ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرداۋلەت قيلىباي ءا.ح.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اقان وڭعارۇلى جانە ارحەولوگ اندرەي استافەۆپەن بىرگە تۇپقاراعان اۋدانىنداعى قاراقاباق قالاشىعىنا باردى.

الدىمەن ءوڭىر باسشىسى ءا.كەكىلبايۇلى اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىندا ساقتالعان قاراقاباق قالاشىعىنان تابىلعان تاريحي جادىگەرلەرمەن تانىستى. ودان كەيىن دەلەگاتسيا اتالعان ارحەولوگيالىق نىسانعا بارىپ، جۇرگىزىلىپ جاتقان عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىمەن تانىسىپ، الداعى بىرلەسە اتقارىلاتىن جۇمىستاردى تالقىلادى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قاراقاباق قالاشىعى ب.ز. I-VI عاسىرلارىنا جاتاتىن كونە ساۋدا جانە قولونەر ورتالىعى بولعان. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر بۇل ءوڭىر ارقىلى وسىدان 2000 جىل بۇرىن حالىقارالىق ساۋدا قاتىناستارى جۇرگەنىن دالەلدەپ وتىر. عالىمداردىڭ پايىمداۋىنشا، قاراقاباق ۇلى جىبەك جولىنىڭ سولتۇستىك تارماعىنداعى ماڭىزدى تەڭىز-قۇرلىق ساۋدا تورابى رەتىندە كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ساياسي، ەكونوميكالىق جانە ساۋدا بايلانىستارىندا ەرەكشە ءرول اتقارعان.

قالاشىقتان ۆيزانتيا، ءۇندىستان، ريم، پارسى جانە قىتاي ەلدەرىمەن بايلانىستى دالەلدەيتىن تيىندار، مورلەر، قىش ىدىستار مەن ءتۇرلى جادىگەرلەر تابىلعان. سونداي-اق ارحەولوگتار كونە پورت قىزمەتىن اتقارعان ايماقتىڭ ىزدەرىن، قولونەر ءوندىرىسى مەن تەڭىز ساۋداسىنا قاتىستى كوپتەگەن دەرەكتەردى انىقتاعان.

ءوڭىر باسشىسى قاراقاباقتىڭ تاريحي ماڭىزىنا توقتالىپ، بۇل جاڭالىقتار ماڭعىستاۋدىڭ كونە وركەنيەتتەر مەن حالىقارالىق ساۋدا قاتىناستارىنداعى ورنىن ايقىنداي تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.

ء–بىز قازىر قاراقاباق دەگەن جەردە تۇرمىز. عالىمداردىڭ پايىمداۋىنشا بۇل قالا ءىى عاسىرداعى ريم عالىمى كلاۆدي پتولەمەي جاساعان كاسپي تەڭىزىنىڭ شىعىس جاعالاۋىنىڭ كارتاسىندا اسپابوتا دەگەن قالا-مەملەكەت رەتىندە كورسەتىلگەن. بۇندا جەر استىندا كونە قالانىڭ ورنى جاتقانى انىقتالىپ وتىر. قازىرگى تىلمەن ايتقاندا، بۇل ءوز ءداۋىرىنىڭ ءىرى لوگيستيكالىق حابى بولعان دەۋگە بولادى. بۇل دەرەكتەر اتا-بابالارىمىز تەك كوشىپ-قونىپ، مال شارۋاشىلىعىمەن عانا اينالىستى دەگەن تۇسىنىكتى جوققا شىعارادى. كەرىسىنشە، مۇندا ۇلكەن ساۋدا اينالىمى جۇرگەنىن، وركەنيەت بولعانىن دالەلدەيدى، – دەدى نۇرداۋلەت قيلىباي.

سونداي-اق ماماندار ماڭعىستاۋدا ارحەولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن تانىستىردى. جوبا اياسىندا قاراقاباق اۋماعىندا عىلىمي-ارحەولوگيالىق بازا، اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي، تۋريستىك ينفراقۇرىلىم مەن ارنايى ەكسكۋرسيالىق باعىتتار قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل باستاما ءوڭىردىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىن كەڭىنەن تانىتىپ، تۋريزم سالاسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.

ساپار قورىتىندىسى بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ءا.ح.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وتىرىپ، وڭىردەگى ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر مەن تاريحي مۇرا نىساندارىن دامىتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.

ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى

Abai.kz