ابايدىڭ ءبىرىنشى قارا ءسوزىنىڭ فيلوسوفيالىق ماعىناسى

ءومىردى ويلامايتىن ادام بار ما، بۇل دۇنيەدە؟ ءسىرا دا جوق بولار...

اباي بىلاي دەيدى:

"بۇل جاسقا كەلگەنشە جاقسى وتكىزدىك پە، جامان وتكىزدىك پە، ايتەۋىر ءبىرتالاي ءومىرىمىزدى وتكىزدىك: الىستىق، جۇلىستىق، ايتىستىق، تارتىستىق – اۋرەشىلىكتى كورە-كورە كەلدىك. ەندى جەر ورتاسى جاسقا كەلدىك: قاجىدىق، جالىقتىق; قىلىپ جۇرگەن ءىسىمىزدىڭ بايانسىزىن، بايلاۋسىزىن كوردىك، ءبارى قورشىلىق ەكەنىن بىلدىك. ال، ەندى قالعان ءومىرىمىزدى قايتىپ، نە قىلىپ وتكىزەمىز؟ سونى تابا الماي ءوزىم دە قايرانمىن".

مۇندا اباي "جالىقتىق" دەيدى... دەسە، دە "قالعان ءومىردى ء"ومىر دەگەن نە؟" دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابۋمەن وتكىزەرمىن" دەگەن شەشىمگە كەلەدى...

ول ونى "ويىما كەلگەن نارسەلەردى قاعازعا جازا بەرەيىن، ...كىمدە-كىم ىشىنەن كەرەكتى ءسوز تاپسا، جازىپ السىن، يا وقىسىن، كەرەگى جوق دەسە، ءوز ءسوزىم وزىمدىكى..." دەگەن ويمەن تياناقتايدى.

اباي ءومىردى "جاننىڭ تاماعى" تۇسىنىگىمەن ۇشتاستىرادى، ياعني، ء"ومىردى تانۋ" (عىلىم مەن ءبىلىم) ادام ءومىرىنىڭ باستى ءمانى.

سوندىقتان، كەمەلدىككە ۇمتىلۋ ("تولىق ادام بولۋ", باسقاشا ايتساق، "ادامي تۇرعىدا تولىسقان  جان بولۋ")  -  ادامنىڭ ومىرلىك باعىتى، باستى جولى..

كەمەل ادام (تولىسقان جان)  "عىلىم تاپپاي ماقتانبا" دەپ ءومىر سۇرمەك...

اقيقاتتا "جان تاماعىنا قاجەتتىلىك" ءومىر باردا، تىرشىلىك باردا، تىنىس باردا توقتاماق ەمەس.

ەندەشە، ادام ەشقاشان  ء"ومىردىڭ جۇمباعىن" باسى ءبۇتىن شەشتىم دەپ توقسىنا دا الماق  ەمەس...

ەندەشە، ادام جانى كەمەلدەنگەن سايىن -  ء"ومىر جۇمباعى"  كوبەيمەسە، ازايمايدى...

ال، بۇل جۇمباقتى شەشە الۋدىڭ جالعىز جولى  -  ءومىر ءسۇرۋ!

ياعني، ءبىر كۇندىك جارىق دۇنيە، ياعني، ءومىر  - ادام ءۇشىن ەڭ باستى قۇندىلىق!

وسىلاي، اباي سياقتى ءومىردىڭ ءار ءساتىن باعالاي بىلگەن ادامعا ء"ولىم" اسا ءبىر قورقىنىشتى ەلەس ەمەس...

اباي سىندى ادامدار ء"ولىم - ءومىردىڭ سوڭى" دەپ ەمەس،

ولار  ء"ولىم - ءومىردىڭ قورىتىندىسى" دەپ ءومىر سۇرەدى، ومىردەن وتەدى...

ونداي ادامدار ومىردەن وتەردە "بۇل ءومىر جالعان" دەپ، ومىرگە رەنجىپ اتتانبايدى.

ولار ماڭگىلىككە ء"ومىر مەن ساعان ريزامىن" دەگەن  ۇلى قاناعاتتىق سەزىممەن  اتتانادى.

ونداي ادام - ابايدىڭ "تولىق ادامى"!

ءابدىراشيت باكىرۇلى

Abai.kz