يزرايلدىڭ كەزەكتى قاستاندىعىنان يراننىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىگى ءالي لاريدجاني قازا تاپتى. ءسويتىپ يران ەڭ تاجىريبەلى ءارى وتە ىقپالدى ستراتەگىنەن ايرىلدى.

لاريدجاني اسكەري قولباسشى ەمەس، بىراق ول يراننىڭ ستراتەگيالىق شەشىم قابىلداۋىنداعى نەگىزگى تۇلعا.

جوعارعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى رەتىندە ول سوعىس، سىرتقى ساياسات جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك سالاسىندا باستى شەشىم قابىلداۋشى بولدى.

ونىڭ كوزقاراسى بۇكىل جۇيەدە، اسىرەسە يراننىڭ اقش جانە يزرايلمەن قاقتىعىسىندا ماڭىزدى ءرول اتقاردى.

28 اقپاندا يراننىڭ جوعارعى كوسەمى ءالي حامەنەي ولتىرىلگەننەن كەيىن لاريدجاني قاتاڭ تۇردە يراننىڭ ۇزاققا سوزىلاتىن سوعىسقا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.

لاريدجاني قايتىس بولۋدىڭ الدىندا ءۇش ءىرى داعدارىستى رەتتەۋگە جاۋاپتى بولدى.

ءبىرىنشىسى سوعىس. ول يراندى ۇزاققا سوزىلاتىن سوعىسقا دايىنداپ، سوعىس وتىن ايماقتىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيگە دەيىن ۋشىقتىرۋعا، ورمۋز بۇعازىن ءبىر جولاتا جابۋعا ۇگىتتەدى.

ەكىنشىسى ىشكى نارازىلىق تولقىنى، باستاپقىدا ەكونوميكالىق نارازىلىقتان تۋىنداعان ەرەۋىل، ارتىنان يسلام رەسپۋبليكاسىن قۇلاتۋدى تالاپ ەتكەن كەڭ اۋقىمدى نارازىلىقتارعا ۇلاستى. بۇل نارازىلىقتار كۇشپەن باسىلىپ، ەل بويىنشا مىڭداعان دەمونسترانتتاردىڭ قازاسىنا اكەلدى.

ءۇشىنشىسى يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى، سونداي-اق  ۆاشينگتون توقتاتقان كەلىسسوزدەر، ەكەۋى دە اسكەري شابۋىل كەسىرىنەن كەدەرگىگە ۇشىرادى.

ونىڭ ءولىمى بۇل ماسەلەلەردى اياقسىز قالدىردى، ورنىن باساتىن بولاشاق مۇراگەرى وسى تۇيتكىلەردەرمەن بەتپە-بەت كەلەدى. يران تاباندى قارسىلاسىپ، الەمدىك ەنەرگەتيكالىق نارىققا ىقپال ەتە الاتىنىن كورسەتكەنىمەن، اۋە كەڭىستىگى قورعانىسسىز اشىق جاتىر. كەز كەلگەن جاڭا تۇلعا نىساناعا الىنىپ، اجال قۇشۋى مۇمكىن.

سونىڭ سالدارىنان بيلىك اسكەريلەردىڭ قولىنا شوعىرلانا بەرۋى مۇمكىن. پرەزيدەنت ماسۋد پەزەشكياننىڭ سوڭعى مالىمدەمەلەرى ەگەر جوعارعى باسشىلىق السىرەسە، قارۋلى كۇشتەر بولىمشەلەرىنە تاۋەلسىز ارەكەت ەتۋ ءۇشىن كەڭ وكىلەتتىكتەر بەرىلەتىنىن كورسەتەدى. ءىس جۇزىندە بۇل شەشىم قابىلداۋدى جىلدامداتقانىمەن، ءبىر ورتالىقتان ۇيلەستىرۋ شەكتەمەگە ۇشىراۋى مۇمكىن.

يراننىڭ جوعارى باسشىلىعى اراسىندا جاڭا قۇرام ماسەلەسىندە ەكىۇدايىلىق بارى بايقالادى. جاڭا اياتوللا مودجتابا حامەنەيدى قوسا العاندا، بىرنەشە تۇلعا ەل كوزىنە كورىنبەدى. بۇل قاۋىپسىزدىككە بايلانىستى ما، الدە ىشكى تۇراقسىزدىققا بايلانىستى ما، ول جاعى جۇمباق بولىپ تۇر.

ۋاقىت وتە كەلە، جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىن جوعالتا بەرەتىن جۇيەنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى قيىنداي ءتۇسۋى مۇمكىن، وتە-موتە 90 ميلليوننان استام حالقى بار ەلدە.

سوندىقتان، ءلاريدجانيدىڭ ءولىمى - يران ءۇشىن ءبىر ىقپالدى تۇلعادان ايىرىلۋ عانا ەمەس. ول باسشىلىق داعدارىسىن تەرەڭدەتىپ، سوعىس بەتالىسى مەن يران رەجيمىنىڭ جالپى تۇراقتىلىعىنا بىردەي اسەر ەتۋى مۇمكىن.

Abai.kz