Mәjilis deputaty Múrat Ábenov Almatydaghy әl-Faraby danghylynda ýsh adamnyng ómirin qighan jantýrshigerlik jol apatynan keyin qúqyq qorghau organdarynyng әreketine qatysty manyzdy mәsele kóterdi. Onyng aituynsha, búl oqigha bir ghana jýrgizushining jauapkershiligimen shekteletin jaghday emes, qaladaghy týngi zansyz jarystargha uaqytyly tosqauyl qoyylmay otyrghanynyng saldary boluy mýmkin.

Ýsh adamnyng ólimine sebep boldy dep kýdikke ilingen Zeekr jýrgizushisine qatysty Qylmystyq kodeksting 345-baby 4-bóligimen is qozghalghan. Yaghny abaysyzda eki nemese odan da kóp adamnyng ólimine әkep soqqan әreket ýshin ol bes jyldan on jylgha deyin bas bostandyghynan aiyryluy mýmkin.

Alayda qoghamdy alandatyp otyrghan mәsele tek osy qylmystyq isting ayasymen shektelmeydi. Kópshilikting nazaryn audarghan jayt – qaltaly azamattardyng jol erejesin elemey, ózderin ózgelerden bólek ústaytynday әser qaldyruy. Ásirese Almatynyng kýndiz kólik nópirinen bosamaytyn danghyldary týnge qaray jyldamdyqqa әues jýrgizushilerding beyresmy jarys alanyna ainalyp ketetini jasyryn emes.

Qala túrghyndarynyng aituynsha, әl-Faraby boyyndaghy týngi jyldamdyq jarystary men shamadan tys jyldamdyq mәselesi jana qúbylys emes. Múnday kórinisterdi kópshilik kýnde kórmese de, jii estiydi. Biraq osynday qauipti әreketterge naqty tosqauyl qoyylmay otyrghany qoghamda oryndy súraq tughyzady. Kameralar men «Sergek» jýiesi bar qalada nómirsiz kólikter men týngi jarystardyng nazardan tys qaluy da kópshilikting kýdigin kýsheytip otyr.

Osyghan baylanysty Múrat Ábenov әl-Faraby danghylyndaghy týngi jarystardan polisiya habarsyz boluy mýmkin emes ekenin aitty. Onyng sózinshe, múnday jaghdaylar jýieli týrde qaytalanyp otyrsa, búl tek joldaghy tәrtip mәselesi emes, qúqyq qorghau organdary júmysynyng tiyimdiligine qatysty da ýlken saual. Eger zansyz jarystardyng bolyp jatqanyn bile túra, aldyn alu sharalary jetkilikti dengeyde jýrgizilmese, onda búl tek Almaty qalalyq polisiyasyna ghana emes, jalpy Ishki ister ministrligine qatysty da súraqtardyng kóbengine sebep bolady.

Múnday jaghdayda qogham arasynda týrli kýdik pen senimsizdikting kýshengi de týsinikti. Óitkeni qarapayym jýrgizushi úsaq qúqyq búzushylyq ýshin birden jauapkershilikke tartylyp jatady. Al týngi uaqytta jyldamdyqty óreskel asyru, nómirsiz jýru, jolda qauip tóndiru siyaqty әreketterding úzaq uaqyt boyy toqtatylmauy – kópshilik ýshin týsiniksiz.

Qoghamnyng narazylyghyn kýsheytip otyrghan taghy bir jayt – resmy organdardyng ýnsizdigi. Áleumettik jelide búl oqigha birneshe kýnnen beri qyzu talqylanyp, qogham ashyq tergeu men әdil jazany talap etip otyr. Alayda osy uaqytqa deyin júrttyng kókeyindegi súraqtargha naqty әri senimdi jauap berilgen joq. Halyq qazir tek kinәlige jaza taghayyndaudy emes, múnday jaghdaydyng nege aldyn ala toqtatylmaghanyn, qanday sharalar qabyldanyp jatqanyn jәne bolashaqta múnday oqighalardyng qaytalanbauy ýshin ne isteletinin bilgisi keledi.

Sondyqtan búl oqighada mәsele bir ghana jýrgizushining jauapkershiligimen shektelmeui kerek. Qogham qazir naqty bir adamdy jazalaudan bólek, múnday qayghyly jaghdaygha jol bergen jýielik olqylyqtargha da bagha berilgenin kýtedi. Ál-Farabiydegi apat ýsh adamnyng ómirin ghana qighan joq. Ol joldaghy qauipsizdikke jauapty qúrylymdardyng júmysyna, zannyng bәrine birdey qoldanyluyna jәne qúqyq qorghau jýiesine degen senimge auyr súraq qoydy.

Eger búl joly da is tek bir bappen shektelip, týngi jarystardyng nege toqtatylmay jýrgeni, oghan kim jauapty ekeni ashyq aitylmasa, qoghamnyng kýdigi odan әri terendey týsui mýmkin.

Ayana Qaztay

Abai.kz