ەرلان قارين جەلىدەگى ارەكەتتەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان ستريمەرلەر جونىندە پىكىر ءبىلدىردى. 

***

ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ مادەنيەتىن، جاڭا قوعامدىق ەتيكا قاعيداتتارىن قالىپتاستىرۋ – ۇلتىمىزدىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزگى العىشارتتارىنىڭ ءبىرى.

ىشكى مادەنيەتى مەن بەرىك ادامگەرشىلىك ۇستانىمدارى قالىپتاسقان قوعام عانا قازىرگى زاماننىڭ سان الۋان سىن-قاتەرىنە توتەپ بەرە الادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل ماسەلەنىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى. سوندىقتان دا، ول وسى باعىتقا ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلەدى.

شىنىندا دا، قازىر قوعامداعى داۋ-دامايلار كوپ جاعدايدا ازاماتتاردىڭ مادەنيەتسىزدىگىنەن، داراقىلىعىنان، ادەپسىزدىگىنەن تۋىنداپ جاتادى. ياعني، بۇعان ادامداردىڭ قاراپايىم ادەپ نورمالارىن ساقتاماۋى، ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەمەۋى سەبەپ. سوندىقتان، جاڭا قوعامدىق ەتيكانى قالىپتاستىرۋ قازىرگى ۋاقىتتاعى ەڭ نەگىزگى ماسەلەنىڭ ءبىرى سانالادى.

قوعامداعى كەز كەلگەن كيكىلجىڭنىڭ يا داۋدىڭ الدىن الۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – جەكە باستىڭ مادەنيەتىن دامىتۋ. بۇل – ءبىر-بىرىمىزگە سىيلاستىقپەن قاراۋ، ءوز ىسىمىزگە ادال بولۋ، زاڭدى قۇرمەتتەۋ، تازالىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋ.

ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋ، ازاماتتاردىڭ مىنەز-قۇلقىن وزگەرتۋ، جاڭا ادەتتەردى قالىپتاستىرۋ ءبىر كۇندىك شارۋا ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ءارى مۇنداي وزگەرىسكە جىلتىراق يدەولوگيامەن قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سول سەبەپتى، قازىر جالاڭ ۇگىت-ناسيحاتپەن ەمەس، ناقتى ىستەرمەن اينالىسۋ ءتيىمدى.

ەلىمىزدە وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مىسالى، ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە «ادال ازامات» ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى ەنگىزىلدى. ۆانداليزمگە قارسى كۇرەس تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلداندى. تابيعي نىسانداردى قورعاۋ تالاپتارى قاتاڭداتىلدى. قوعامدىق ورىنداردا بەتتى تۇمشالاپ جۇرۋگە قاتىستى زاڭنامالىق نورما ەنگىزىلدى. كوشەدە بەيادەپ ءسوز ايتۋعا تىيىم سالىندى. تازالىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋعا باسىمدىق بەرىلدى. جول-كولىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋ تالاپتارى كۇشەيتىلدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە ازاماتتاردىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىن قورلاۋ، كەمسىتۋ ارەكەتتەرىن توقتاتۋعا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلدى.

جاڭا قوعامدىق ەتيكانى قالىپتاستىرۋدا قۇقىقتىق تەتىكتەردىڭ دە ءرولى زور. سوندىقتان، ىشكى ىستەر مينيسترلىگى وسى كۇندەرى حايپ ءۇشىن جاعا ۇستاتارلىق ارەكەتتەرگە باراتىن الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىن، قاۋىپتى پرانك جاساۋشىلاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىپ، ولاردىڭ اتىن اتاپ، ءتۇسىن تۇستەپ اشىق كورسەتە باستادى. قۇقىق بۇزۋشىلارعا قاتىستى مۇنداي شارالاردى قولدانۋ وزگەلەرگە ساباق بولاتىنى انىق.

ەرلان قارين، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى

Abai.kz