«ءتاڭىر جاۋىنگەرى» كىتابىنداعى «تاۋەلسىزدىك» اڭگىمەسىندە: «ءدىن، سەكتالاردىڭ بارلىعى ءوز قاتارىن بەلسەندى تولىقتىرىپ وتىرادى، سەبەبى جاماعات ءمىناجاتى عيباداتحانا ۇستىندە ەرەكشە وي ءورىسى – ەگرەگوردى قۇرايدى.

مىسالى، ميلليونداعان مۇسىلماننىڭ ءبىر مەزگىلدەگى سيىنۋى مەككە مەن مەدينا ۇستىندە قۋاتتى ەگرەگوردى تۋدىرادى. بۇل مەنتالدىق ءورىس ۋاقىت وتە كەلە فيزيكالىق دۇنيەگە تاڭبالانىپ، ارابيا تۇبەگىن مەكەندەۋشىلەر ءۇشىن ماتەريالدى بايلىقتى قالىپتاستىردى.

ءبىزدىڭ دە قازاقتارىمىز، بەتىن مەككەگە بۇرىپ الىپ، نامازعا جىعىلعاندا، ءمىناجاتتارى ارقىلى ءوز ەلىن ەمەس – ساۋديتتەردى بايىتىپ جاتىر» دەپ جازىلعان.

ەگرەگور – ءاربىر ۇلت ۇستىندە مەنتال دۇنيەسىندە قالىپتاساتىن پسيحيكالىق ەنەرگياسى. بۇل – ۇلتتى قۇراۋشى حالىقتىڭ ەرەكشە ءبىر قاسيەتىن، ارتىقشىلىعىن كورسەتەتىن ءبيوورىس. ول ءبيوورىس ۇلت حالقى مەن ونى قولداۋشى توپتىڭ وي-نيەتى ارقىلى كۇشەيۋى نەمەسە السىرەۋى مۇمكىن.

ءدىندى پايدالانىپ ءوز مەملەكەتىنىڭ ەگرەگورىن كۇشەيتىپ، سول ارقىلى بايىپ وتىرعان حالىقتار بار. كەزىندە ۆاتيكان ميسسيونەرلەرى مەن ارابتان شىققان قوجالار الەمدى شارلاپ نەگە ءدىن تاراتتى؟ ماقسات – ءدىن ارقىلى ءوز ەلىنىڭ ەگرەگورىن كۇشەيتۋ بولاتىن.

ولار دەگەندەرىنە جەتتى. قازىر ولاردىڭ ەلى الەمدەگى ەڭ باي مەملەكەتتەردىڭ قاتارىندا.

قازاق حالقى بۇرىن ەشكىمنەن جەڭىلمەگەن ءتاڭىرشىل، كوشپەلى حالىقتىڭ ۇرپاعى ەكەنىن بىلەمىز. ءبىز سول زاماندا ءوز ەگرەگورىمىزدى قالاي كۇشەيتتىك؟
جىراۋلار جىرلاعان باتىرلار جىرى ارقىلى كۇشەيتتىك.

الپامىس پەن قوبىلاندى، ەر تارعىن مەن قامبار باتىر جىرىن ەستىپ وسكەن بالا ءوزىنىڭ قازاق بوپ تۋعانىنا قۋانادى. ەل قورعانى – وسىنداي باتىر بوپ وسسەم دەگەن ارمانمەن ەرجەتەتىن. عاشىقتىق داستانداردى تىڭداپ، باتىرلار جىرىنداعى ەردىڭ ادال جارى قانداي بولاتىنىن ەستىپ وسكەن قازاق قىزى ارلى، نامىستى بوپ بويجەتەتىن. جىراۋلار – قازاقتىڭ ۇلتتىق ەگرەگورىن قالىپتاستىرۋشى قىزمەتىن اتقارۋشى ەدى.

قازاقتىڭ السىرەپ، ۇلتتىق نامىستىڭ اياققا تاپتالا باستاعانى جىر ايتاتىن جىراۋلاردىڭ جوقتىعى كەسىرىنەن باستالدى. ءبىزدىڭ ەگرەگورىمىز ايتارلىقتاي السىرەدى.

