Siriyada taghy da dýrbelen: Ash-Sharaa sharasyz qaldy...
Siriyadaghy Ahmed ash-Shara biyligi janarmay baghasyn 40 payyzgha qymbattatqany ýshin júrt jappay narazylyqqa shyghuda. Qazir Siriyanyng Deyr-әz-Zor, Rakka, Haseke, Aleppo, Idlib qalalaryn narazylyq tolqulary sharpyghan…
Osylaysha Siriyada janarmay daghdarysy ushygha týsti. Elding energetikagha jauapty ministrligi «jaghdaydyng asa auyr ekenin», «baghany sharasyzdyqtan kótergenin» aituda. Al Siriyadaghy múnay óndeu salasy soghystan keyin toqyrap túr. Energetika sektoryna lankestik shabuyldar jiyilep ketken.
Siriya úzaq jyldar boyy múnay ónimderin Irannan, keyin Reseyden alyp kelgen. Ahmed ash-Sharaa biylikke kelgen song Saud Arabiyasy Damashyqtyng bas «demeushisi» bolatyny aitylghan.
Siriya әlginge deyin tәuliligine 60-65 myng barreli múnay óndirip kelgen. Keyin, Ash-Sharaa biylikke kelip, Deyr әz-Zordaghy birneshe ken ornyn Damashyq ózine qaytarghan. Osydan song tәuliktik norma 100 myng barrelige deyin kóteriletini aitylghan. Al búl el soghysqa deyin (2011) tәuligine 385 myng barreli múnay óndiretin. Al ishki naryqty qamtu ýshin kemi 200 myng kerek.
Qazir Siriyada 2 MÓZ bar. Biri - Homsta, ekinshisi - Baniasta. Ekeuining jalpy quaty tәulikte 250 myng barrelidi óndeuge jetedi. Al jogharyda Siriyanyng tәulikte óndiretin múnayy 65 mynnyng shamasynda ekenin aittyq.
Ormuz túralap túr. Irannyng da, Reseyding de jaghdayy kisi qyzygharlyq dey almaymyz. Teherannyng Damashyqqa sayasy «ókpesi» bir basqa, múnay saudalar joly jabylyp ol túr. Al Reseyding ózi Ýndistannan bir, OA-dan eki, Liviyadan ýsh múnay súrap jýr. Júrtty jarylqar shamasy joq. Onyng ýstine Ash-Sharaa biyligi Mәskeushil de emes. Osylaysha, Siriya importqa tәueldi, sharasyz jaghdayda qalyp otyr. El biyligi endi ýshinshi MÓZ saludy qolgha alghan. Ol bolsa, 2030-dyang әngimesi.
Eli dýrlikken Damashyq qazir Ormuzgha balama baghyt retinde óz territoriyasyn úsynuda. Atap aitqanda, Kirkuk - Banias múnay qúbyry bar. Sony qayta qalpyna keltirip, Parsy shyghanaghy elderining múnayyn Siriya aumaghy arqyly Jerorta tenizine shygharudy úsynghan.
Búl qúbyr 1952 jyly salynyp, 2003 jylghy Iraktaghy soghystan song toqtap qalghan. Oghan deyin tәuligine 700 myng barreli múnay aghyp jatqan. Búl jobany AQSh qoldaugha ketәri emes. Biraq, 20 jyldan asa qoldanyssyz jatqan qúbyr shirip bitken. Ony iske qosu degeniniz - qayta salu degen sóz. Al búl yrghyr-qyrghyn qarajatty kerek etedi. Onyng ýstine Siriya óz aumaghynyng qauipsizdigine 100 payyz kepildik bere almay otyr.
Sondyqtan, búghan bala baghyt - Kirkuk - Jeyhan degen Týrik baghyty. Búl qoldanystaghy qúbyr. Kólemi de ýlken. Qazir tәuligine 750 myng barreli múnay aghyzsa, alda 1,5 mln barrelige kótermek. Qosymsha investisiyany kerek etpeydi. Tiyimdisi osy bop túr. Sondyqtan, Ash-Sharaa taghy da sharasyz kýige týsude…
Abai.kz