Abaydyng birinshi qara sózining filosofiyalyq maghynasy

Ómirdi oilamaytyn adam bar ma, búl dýniyede? Sirә da joq bolar...

Abay bylay deydi:

"Búl jasqa kelgenshe jaqsy ótkizdik pe, jaman ótkizdik pe, әiteuir birtalay ómirimizdi ótkizdik: alystyq, júlystyq, aitystyq, tartystyq – әureshilikti kóre-kóre keldik. Endi jer ortasy jasqa keldik: qajydyq, jalyqtyq; qylyp jýrgen isimizding bayansyzyn, baylausyzyn kórdik, bәri qorshylyq ekenin bildik. Al, endi qalghan ómirimizdi qaytip, ne qylyp ótkizemiz? Sony taba almay ózim de qayranmyn".

Múnda Abay "jalyqtyq" deydi... Dese, de "Qalghan ómirdi "Ómir degen ne?" degen súraqqa jauap tabumen ótkizermin" degen sheshimge keledi...

Ol ony "oyyma kelgen nәrselerdi qaghazgha jaza bereyin, ...kimde-kim ishinen kerekti sóz tapsa, jazyp alsyn, ya oqysyn, keregi joq dese, óz sózim ózimdiki..." degen oimen tiyanaqtaydy.

Abay ómirdi "Jannyng tamaghy" týsinigimen úshtastyrady, yaghni, "ómirdi tanu" (ghylym men bilim) Adam ómirining basty mәni.

Sondyqtan, kemeldikke úmtylu ("tolyq adam bolu", basqasha aitsaq, "adamy túrghyda tolysqan  jan bolu")  -  adamnyng ómirlik baghyty, basty joly..

Kemel adam (tolysqan jan)  "ghylym tappay maqtanba" dep ómir sýrmek...

Aqiqatta "jan tamaghyna qajettilik" ómir barda, tirshilik barda, tynys barda toqtamaq emes.

Endeshe, adam eshqashan  "ómirding júmbaghyn" basy býtin sheshtim dep toqsyna da almaq  emes...

Endeshe, adam jany kemeldengen sayyn -  "ómir júmbaghy"  kóbeymese, azaymaydy...

Al, búl júmbaqty sheshe aludyng jalghyz joly  -  ÓMIR SÝRU!

Yaghni, bir kýndik jaryq dýniye, yaghni, ÓMIR  - adam ýshin eng basty qúndylyq!

Osylay, Abay siyaqty Ómirding әr sәtin baghalay bilgen adamgha "ólim" asa bir qorqynyshty eles emes...

Abay syndy adamdar "Ólim - ómirding sony" dep emes,

olar  "ÓLIM - ÓMIRDING QORYTYNDYSY" dep ómir sýredi, ómirden ótedi...

Onday adamdar ómirden óterde "Búl ómir jalghan" dep, ómirge renjip attanbaydy.

Olar mәngilikke "ÓMIR MEN SAGhAN RIZAMYN" degen  Úly qanaghattyq sezimmen  attanady.

Onday adam - Abaydyng "TOLYQ ADAMY"!

Ábdirashit Bәkirúly

Abai.kz