قىرعىزداردىڭ ۇيىمشىلدىعى مەن مىقتىلىعى – ولاردىڭ ۇلتتىق ەگرەگورىن قۇرايتىن «ماناس» جىرىن ايتۋشىلار ءالى كۇنگە بار بولعاندىعىنان. قىرعىز حالقى بارلىق ۇلتتىق بولمىسىن ءبىر عانا «ماناس» جىرىنا سىيعىزا بىلگەن. ميلليون جولدى ماناستى جالىقپاي تاڭدى-تاڭعا ۇرىپ جىرلايتىن ماناسشى – ءوز ۇلتىنىڭ ەگرەگورىن كۇشەيتۋشى.

«قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» جىرىن التى اي جىرلاپ تاۋىسا الماعان مۇرىن جىراۋ ءوتتى ادايدا. سول جىراۋلار قالىپتاستىرعان ەگرەگور ءالى كۇنگە ادايدى كۇشتى قىلىپ تۇرعان جوق پا؟

ەرتەكتە باتىرلار جىرىن تىڭداپ وتىرىپ، ەكى باتىردىڭ شايقاسىپ، بىرەۋى ولەتىن جەرىنە كەلگەندە:
– توقتا، بالا، توقتا! – دەپ جىراۋدى توقتاتىپ قوياتىن قارتتار ءوتىپتى.
– نەگە توقتاتتىڭىز؟ – دەسە
– ادام ءولىپ جاتىر عوي، رۋحىنا باعىشتاپ دۇعا وقىپ جىبەرەيىن! – دەپ جىردا ولگەن باتىرعا ارناپ دۇعا وقىپ:
– ال، ەندى جالعاستىرا بەر! – دەيتىن كورىنەدى.
پاك كوڭىل، پايعامبار تەكتى ۇلتتىڭ قارتتارى عانا وسىلاي جاساي السا كەرەك!

بۇگىندە ەگرەگورى مىقتى حالىقتار سونىڭ ارقاسىندا ءبىر مەزگىلدە بەيبىت شەرۋگە شىعىپ، حالىق تالابىن ورىنداي الاتىن قۇدىرەتتى كۇشكە يە بوپ وتىر.

ءبىزدىڭ ەگرەگورىمىزدى السىرەتۋ ءۇشىن دۇشپان ەلدەر نەبىر ايلا-شارعىلار قولدانۋدا. قازاقتى جامانداۋ مەن مەنسىنبەۋ، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان باس تارتقىزۋعا تىرىسۋ جۇمىستارى جىمىسقى تۇردە اتقارىلۋدا.

جەتپىس جىل بويى ءبىزدىڭ ىشىمىزدە ورىستىڭ سوققىسىن سوعىپ، ورىس ەگرەگورىن كۇشەيتۋشىلەر بەلسەندى بولدى.

ەندى يسلامعا بەرىلگەن، ارابتىڭ ەگرەگورىن كۇشەيتۋگە قىزمەت ىستەپ جۇرگەندەر تاراپىنان قازاقتىڭ ۇلتتىق بولمىسىنا جانكەشتى شابۋىلدار جاسالۋدا.

«ۇلتقا ءبولىنىپ نە كەرەك، مۇسىلمان بولسا بولدى ەمەس پە؟» دەگەن ءسوز كەزىندە كوممۋنيستەر كوتەرگەن «ينتەرناتسيونال بولۋ» ۇعىمىمەن بىردەي نارسە.

ءبىز ءوز ۇلتىمىزدى سىيلاپ، ونىڭ ارتىقشىلىقتارىن كوككە كوتەرىپ ناسيحاتتاۋ ارقىلى ءوز ەگرەگورىمىزدى كۇشەيتەمىز. كۇشەيگەن ەگرەگور قاجەت كەزىندە سول ۇلتتىڭ ءار ادامىنا دەم بەرىپ، دەنساۋلىق جانە قۇت-بەرەكە بوپ قۇيىلىپ وتىرادى.

باي-قۋاتتى بولۋ دەگەنىمىز دە وسى ەمەس پە؟!

جانىبەك تاستايبەكۇلى،

«اق سارباز الەمى.» كىتابىنان ءۇزىندى. 125-128 بەتتەر.

ەكىنشى كتىاپ. ورال – 2025.

Abai.kz