ساناە تاكايچيدىڭ قاتاڭ پوزيتسياسىنا تاپ بولعان قىتاي بىرنەشە باعىتتا قىسىم كورسەتۋدى جالعاستىرۋدا.

سوڭعى ونجىلدىقتاردا قىتاي مەن جاپونيا اراسىنداعى داۋلار تاريحي شاعىمدارعا بايلانىستى كەيدە تۋىنداعانىمەن، بۇل جولعى جاعداي مۇلدە باسقاشا بولىپ وتىر.

جاپونياداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ توراعاسى روبەرت ۋورد قىتايدىڭ قىسىم كورسەتۋ كۇش-جىگەرىن «كەڭ اۋقىمدى» دەڭگەيگە دەيىن كەڭەيتكەنىن اتاپ وتەدى.

ول بۇل شاشىراڭقى، تومەن قارقىندى قىسىم قىتايدىڭ تايۆان ماسەلەسىندەگى «سۇر ايماق سوعىسىنا» ۇقساس ەكەنىن، ونىڭ ماقساتى «قارسىلاسىن شارشاتۋعا جانە شىن مانىندە قالىپتى ەمەس نارسەنى قالىپقا كەلتىرۋگە» باعىتتالعانىن ايتادى.

ديپلوماتيالىق تۇرعىدان قىتاي بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا نارازىلىق ءبىلدىرىپ، جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيامەن ۇشجاقتى ءسامميتتى كەيىنگە قالدىردى.

قىتاي سونىمەن قاتار باسقا تاراپتاردى داۋعا تارتۋعا تىرىسىپ، ۇلىبريتانيا مەن فرانتسيانى قىتاي جاعىنا شىعۋعا، وداقتاستارى رەسەي مەن سولتۇستىك كورەيانى جاپونيانى ايىپتاۋعا شاقىرۋدا.

وتكەن اپتا سوڭىندا قىتايدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي ميۋنحەن قاۋىپسىزدىك كونفەرەنتسياسىندا باتىس كوشباسشىلارىمەن سويلەسىپ، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى جاپونيانىڭ اگرەسسيا تاريحىن كەلتىرىپ، تاكايچيدىڭ سوزدەرىن «وتە قاۋىپتى قادام» دەپ اتادى.

اسكەري تۇرعىدان جاپونيا قىتايدىڭ جاپون ارالدارىنا جاقىن جەردە دروندار مەن اسكەري كەمەلەر جىبەرگەنىن جانە ونىڭ جويعىش ۇشاقتارى جاپون ۇشاقتارىن نىساناعا العانىن مالىمدەدى. جاپون جانە قىتاي جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ كەمەلەرى داۋلى دياويۋيداو ارالدارىنىڭ (جاپون تىلىندە سەنكاكۋ ارالدارى) ماڭىندا ءبىر-بىرىمەن قاقتىعىستى، ال وتكەن اپتادا جاپونيا بيلىگى قىتايلىق بالىق اۋلايتىن قايىقتى تاركىلەدى.

بىراق قىتايدىڭ باستى ماقساتى جاپونيانىڭ ەكونوميكاسىن نىساناعا العىسى كەلەتىنى انىق.

بەيجىڭ جاپونياعا سيرەك كەزدەسەتىن جەر ەلەمەنتتەرى مەن ماڭىزدى مينەرالداردى قوسا العاندا، قوس ماقساتتى تەحنولوگيالاردىڭ ەكسپورتىنا شەكتەۋلەر قويدى، بۇل ەكونوميكالىق ماجبۇرلەۋ ءتۇرى رەتىندە قاراستىرىلادى.

قىتاي سونىمەن قاتار ءوز ازاماتتارىن جاپونياعا وقۋدان نەمەسە ساياحاتتاۋدان ساقتاندىردى جانە جاپونياعا 49 ۇشۋ باعىتىن توقتاتتى، بۇل تۋريستەر سانىنىڭ ازايۋىنا جانە كەيبىر قورلاردىڭ تومەندەۋىنە اكەلدى. رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، قىتاي ازاماتتارى جاپونياعا كەلەتىن بارلىق شەتەلدىك تۋريستەردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى.

باقىلاۋشىلار شيەلەنىس ازايعاننىڭ وزىندە، قارىم-قاتىناستار بۇرىنعىدان دا جوعارى دەڭگەيدە قالۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرمەن كەلىسەدى.

لين بيين مەن گوۆيرانىڭ تالداۋى بۇل جولى شيەلەنىستى ازايتۋ ەكىتالاي ەكەنىن كورسەتەدى; قىتاي قازىر كۇشتىرەك جانە «تايۆان قىتايدىڭ نەگىزگى مۇددەلەرىنىڭ ورتالىعىندا، بۇل بەيجىڭنىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا قاتال ۇستانىم ۇستانۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى».

سايلاۋ الدىندا تاكايچي جاپونيانىڭ قورعانىس شىعىندارىن ءجىو-ءنىڭ 2%-ىنا دەيىن جوسپارلانعان مەرزىمنەن ەكى جىل بۇرىن جەتكىزۋگە، 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن نەگىزگى قاۋىپسىزدىك ستراتەگيالارىن قايتا قاراۋدى اياقتاۋعا جانە ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ پاكەتىن مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك ىسكە قوسۋعا ۋادە بەردى.وتكەن اپتا سوڭىندا اقش پەن جاپونيا شەنەۋنىكتەرى ميۋنحەن قاۋىپسىزدىك كونفەرەنتسياسى اياسىندا كەزدەستى، وندا اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو مەن جاپونيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى توشيميتسۋ موتەگي اقش-جاپونيا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىن قايتا راستادى.

ساناە تاكايچي ناۋرىز ايىندا ترامپپەن قايتا كەزدەسۋ ءۇشىن ۆاشينگتونعا بارادى دەپ جوسپارلانۋدا، بۇل ساپار ترامپتىڭ قىتايعا ساپارىنان بۇرىن جاسالعان.

ۋورد قىتاي قىسىمدى كۇشەيتە بەرگەن سايىن، توكيو اقش-پەن بولىسەتىن قورعانىس مىندەتتەرىن «ەكى ەسەگە ارتتىرۋى» جانە «اقش-تىڭ بىرتىندەپ السىرەمەۋىن جانە ايماققا نازارىن جوعالتپاۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اقش-پەن تىعىز جۇمىس ىستەۋى» مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى.

Abai.kz