Қырғызстан президенті Садыр Жапаровтың Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы туралы айтқан сөзі әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жатыр.

 Әсіресе оның жобаны іске асыру үшін алдымен Ресей президенті Владимир Путиннің келісімін алуға тура келгені туралы мәлімдемесі назар аударды.

Бұл оқиға Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолының жай ғана көлік жобасы емес, Орталық Азиядағы геосаяси өзгерістердің маңызды көрсеткішіне айналғанын көрсетеді.

Жапаров 2022 жылғы мамырда  Ресей президенті Владимир Путинмен теміржол мәселесін талқылағанын ашық мәлімдеген. Жапаровтың айтуынша, екі президенттің әңгімесі шамамен жарты сағатқа созылған.

Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы туралы идея ондаған жыл бойы талқыланып келгенімен, соңғы жылдары жоба нақты институционалдық кезеңге өтті.

2024 жылғы 6 маусымда Бейжіңде Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолын іске асыру туралы келісімге қол қойылды.

Ал 2024 жылғы 27 желтоқсанда теміржол құрылысының ресми басталу рәсімі өтті. Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев сол кезде бұл жобаның техникалық құжаттамасы әзірленгенін және құрылыс жұмыстарының басталғанын мәлімдеді.

Жоба Қашғар – Торугарт – Мақмал – Жалал-Абад – Әндіжан бағыты бойынша өтеді. Өзбекстан президентінің мәліметіне сәйкес, желі бойында 20 станция, 42 көпір және 25 тоннель салу жоспарланған.

Қытай үшін мұның экономикалық мәні түсінікті: жаңа теміржол Шыңжаңнан Орталық Азияға шығатын қосымша құрлықтық бағыт қалыптастырады.

Ал геосаяси тұрғыдан бұл Қытайдың Орталық Азиямен байланысын тереңдете түседі.

Ресейдің рөлі қай жерде?

Мәселенің ең күрделі бөлігі — осы.

Кеңес дәуірінен кейінгі Орталық Азияның көлік инфрақұрылымы ұзақ уақыт Ресеймен тығыз байланыста болды. Теміржол желілерінің едәуір бөлігі кеңестік кезеңде біртұтас жүйе ретінде қалыптасты.

Сондықтан Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы іске қосылған жағдайда Орталық Азияның көлік картасында жаңа бағыт пайда болады.

Бұл Ресейдің аймақтағы көлік-логистикалық ықпалын міндетті түрде жояды деген сөз емес. Бірақ балама маршруттардың көбеюі әрқашан геосаяси маневр кеңістігін ұлғайтады.

Бұл жағдайда Қазақстан үшін басты мәселе — транзиттік бәсекелестіктен қорықпай, аймақтық көлік жүйелерінің өзара байланысын күшейту.

Бір елдің дәлізі екінші елдің жолын міндетті түрде әлсіретуі шарт емес.

Керісінше, өзара жалғасқан маршруттар Орталық Азияны тұтас логистикалық кеңістікке айналдыра алады.

Қысқасы, Орталық Азия өзінің көлік географиясын қайта құрып жатыр.

Өмір Шыныбекұлының фейсбук парақшасынан

Abai.kz

Қырғызстан президенті Садыр Жапаровтың Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы туралы айтқан сөзі әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жатыр.

 Әсіресе оның жобаны іске асыру үшін алдымен Ресей президенті Владимир Путиннің келісімін алуға тура келгені туралы мәлімдемесі назар аударды.

Бұл оқиға Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолының жай ғана көлік жобасы емес, Орталық Азиядағы геосаяси өзгерістердің маңызды көрсеткішіне айналғанын көрсетеді.

Жапаров 2022 жылғы мамырда  Ресей президенті Владимир Путинмен теміржол мәселесін талқылағанын ашық мәлімдеген. Жапаровтың айтуынша, екі президенттің әңгімесі шамамен жарты сағатқа созылған.

Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы туралы идея ондаған жыл бойы талқыланып келгенімен, соңғы жылдары жоба нақты институционалдық кезеңге өтті.

2024 жылғы 6 маусымда Бейжіңде Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолын іске асыру туралы келісімге қол қойылды.

Ал 2024 жылғы 27 желтоқсанда теміржол құрылысының ресми басталу рәсімі өтті. Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев сол кезде бұл жобаның техникалық құжаттамасы әзірленгенін және құрылыс жұмыстарының басталғанын мәлімдеді.

Жоба Қашғар – Торугарт – Мақмал – Жалал-Абад – Әндіжан бағыты бойынша өтеді. Өзбекстан президентінің мәліметіне сәйкес, желі бойында 20 станция, 42 көпір және 25 тоннель салу жоспарланған.

Қытай үшін мұның экономикалық мәні түсінікті: жаңа теміржол Шыңжаңнан Орталық Азияға шығатын қосымша құрлықтық бағыт қалыптастырады.

Ал геосаяси тұрғыдан бұл Қытайдың Орталық Азиямен байланысын тереңдете түседі.

Ресейдің рөлі қай жерде?

Мәселенің ең күрделі бөлігі — осы.

Кеңес дәуірінен кейінгі Орталық Азияның көлік инфрақұрылымы ұзақ уақыт Ресеймен тығыз байланыста болды. Теміржол желілерінің едәуір бөлігі кеңестік кезеңде біртұтас жүйе ретінде қалыптасты.

Сондықтан Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы іске қосылған жағдайда Орталық Азияның көлік картасында жаңа бағыт пайда болады.

Бұл Ресейдің аймақтағы көлік-логистикалық ықпалын міндетті түрде жояды деген сөз емес. Бірақ балама маршруттардың көбеюі әрқашан геосаяси маневр кеңістігін ұлғайтады.

Бұл жағдайда Қазақстан үшін басты мәселе — транзиттік бәсекелестіктен қорықпай, аймақтық көлік жүйелерінің өзара байланысын күшейту.

Бір елдің дәлізі екінші елдің жолын міндетті түрде әлсіретуі шарт емес.

Керісінше, өзара жалғасқан маршруттар Орталық Азияны тұтас логистикалық кеңістікке айналдыра алады.

Қысқасы, Орталық Азия өзінің көлік географиясын қайта құрып жатыр.

Өмір Шыныбекұлының фейсбук парақшасынан

Abai.kz