ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ الماتىداعى ءال-فارابي داڭعىلىندا ءۇش ادامنىڭ ءومىرىن قيعان جانتۇرشىگەرلىك جول اپاتىنان كەيىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ارەكەتىنە قاتىستى ماڭىزدى ماسەلە كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل وقيعا ءبىر عانا جۇرگىزۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمەن شەكتەلەتىن جاعداي ەمەس، قالاداعى تۇنگى زاڭسىز جارىستارعا ۋاقىتىلى توسقاۋىل قويىلماي وتىرعانىنىڭ سالدارى بولۋى مۇمكىن.

ءۇش ادامنىڭ ولىمىنە سەبەپ بولدى دەپ كۇدىككە ىلىنگەن Zeekr جۇرگىزۋشىسىنە قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 345-بابى 4-بولىگىمەن ءىس قوزعالعان. ياعني ابايسىزدا ەكى نەمەسە ودان دا كوپ ادامنىڭ ولىمىنە اكەپ سوققان ارەكەت ءۇشىن ول بەس جىلدان ون جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.

الايدا قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعان ماسەلە تەك وسى قىلمىستىق ءىستىڭ اياسىمەن شەكتەلمەيدى. كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارعان جايت – قالتالى ازاماتتاردىڭ جول ەرەجەسىن ەلەمەي، وزدەرىن وزگەلەردەن بولەك ۇستايتىنداي اسەر قالدىرۋى. اسىرەسە الماتىنىڭ كۇندىز كولىك نوپىرىنەن بوسامايتىن داڭعىلدارى تۇنگە قاراي جىلدامدىققا اۋەس جۇرگىزۋشىلەردىڭ بەيرەسمي جارىس الاڭىنا اينالىپ كەتەتىنى جاسىرىن ەمەس.

قالا تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا، ءال-فارابي بويىنداعى تۇنگى جىلدامدىق جارىستارى مەن شامادان تىس جىلدامدىق ماسەلەسى جاڭا قۇبىلىس ەمەس. مۇنداي كورىنىستەردى كوپشىلىك كۇندە كورمەسە دە، ءجيى ەستيدى. بىراق وسىنداي قاۋىپتى ارەكەتتەرگە ناقتى توسقاۋىل قويىلماي وتىرعانى قوعامدا ورىندى سۇراق تۋعىزادى. كامەرالار مەن «سەرگەك» جۇيەسى بار قالادا ءنومىرسىز كولىكتەر مەن تۇنگى جارىستاردىڭ نازاردان تىس قالۋى دا كوپشىلىكتىڭ كۇدىگىن كۇشەيتىپ وتىر.

وسىعان بايلانىستى مۇرات ابەنوۆ ءال-فارابي داڭعىلىنداعى تۇنگى جارىستاردان پوليتسيا حابارسىز بولۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، مۇنداي جاعدايلار جۇيەلى تۇردە قايتالانىپ وتىرسا، بۇل تەك جولداعى ءتارتىپ ماسەلەسى ەمەس، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە قاتىستى دا ۇلكەن ساۋال. ەگەر زاڭسىز جارىستاردىڭ بولىپ جاتقانىن بىلە تۇرا، الدىن الۋ شارالارى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەسە، وندا بۇل تەك الماتى قالالىق پوليتسياسىنا عانا ەمەس، جالپى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاتىستى دا سۇراقتاردىڭ كوبەيۋىنە سەبەپ بولادى.

مۇنداي جاعدايدا قوعام اراسىندا ءتۇرلى كۇدىك پەن سەنىمسىزدىكتىڭ كۇشەيۋى دە تۇسىنىكتى. ويتكەنى قاراپايىم جۇرگىزۋشى ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن بىردەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ جاتادى. ال تۇنگى ۋاقىتتا جىلدامدىقتى ورەسكەل اسىرۋ، ءنومىرسىز ءجۇرۋ، جولدا قاۋىپ ءتوندىرۋ سياقتى ارەكەتتەردىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى توقتاتىلماۋى – كوپشىلىك ءۇشىن تۇسىنىكسىز.

قوعامنىڭ نارازىلىعىن كۇشەيتىپ وتىرعان تاعى ءبىر جايت – رەسمي ورگانداردىڭ ۇنسىزدىگى. الەۋمەتتىك جەلىدە بۇل وقيعا بىرنەشە كۇننەن بەرى قىزۋ تالقىلانىپ، قوعام اشىق تەرگەۋ مەن ءادىل جازانى تالاپ ەتىپ وتىر. الايدا وسى ۋاقىتقا دەيىن جۇرتتىڭ كوكەيىندەگى سۇراقتارعا ناقتى ءارى سەنىمدى جاۋاپ بەرىلگەن جوق. حالىق قازىر تەك كىنالىگە جازا تاعايىنداۋدى ەمەس، مۇنداي جاعدايدىڭ نەگە الدىن الا توقتاتىلماعانىن، قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن جانە بولاشاقتا مۇنداي وقيعالاردىڭ قايتالانباۋى ءۇشىن نە ىستەلەتىنىن بىلگىسى كەلەدى.

سوندىقتان بۇل وقيعادا ماسەلە ءبىر عانا جۇرگىزۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. قوعام قازىر ناقتى ءبىر ادامدى جازالاۋدان بولەك، مۇنداي قايعىلى جاعدايعا جول بەرگەن جۇيەلىك ولقىلىقتارعا دا باعا بەرىلگەنىن كۇتەدى. ءال-فارابيدەگى اپات ءۇش ادامنىڭ ءومىرىن عانا قيعان جوق. ول جولداعى قاۋىپسىزدىككە جاۋاپتى قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىنا، زاڭنىڭ بارىنە بىردەي قولدانىلۋىنا جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمگە اۋىر سۇراق قويدى.

ەگەر بۇل جولى دا ءىس تەك ءبىر باپپەن شەكتەلىپ، تۇنگى جارىستاردىڭ نەگە توقتاتىلماي جۇرگەنى، وعان كىم جاۋاپتى ەكەنى اشىق ايتىلماسا، قوعامنىڭ كۇدىگى ودان ءارى تەرەڭدەي ءتۇسۋى مۇمكىن.

ايانا قازتاي

Abai.kz