سيرياداعى احمەد اش-شارا بيلىگى جانارماي باعاسىن 40 پايىزعا قىمباتتاتقانى ءۇشىن جۇرت جاپپاي نارازىلىققا شىعۋدا. قازىر سيريانىڭ دەير-ءاز-زور، راككا، حاسەكە، الەپپو، يدليب قالالارىن نارازىلىق تولقۋلارى شارپىعان…

وسىلايشا سيريادا جانارماي داعدارىسى ۋشىعا ءتۇستى. ەلدىڭ ەنەرگەتيكاعا جاۋاپتى مينيسترلىگى «جاعدايدىڭ اسا اۋىر ەكەنىن»، «باعانى شاراسىزدىقتان كوتەرگەنىن» ايتۋدا. ال سيرياداعى مۇناي وڭدەۋ سالاسى سوعىستان كەيىن توقىراپ تۇر. ەنەرگەتيكا سەكتورىنا لاڭكەستىك شابۋىلدار جيىلەپ كەتكەن.

سيريا ۇزاق جىلدار بويى مۇناي ونىمدەرىن يراننان، كەيىن رەسەيدەن الىپ كەلگەن. احمەد اش-شاراا بيلىككە كەلگەن سوڭ ساۋد ارابياسى داماشىقتىڭ باس «دەمەۋشىسى» بولاتىنى ايتىلعان.

سيريا الگىنگە دەيىن تاۋلىلىگىنە 60-65 مىڭ باررەل مۇناي ءوندىرىپ كەلگەن. كەيىن، اش-شاراا بيلىككە كەلىپ، دەير ءاز-زورداعى بىرنەشە كەن ورنىن داماشىق وزىنە قايتارعان. وسىدان سوڭ تاۋلىكتىك نورما 100 مىڭ باررەلگە دەيىن كوتەرىلەتىنى ايتىلعان. ال بۇل ەل سوعىسقا دەيىن (2011) تاۋلىگىنە 385 مىڭ باررەل مۇناي وندىرەتىن. ال ىشكى نارىقتى قامتۋ ءۇشىن كەمى 200 مىڭ كەرەك.

قازىر سيريادا 2 ءموز بار. ءبىرى - حومستا، ەكىنشىسى - بانياستا. ەكەۋىنىڭ جالپى قۋاتى تاۋلىكتە 250 مىڭ باررەلدى وڭدەۋگە جەتەدى. ال جوعارىدا سيريانىڭ تاۋلىكتە وندىرەتىن مۇنايى 65 مىڭنىڭ شاماسىندا ەكەنىن ايتتىق.

ورمۋز تۇرالاپ تۇر. يراننىڭ دا، رەسەيدىڭ دە جاعدايى كىسى قىزىعارلىق دەي المايمىز. تەھەراننىڭ داماشىققا ساياسي «وكپەسى» ءبىر باسقا، مۇناي ساۋدالار جولى جابىلىپ ول تۇر. ال رەسەيدىڭ ءوزى ءۇندىستاننان ءبىر، وا-دان ەكى، ليۆيادان ءۇش مۇناي سۇراپ ءجۇر. جۇرتتى جارىلقار شاماسى جوق. ونىڭ ۇستىنە اش-شاراا بيلىگى ماسكەۋشىل دە ەمەس. وسىلايشا، سيريا يمپورتقا تاۋەلدى، شاراسىز جاعدايدا قالىپ وتىر. ەل بيلىگى ەندى ءۇشىنشى ءموز سالۋدى قولعا العان. ول بولسا، 2030-دياڭ اڭگىمەسى.

ەلى دۇرلىككەن داماشىق قازىر ورمۋزعا بالاما باعىت رەتىندە ءوز تەرريتورياسىن ۇسىنۋدا. اتاپ ايتقاندا، كيركۋك - بانياس مۇناي قۇبىرى بار. سونى قايتا قالپىنا كەلتىرىپ، پارسى شىعاناعى ەلدەرىنىڭ مۇنايىن سيريا اۋماعى ارقىلى جەرورتا تەڭىزىنە شىعارۋدى ۇسىنعان.

بۇل قۇبىر 1952 جىلى سالىنىپ، 2003 جىلعى يراكتاعى سوعىستان سوڭ توقتاپ قالعان. وعان دەيىن تاۋلىگىنە 700 مىڭ باررەل مۇناي اعىپ جاتقان. بۇل جوبانى اقش قولداۋعا كەتارى ەمەس. بىراق، 20 جىلدان اسا قولدانىسسىز جاتقان قۇبىر ءشىرىپ بىتكەن. ونى ىسكە قوسۋ دەگەنىڭىز - قايتا سالۋ دەگەن ءسوز. ال بۇل ىرعىر-قىرعىن قاراجاتتى كەرەك ەتەدى. ونىڭ ۇستىنە سيريا ءوز اۋماعىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە 100 پايىز كەپىلدىك بەرە الماي وتىر.

سوندىقتان، بۇعان بالا باعىت - كيركۋك - جەيحان دەگەن تۇرىك باعىتى. بۇل قولدانىستاعى قۇبىر. كولەمى دە ۇلكەن. قازىر تاۋلىگىنە 750 مىڭ باررەل مۇناي اعىزسا، الدا 1,5 ملن باررەلگە كوتەرمەك. قوسىمشا ينۆەستيتسيانى كەرەك ەتپەيدى. ءتيىمدىسى وسى بوپ تۇر. سوندىقتان، اش-شاراا تاعى دا شاراسىز كۇيگە تۇسۋدە…

Abai.kz