnalisting qanatyn qataytyp, myqty maman boluyna da aitarlyqtay enbek sinirdi. «Zang gazetinin» tarihynda da Bekenning qoltanbasy jarqyrap kórinip túrary haq. Qosh bolynyz, Beke! Ruhynyz shat bolsyn!

Aygýl Sembaeva

Abai.kz