الماتىداعى زياندى شىعارىندىلاردىڭ 60 پايىزدان استامى اۆتوكولىككە تيەسىلى: قوعامدىق كولىكتى دامىتۋ – ەكولوگيالىق باسىمدىق

الماتىنىڭ 2040 جىلعا دەيىنگى باس جوسپارىنا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردىڭ ستراتەگيالىق ەكولوگيالىق باعالاۋىنا ارنالعان قوعامدىق تىڭداۋلار جالعاسىپ جاتىر. تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىنا اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردى تالداۋ ناتيجەلەرىن ۇسىنىپ، ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن اتادى.

قازاقستان ەكولوگيالىق اۋديتورلار پالاتاسىنىڭ الماتى قالاسى جانە الماتى وبلىسى بويىنشا وكىلدىگىنىڭ باسشىسى اسەت تازابەكوۆ الماتىداعى اۆتوكولىكتىڭ اۋا ساپاسىنا اسەرىنە قاتىستى مالىمەتتەردى ورتاعا سالدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، 2025 جىلى ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا قالادا 650 017 اۆتوكولىك تىركەلگەن. بۇعان قوسا، الماتىعا كۇن سايىن ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن شامامەن 250 مىڭ اۆتوكولىك كىرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە اۆتوكولىكتەردەن بولىنەتىن زياندى زاتتاردىڭ جىلدىق كولەمى 116,5 مىڭ توننا بولىپ، ولاردىڭ شاھارداعى جالپى شىعارىندىلارداعى ۇلەسى 60,6 پايىزعا جەتكەن.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ەكولوگيالىق باقىلاۋ اياسىندا اۆتوكولىكتەردىڭ كومىرتەك توتىعىنىڭ مولشەرى مەن پايدالانىلعان گازدارىنىڭ تۇتىندىلىگىنە قاتىستى 227 538 تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن.

«تەكسەرۋ ناتيجەسىندە 24 793 جاعدايدا بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەردىڭ ساقتالماعانى انىقتالدى. بۇل تەكسەرىلگەن اۆتوكولىكتەردىڭ جالپى سانىنىڭ 11 پايىزى. كومىرتەك توتىعىنىڭ مولشەرىنە جۇرگىزىلگەن 184 740 ولشەۋدىڭ 21 160-ىندا رۇقسات ەتىلگەن شەكتەن اسىپ كەتۋ تىركەلدى. ال جالپى 206 237 تەكسەرۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 34 606 ەكولوگيالىق تالاپتىڭ بۇزىلۋ دەرەگى انىقتالدى»، – دەدى اسەت تازابەكوۆ.

ونىڭ مالىمەتىنشە، بەنزين جانە گازبەن جۇرەتىن اۆتوكولىكتەر اراسىندا تىركەلگەن نورماتيۆتەن اسىپ كەتۋ جاعدايلارىنىڭ ەڭ جوعارى ۇلەسى الماتى وبلىسىنا 46 پايىز، ال الماتى قالاسىنا 33 پايىز تيەسىلى.

اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىندا اۆتوكولىكتىڭ شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن PhD دوكتورى، بيوتەحنولوگ-عالىم گۇلنار ءجۇنىسوۆا دا راستادى.

«جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسى اتموسفەراعا تارالاتىن زياندى شىعارىندىلاردىڭ شامامەن 60 پايىزى اۆتوكولىك ۇلەسىنە تيەسىلى ەكەنىن كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى كولىك سالاسى ەكولوگيالىق رەتتەۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالدى. سوندىقتان قوعامدىق كولىك جۇيەسىن دامىتۋ قالا ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتەگى ەكولوگيالىق مىندەتتەردىڭ ءبىرى»، – دەدى گۇلنار ءجۇنىسوۆا.

قالانىڭ كولىك جۇيەسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – رەلستى كولىك ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتۋ. 2040 جىلعا قاراي مەترو جەلىسىنىڭ ۇزىندىعىن قازىرگى 13,4 شاقىرىمنان 50,6 شاقىرىمعا دەيىن، ياعني ءتورت ەسەدەن استام ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا «قالقامان» مەترو بەكەتىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. سونىمەن قاتار «بارلىق» كولىك-لوگيستيكالىق تورابىنا دەيىن تاعى ءۇش ستانتسيا سالۋعا دايىندىق جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ۇزىندىعى 18 شاقىرىم بولاتىن LRT جەلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى دا باستالدى. باعىت باۋىرجان مومىشۇلى كوشەسى، تولە بي كوشەسى جانە ابىلاي حان داڭعىلى ارقىلى وتەدى. بۇدان بولەك، جالپى ۇزىندىعى 42 شاقىرىم بولاتىن ەكى SkyTrain جەلىسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.

Abai.kz