Қазақстанның Құрултайы Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭС) шарттарына өзгерістер енгізетін хаттаманы ратификациялағаны белгілі.

Бұл құжат аймақтағы мемлекеттік сатып алу жүйесін ырықтандырып, басты жаңалық ретінде банк кепілдіктерін өзара тану тетігін енгізіп отыр.

Бұл интеграциялық қадамның Қазақстан мен Қырғызстан сияқты көршілес елдердің экономикасы үшін қандай оң және теріс тұстары бар? Мәселені жан-жақты саралап көрелік.

ҚАЗАҚСТАН ҮШІН: МҮМКІНДІКТЕР МЕН ТӘУЕКЕЛДЕР

Пайдасы (Плюстері):

Экспорттаушыларға ашылатын жол: Қазақстандық орта және ірі бизнес өкілдері Ресей, Беларусь, Армения және Қырғызстанның мемлекеттік сатып алу тендерлеріне еш кедергісіз қатыса алады. Банктік кепілдіктердің өзара мойындалуы қағазбастылық пен бюрократиялық әуре-сарсаңды азайтады.

Инвестициялық тартымдылық: ЕАЭС ішкі нарығындағы біріздендірілген ережелер трансконтиненталды логистика мен ортақ электр нарығын дамытуға қолайлы жағдай жасайды.

Бәсекелестік орта: Сыртқы нарықтармен интеграция қазақстандық компанияларды сапалы қызмет көрсетуге және өнім өндіруге ынталандырады.

Зияны мен қатерлері (Минустар):

Капиталдың және тендерлердің «сыртқа кетуі»: Ресей мен Беларусь сияқты экономикалық қуаты зор елдердің ірі корпорациялары Қазақстандағы мемлекеттік сатып алу нарығында (әсіресе құрылыс, инфрақұрылым және IT салаларында) басымдыққа ие болып, отандық шағын және орта бизнесті ығыстырып шығаруы мүмкін.

Бақылаудың күрделенуі: Сырттан келетін компаниялардың қаржылық ашықтығы мен сапа стандартын толық бақылауда ұстау мемлекеттік органдарға қосымша жүктеме түсіреді.

ҚЫРҒЫЗСТАН ҮШІН: АШЫҚ НАРЫҚ ӘКЕЛЕР СЫНДАР

Пайдасы (Плюстері):

Ірі нарықтарға қол жеткізу: Қырғызстандық өндірушілер мен мердігерлер үшін Қазақстан мен Ресейдің ауқымды мемлекеттік сатып алу нарығына шығуға үлкен мүмкіндік ашылады. Бұл әсіресе жеңіл өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы өнімдері мен құрылыс материалдарын жеткізушілерге тиімді.

Қаржылық жеңілдіктер: Банктік кепілдіктердің мойындалуы қырғыз бизнесінің көршілес елдердегі тендерлерге қатысу шығындарын айтарлықтай төмендетеді.

Зияны мен қатерлері (Минустар):

Бәсекеге қабілетсіздік қатері: Қырғызстанның өнеркәсіптік әлеуеті мен капитал көлемі ЕАЭС-тегі басқа әріптестермен (әсіресе Ресей мен Қазақстанмен) салыстырғанда әлдеқайда төмен. Сол себепті ішкі мемлекеттік тендерлерде сыртқы ойыншылар жеңіп кетіп, жергілікті кәсіпорындар жұмыссыз қалуы ықтимал.

Экономикалық тәуелділіктің артуы: Біріздендірілген техникалық регламенттер мен бақылау шаралары жергілікті өндірушілерге қатаң талаптар қойып, нарықтан ығыстыруы мүмкін.

ЕАЭС аясында мемлекеттік сатып алуларда банктік кепілдіктерді өзара тану — бұл формальды түрде бірыңғай экономикалық кеңістікті тереңдету қадамы.

Алайда бұл бастама экономикалық әлеуеті әртүрлі елдер үшін екіұшты нәтиже береді: экономикасы күшті ойыншылар үшін нарықты кеңейту құралы болса, әлсіз экономикалар үшін отандық бизнестің жұмысын қиындататын сын-қатер болуы мүмкін. Қазақстан мен Қырғызстан сияқты елдер үшін бұл үдерісте өз кәсіпкерлерін қорғайтын тетіктерді қатаң ұстану аса маңызды деп санар едік.

Abai.kz