Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасында елдің вице-президентін тағайындау тәртібі мен өкілеттіктері егжей-тегжейлі жазылған. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Никита Шаталов «AMANAT» партиясы фракциясының жиналысында сөйлеген сөзінде мәлімдеді.

Оның айтуынша, вице-президент – тек Президенттің тапсырмасы бойынша және оның атынан қатаң түрде белгіленген бағыттарда әрекет ететін лауазымды тұлға. Негізгі өкілеттіктеріне мемлекеттің халықаралық аренадағы мүдделерін таныстыру, Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау, ел ішінде және шетелде қоғамдық-саяси, ғылыми, мәдени-ағартушылық ұйымдармен жұмыс істеу, сондай-ақ Президент айқындайтын өзге де міндеттерді орындау кіреді.

Никита Шаталов тағайындау тәртібіне ерекше тоқталды: вице-президенттің кандидатурасын Президент ұсынады, ал оны Парламент дауыстардың қарапайым көпшілігімен бекітеді.

«Бұл лауазымның қосарланған легитимділігін қамтамасыз етеді: Президенттің бастамасы мен жауапкершілігі және Парламенттің келісімі», – деді депутат.

Сонымен қатар, жаңа институт вице-президент рөлінің бейтараптығын қамтамасыз ететін қатаң шектеулерді көздейді. Ол өз өкілеттігі кезеңінде депутат болып сайлана алмайды, өзге ақылы қызметтер атқара алмайды, кәсіпкерлікпен айналыса алмайды және саяси партияға мүше бола алмайды. Осылайша, бұл лауазым премьер-министрден айырмашылығы ретінде партиялық бәсекеден түбегейлі оқшауланған. Шаталовтың айтуынша, премьер-министр парламенттік және партиялық логика аясында әрекет етеді.

Жаңа лауазым өтпелі жағдайда ерекше маңызға ие болады: Президенттің өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, вице-президент екі айға дейін – жаңа сайлау өткізілгенге дейін – уақытша мемлекет басшысының міндетін атқарады. Никита Шаталов вице-президент институтының енгізілуі 2022 жылғы реформаны толықтырып, биліктің жаңа институционалдық форматын қалыптастыратынын, рөлдер, жауапкершілік пен рәсімдер айқындалған неғұрлым нақты саяси мәдениет қалыптастыруға ықпал ететінін атап өтті. Оның айтуынша, вице-президент парламенттің келісімінен өтіп, мемлекет басшысының атынан делегатталған өкілеттіктер шеңберінде әрекет ететін мұндай модель әлемде өте сирек кездеседі.

«Жаңа Конституция жаңа институционалдық қаңқаны қалыптастырады, сонымен бірге рөлдер, жауапкершілік пен рәсімдердің неғұрлым нақты бөлінуіне негізделген жаңа саяси мәдениетті де орнықтырады», – деп түйіндеді Никита Шаталов.

Abai.kz