قازاقستاننىڭ ساياسي جۇيەسىندە جاڭا كەزەڭ باستالدى. جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسياعا سايكەس ەلىمىزدىڭ ءبىر پالاتالى زاڭ شىعارۋشى ورگانى — قۇرىلتاي رەسمي تۇردە ءوز جۇمىسىنا كىرىستى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ العاشقى سەسسيادا ءسوز سويلەپ، زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ اۋقىمدى وكىلەتتىگىن ايقىنداپ، دەپۋتاتتار كورپۋسىنا بىرقاتار ستراتەگيالىق مىندەتتەر جۇكتەدى.

زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ وكىلەتتىگى كۇشەيتىلدى

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە قۇرىلتايدىڭ قۇرىلۋى ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى تاريحي بەلەسى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جاڭا كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىندا زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ قۇزىرەتى مەن ىقپالى ەداۋىر ارتتى.

«قۇرىلتايعا اتقارۋشى جانە سوت بيلىگىن قالىپتاستىرۋعا، ەل تاعدىرىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشۋگە قاتىستى اسا اۋقىمدى قۇزىرەت بەرىلدى. ءبىز، وسىلايشا، زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ ىقپالىن ەداۋىر كۇشەيتتىك. بۇل – بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى ءوزارا تەڭگەرىم جۇيەسى نىعايا تۇسەدى دەگەن ءسوز», — دەدى پرەزيدەنت.

پرەزيدەنت زاڭ شىعارۋ ساپاسى باستى نازاردا بولۋى تيىستىگىن ەسكەرتتى. جاڭا كونستيتۋتسيا تالاپتارىنا ساي قولدانىستاعى زاڭنامالىق بازانى قايتا قاراپ، ولاردى ءادىل، حالىققا تۇسىنىكتى ءارى زامان تالابىنا ساي ەتىپ ازىرلەۋ تاپسىرىلدى.

«E-Parliament» جانە جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرى

زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا تسيفرلىق شەشىمدەر مەن جاساندى ينتەللەكت (AI) مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ ۇسىنىلدى. پرەزيدەنت وزىق تەحنولوگيالار كاسىبي قۇقىقتىق ساراپتامانى تولىق الماستىرا الماعانىمەن، اناليتيكالىق جۇمىستى ەسەلەۋگە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەتىنىن جەتكىزدى.

وسى ورايدا، تسيفرلىق قىزمەتتەردى ءبىر جۇيەگە توعىستىراتىن «E-Parliament» اقپاراتتىق پلاتفورماسىن قۇرىلتاي قىزمەتىنە تەزىرەك بەيىمدەۋ مىندەتى جۇكتەلدى. قۇرىلتاي قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە دەر كەزىندە ءۇن قاتاتىن جالپىۇلتتىق ديالوگ الاڭىنا اينالۋى ءتيىس.

تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك پەن مەديا سالانى رەتتەۋ

وتىرىستا بالالاردىڭ تسيفرلىق قاۋىپسىزدىگى كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە كوتەرىلدى. ۇكىمەت تاراپىنان ۇسىنىلعان 16 جاسقا تولماعان بالالاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تىركەلۋىنە زاڭ ارقىلى تىيىم سالۋ باستاماسىن مەملەكەت باسشىسى تولىق قولدادى:

«مۇنداي شارا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە قابىلدانىپ جاتىر. مەن مۇنى قولدايمىن... بىراق ءتيىستى زاڭدى قابىلداساق، ونى تولىعىمەن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسىن ويلاۋىمىز كەرەك، سەبەبى، قاۋقارسىز زاڭ ەشكىمگە قاجەت ەمەس», — دەپ اتاپ ءوتتى توقاەۆ.

سونىمەن بىرگە، ونلاين-پلاتفورمالار مەن ماسس-مەدياعا قاتىستى زاڭداردى جەتىلدىرىپ، اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.

جاڭا يدەولوگيا، تاريحي جادى جانە ۇلتتىق بىرلىك

پرەزيدەنت ءوز سوزىندە ەلىمىز جۇرگىزىپ جاتقان اۋقىمدى رەفورمالاردىڭ قارقىنى باسەڭدەمەيتىنىن، «ارتقا شەگىنەر جول جوق» ەكەنىن قاداپ ايتتى. ەلدىڭ باستى ستراتەگيالىق ارتىقشىلىعى — حالىقتىڭ مىزعىماس بىرلىگى مەن جاسامپاز رۋحى.

ۇلتتىق سانا مەن تاريحتى پايىمداۋ ماسەلەسىنە دە ارنايى توقتالعان مەملەكەت باسشىسى تاريحي جادىنى كۇماندى دەرەكتەرمەن ۋلاۋعا جانە ۇلت شەجىرەسىن تەك قايعى-قاسىرەتپەن شەكتەۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتى.

بولاشاق ۇرپاقتىڭ قۇندىلىقتار جۇيەسى:

• اڭىزدارعا ەمەس، شىنايىلىق پەن عىلىمعا ارقا سۇيەۋى;

• ەسكىلىكتى اڭساماي، ءبىلىم مەن يننوۆاتسياعا ۇمتىلۋى;

• بوس ءسوز ەمەس، ناقتى ەڭبەك پەن جاسامپازدىقتى باعالاۋى ءتيىس.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە، قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا جۇكتەلگەن تاريحي جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعىن ەسكە سالدى.

«كەلەر ۇرپاق كەيبىر كەمشىلىگىمىزگە تۇسىنىستىكپەن قارايتىن دا شىعار... بىراق ءبىز رەفورمالاردى اياعىنا دەيىن جەتكىزبەي، ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى تاريحي مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرسەك، ولار ءبىزدى ەشقاشان كەشىرمەيدى», — دەدى پرەزيدەنت.

وسىلايشا، العاشقى سەسسياسىن باستاعان قۇرىلتاي مەملەكەت پەن حالىق اراسىنداعى سەنىمدى دانەكەرگە اينالىپ، ەل مۇددەسى جولىنداعى ساياسي-قۇقىقتىق رەفورمالاردىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولۋى ءتيىس.

توميريس ماراتقىزى

Abai.kz