قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءابىلحان قاستەەۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر مۋزەيى قازاق گوبەلەن ونەرىنىڭ ۇلتتىق مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، قازاقستاندىق سۋرەتشى باتيما زاۋربەكوۆانىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولۋىنا ورايلاستىرىلعان «مۇرا جىپتەرى» كورمەسىن ۇسىنادى. كورمە 2026 جىلعى 25 قىركۇيەك پەن 8 قاراشا ارالىعىندا وتەدى. ەكسپوزيتسياعا مۋزەي قورىنان جانە سۋرەتشىنىڭ وتباسىلىق مۇراعاتىنان الىنعان 80-نەن استام تۋىندى: گوبەلەندەر، كەسكىندەمە جانە گرافيكا جۇمىستارى قويىلادى.

گوبەلەن – بەينە بوياۋمەن ەمەس، توقىما ستانوگىندا ءجىپ ارقىلى جاسالاتىن توقىلعان كىلەم-كارتينا. قازاقستاندا بۇل تەحنيكا حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ەرەكشە دامىدى. سول كەزەڭدە سۋرەتشىلەر كىلەم توقۋ ءداستۇرى مەن كيىز ويۋ-ورنەگىن بەينەلەۋ ونەرىنىڭ جاڭا ءتۇرىنىڭ نەگىزى رەتىندە قايتا پايىمداي باستادى. وسىلايشا حالىقتىق موتيۆتەردى، ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتى جانە زاماناۋي كەسكىندەمە ءتىلىن توعىستىرعان قازاقستاندىق گوبەلەن مەكتەبى قالىپتاستى. بۇل مەكتەپتىڭ باستاۋىندا ونىڭ نەگىزگى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى – باتيما زاۋربەكوۆا تۇردى.

باتيما زاۋربەكوۆا – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بويى ونىڭ شىعارماشىلىعى ءداستۇر مەن زاماناۋي كوركەمدىك ءتىلدى ۇشتاستىرا وتىرىپ، قازاقستاندىق گوبەلەن ونەرىنىڭ دامۋىنا ىقپالەتتى.

كورمە باتيما زاۋربەكوۆانىڭ شىعارماشىلىعىن الەمدىك مادەنيەت كونتەكسىندە تانىستىرىپ، ونىڭ نەگىزگى كوركەمدىك باعىتتارىن حالىق ونەرى جانە مودەرنيزمنىڭ كەسكىندەمەلىك اعىمدارىمەن ديالوگ اياسىندا اشادى.

«مۇرا جىپتەرى» ەكسپوزيتسياسى ءۇش زال ارقىلى ساياحات تۇرىندە قۇرىلعان:

العاشقى زال مۋزەيدىڭ تۇراقتى كوللەكتسياسى ورنالاسقان كەڭىستىكتەن باستالادى. مۇندا ساندىك-قولدانبالى ونەردىڭ كورنەكتى ۇلگىلەرى باتيما زاۋربەكوۆا شىعارماشىلىعىنىڭ ۇلتتىق كوركەمدىك داستۇرمەن بايلانىسىن ايقىندايدى. پاۆيلوننىڭ الىپ قابىرعالارى سۋرەتشىنىڭ تۋىندىلارىندا ءجيى كەزدەسەتىن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ بەينەسىن مەڭزەيدى. سونىمەن قاتار پاۆيلون ءۇيدىڭ، باسپانانىڭ جانە قاسيەتتى مەكەننىڭ سيمۆولىنا اينالىپ، زاۋربەكوۆا شىعارماشىلىعى ءۇشىن ماڭىزدى تاقىرىپتاردى – ادام مەن تابيعاتتىڭ بىرلىگىن، ماتەريال مەن قولونەردىڭ كيەلىلىگىن اشا تۇسەدى.

ەكىنشى زالدا ءستيلى جاعىنان جاقىن تۋىندىلار بىرنەشە ايماققا بولىنگەن. ءار ايماق سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنىڭ بەلگىلى ءبىر باعىتىنا سايكەسكەلەدى. كەڭىستىكتىڭ اشىق ارحيتەكتۋراسى كورەرمەنگە ەكسپوزيتسيانى ءوز قالاۋىنشا تاماشالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى: تۋىندىلار ءارتۇرلى راكۋرستان جانە ءتۇرلى ۇيلەسىمدە كورىنەدى. ال مۋزىكا ولاردىڭ مازمۇنىن قابىلداۋعا قوسىمشا مادەني كىلت قىزمەتىن اتقارادى.

كورمەنىڭ سوڭعى كەڭىستىگى ايەل بەينەسىنىڭ سان قىرىن اشادى. كومپوزيتسيانىڭ نەگىزگى بولىگىن توبەگە ىلىنگەن شاڭىراق قۇرايدى، ونىڭ اينالاسىندا ۇلتتىق كيىمدەگى قازاق ارۋلارىنىڭ پورترەتتەرى ورنالاسقان. ولاردىڭ بارلىعى ايەل بولمىسىن ءومىردىڭ ۇزدىكسىز جالعاسۋ يدەياسىمەن بايلانىستىرادى.

بۇل جەردە سۋرەتشى تۋرالى دەرەكتى ءفيلمدى كورۋگە، مۇراعاتتىق فوتوسۋرەتتەرمەن تانىسۋعا جانە وقۋ-جاتتىعۋ توقىما ستانوگىندا جۇمىس ىستەپ كورىپ، گوبەلەن جاساۋ ۇدەرىسىنىڭ قىر-سىرىن سەزىنۋگە بولادى.

«مۇرا جىپتەرى» ءداستۇرلى رەتروسپەكتيۆا شەڭبەرىنەن شىعىپ، گوبەلەندى ونەر تىلىندە كورەرمەنمەن سويلەسە الاتىن ءتىرى ءارى زاماناۋي مەديۋم رەتىندە كورسەتۋگە ۇمتىلادى.

كورمە ونەرتانۋشىلاردان باستاپ ديزاينەرلەرگە، ساۋلەتشىلەرگە جانە ءداستۇردى مۇراعات رەتىندە ەمەس، زاماناۋي ۆيزۋالدى ءتىلدىڭ قاينار كوزى رەتىندە قابىلدايتىن شىعارماشىلىق قاۋىمداستىقتارعا دەيىن كەڭ اۋديتورياعا باعىتتالعان.

ارادا ونداعان جىل وتسە دە، باتيما زاۋربەكوۆانىڭ گوبەلەندەرى كورەرمەنمەن ءۇي، جادى جانە ۇرپاقتار ساباقتاستىعى تۋرالى سىرلاسۋىن جالعاستىرىپ كەلەدى.

«مۇرا جىپتەرى» كورمەسى – وتكەنمەن كەزدەسۋدىڭ، ال وتكەننىڭ بۇگىنگى كۇندە ءومىر ءسۇرۋىن جالعاستىرىپ جاتقانىن سەزىنۋدىڭ ءبىر مۇمكىندىگى.

Abai.kz