ۇلتتىق كومپانيا قازاقستان تەمىر جولى تاعى دا سىرتتان قارجى تارتۋعا كىرىستى. كومپانيا $1 ملرد كولەمىندە وبليگاتسيا شىعارىپ، حالىقارالىق جانە ىشكى نارىقتاردان قارىز الۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل شەشىم تەمىرجول وپەراتورىنىڭ قارىزى 3 ترلن تەڭگەدەن اسقان كەزەڭدە قابىلدانىپ وتىر. سوندىقتان جاڭا قارىزدىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدىلىگى مەن بولاشاق سالدارى قوعام نازارىن اۋدارتۋدا.

قارىز نە ءۇشىن الىنادى؟

كومپانيا مالىمەتىنشە، قاراجات ەكى ترانش ارقىلى تارتىلادى: ءبىرى 5 جىلعا، ەكىنشىسى 10 جىلعا. تۇسكەن قارجى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا باعىتتالماق. سونىڭ ىشىندە امەريكالىق Wabtec كومپانياسىنان لوكوموتيۆتەر ساتىپ الۋ جوسپارى بار.

بۇل قادام قتج-نىڭ توزعان پارك ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعانى انىق. قازاقستانداعى جۇك جانە جولاۋشى تاسىمالىنىڭ ەداۋىر بولىگى تەمىرجولعا تاۋەلدى بولعاندىقتان، لوكوموتيۆتەر مەن ۆاگونداردى جاڭارتۋ ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە.

بىراق نەگىزگى ماسەلە – بورىشتىڭ شامادان تىس ءوسۋى

ەگەر 2024 جىلى قتج-نىڭ قارىزى شامامەن 2,65 ترلن تەڭگە بولسا، 2025 جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي ول 3 ترلن تەڭگەگە جۋىقتاعان. ەندى وعان قوسىمشا $1 ملرد (قازىرگى باعاممەن جۇزدەگەن ميلليارد تەڭگە) قوسىلماق.

بۇل بىرنەشە قاۋىپ تۋدىرادى:

1. ۆاليۋتالىق تاۋەكەل

ەگەر وبليگاتسيالار دوللارمەن شىعارىلسا، تەڭگە السىرەگەن سايىن قتج-نىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسى وسەدى. ياعني تابىس تەڭگەمەن تۇسسە، قارىزدى ۆاليۋتامەن وتەۋ قيىندايدى.

2. پايىزدىق شىعىنداردىڭ ارتۋى

الەمدىك قارجى نارىقتارىندا مولشەرلەمەلەر جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. سوندىقتان بۇرىنعىداي ارزان قارىز تابۋ قيىن. بۇل كومپانيانىڭ پايىز تولەمدەرىن كوبەيتەدى.

3. مەملەكەتتىك تاۋەلدىلىك

قتج رەسمي تۇردە ۇلتتىق كومپانيا بولعانىمەن، ونىڭ قارجىلىق جاعدايى ناشارلاسا، تۇپكىلىكتى جاۋاپكەرشىلىك مەملەكەتكە جۇكتەلۋى مۇمكىن. دەمەك، تاۋەكەل جاناما تۇردە بيۋدجەتكە اۋىسادى.

اكتيۆتەر كەپىلگە قويىلادى

كومپانيا وبليگاتسيالار بويىنشا مىندەتتەمەلەردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەنشىلەس قۇرىلىمدارى – قازتەمىرترانس جانە كتج-جۇك تاسىمالى اكتيۆتەرىن پايدالانباق.

بۇل كرەديتورلارعا سەنىم بەرەدى. بىراق ەكىنشى جاعىنان، ستراتەگيالىق اكتيۆتەردى كەپىلدىك قۇرالعا اينالدىرۋ كومپانيانىڭ قارجىلىق قىسىمدا ەكەنىن دە اڭعارتادى.

قتج نەگە ۇنەمى قارىز الادى؟

مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار:

*تاريفتەردىڭ ۇزاق ۋاقىت ەكونوميكالىق دەڭگەيدەن تومەن ۇستالىپ كەلۋى;

*ينفراقۇرىلىمنىڭ ەسكىرۋى;

*اۋقىمدى ينۆەستيتسيالىق قاجەتتىلىك;

*باسقارۋ تيىمدىلىگىنە قاتىستى سىندار;

*الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردىڭ كوپ بولۋى.

ياعني كومپانيا كوممەرتسيالىق قۇرىلىم مەن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك وپەراتور ءرولىن قاتار اتقارىپ وتىر.

شەشىم قانداي بولۋى كەرەك؟

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، تەك قارىز الىپ ءومىر ءسۇرۋ مودەلى ۇزاققا بارمايدى. سوندىقتان:

*كورپوراتيۆتىك باسقارۋدى كۇشەيتۋ;

*شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ;

*تاسىمال تاريفتەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن نارىققا جاقىنداتۋ;

*جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ;

*اشىق اۋديت جۇرگىزۋ قاجەت.

قورىتىندى. قتج-نىڭ $1 ملرد جاڭا قارىزى قىسقا مەرزىمدە لوكوموتيۆ پاركىن جاڭارتۋعا كومەكتەسۋى مۇمكىن. الايدا 3 ترلن تەڭگەدەن اسقان بورىش جاعدايىندا بۇل شەشىم قارجىلىق تۇراقتىلىققا قوسىمشا سالماق تۇسىرەدى. ەگەر كومپانيا قۇرىلىمدىق رەفورمالار جاساماسا، بۇگىنگى ينۆەستيتسيالىق قادام ەرتەڭگى بيۋدجەت ماسەلەسىنە اينالۋى ىقتيمال.

Abai.kz