بۇۇ ەسەبىنە سايكەس، گازانىڭ ينفراقۇرىلىمىنا كەلتىرىلگەن شىعىن $35,2 ملرد، ال ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك شىعىن $22,7 ملرد بولدى.

بۇۇ ساۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسىنىڭ (يۋنكتاد) جاڭا بايانداماسىندا ونداعان جىلدار بويى قول جەتكىزىلگەن دامۋ ناتيجەلەرىنىڭ جوعالعانى، گازاداعى ەكونوميكالىق كۇيزەلىس جانە باتىس جاعالاۋداعى ەكونوميكالىق شەكتەۋلەردىڭ كۇشەيگەنى قۇجاتتالعان.

گازانى قالپىنا كەلتىرۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ قۇنى 71,5 ملرد دوللارعا باعالانىپ وتىر. بۇل تۋرالى يۋنكتاد-تىڭ پالەستينا حالقىنا كورسەتىلەتىن كومەك جونىندەگى سوڭعى بايانداماسىندا ايتىلعان. قۇجاتتا گازا ەكونوميكاسىنىڭ كۇيرەۋى، باتىس جاعالاۋدا ەكونوميكالىق قىزمەتكە قويىلعان شەكتەۋلەردىڭ كۇشەيۋى، سونداي-اق پالەستينا مەملەكەتتىك قارجىسى مەن بانك سەكتورىنا ءتۇسىپ وتىرعان قىسىمنىڭ ارتۋى جان-جاقتى سيپاتتالعان.

باياندامادا 59 جىلعا سوزىلعان وككۋپاتسيا پالەستينا ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن شەكتەگەنى، ال 2023 جىلعى قازاننان كەيىن قۇرىلىمدىق جانە ەكونوميكالىق شىعىنداردىڭ كۇرت وسكەنى اتاپ وتىلگەن. قاتتى قۇلدىراۋدان كەيىن پالەستينا ءجىو 2025 جىلى 4,3 پايىزعا وسكەنىمەن، 2022 جىلعى دەڭگەيدەن ءالى دە 20 پايىز تومەن بولدى. 2024 جىلى 83 پايىزعا قىسقارعاننان كەيىن گازا ءجىو-ءسى ناقتى ماندە 34,2 پايىزعا ءوستى. وككۋپاتسيالانعان پالەستينا اۋماعىندا 2023 جىلعى قازاننان بەرى جۇزدەگەن مىڭ جۇمىس ورنى جوعالىپ، ەڭبەك كىرىستەرىنىڭ جيىنتىق كولەمى شامامەن 2,8 ملرد دوللارعا قىسقارعان.

باتىس جاعالاۋدا باياندامادا قونىستاردىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى جەر مەن تابيعي رەسۋرستارعا قولجەتىمدىلىكتىڭ ازايعانى قۇجاتتالعان. سونداي-اق حالىقتىڭ قونىس اۋدارۋ اۋقىمى ارتقانى ايتىلعان: 2023 جىلدان بەرى پالەستينانىڭ 38 قاۋىمداستىعى تولىعىمەن تاستالعان، ال 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى قونىس اۋدارۋ كولەمى 2025 جىلى تولىق تىركەلگەن كورسەتكىشتەن اسىپ تۇسكەن.

قارجىلىق قىسىم

باياندامادا پالەستينانىڭ مەملەكەتتىك قارجى جاعدايى ايتارلىقتاي ناشارلاعانى اتاپ وتىلەدى. پاريج حاتتاماسىنا سايكەس، يزرايل پالەستينا ۇكىمەتىنىڭ اتىنان بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ ۇشتەن ەكىسىنەن استامىن جينايدى. قاراجات اۋدارىمدارى تۇراقسىز جۇرگىزىلىپ، ولاردان ءتۇرلى سومالار ۇستالعان. بايانداماعا سايكەس، پالەستينا ۇكىمەتىنە تيەسىلى كەدەندىك-كليرينگتىك تۇسىمدەردى اۋدارۋ 2025 جىلعى مامىردان 2026 جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن تولىعىمەن توقتاتىلعان.

2019 جىلعى قاڭتاردان 2026 جىلعى ناۋرىزعا دەيىنگى كەزەڭدە ۇستالعان جانە شەگەرىلگەن كىرىستەردىڭ جيىنتىق كولەمى تولەم مەرزىمى باستالعان كەزدەگى ايىرباس باعامدارى بويىنشا 3,67 ملرد دوللاردان اسقان. بۇل 2025 جىلى پالەستينانىڭ تازا جيىنتىق كىرىسىنىڭ 83 پايىزىنا تەڭ. باياندامادا 2025 جىلعى بيۋدجەت تاپشىلىعى ءجىو-ءنىڭ 13 پايىزى دەڭگەيىندە باعالانعان. ەگەر بارلىق قاراستىرىلعان تولەمدەر جۇرگىزىلگەندە، بۇل كورسەتكىش 6 پايىز بولار ەدى.

بۇل قارجىلىق قىسىم اسا ماڭىزدى قىزمەتتەردى كورسەتۋ مۇمكىندىگىن شەكتەپ وتىر. 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى بەرەشەك 1 ملرد دوللاردان اسقان. مۇنداي جاعداي اۋرۋحانالار مەن باسقا دا مەكەمەلەردىڭ جۇمىسىنا كەرى اسەر ەتۋدە.

بايانداماعا سايكەس، باتىس جاعالاۋدا رەسۋرستاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سالدارىنان 2025 جىلى مەكتەپتەر وفلاين وقىتۋدى اپتاسىنا ءۇش كۇنمەن شەكتەۋگە ءماجبۇر بولعان.

بانك سەكتورىنداعى تاۋەكەلدەر

بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت ىشكى بانكتەردەن قارىز الۋدى كوبەيتىپ، جەكە سەكتورداعى جەتكىزۋشىلەر مەن زەينەتاقى قورىنا بەرەشەگىن جيناقتاعان. ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك قارىزدىڭ جالپى كولەمى 2025 جىلى 4,8 ملرد دوللارعا جەتكەن. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كەپىلگە قويۋ ارقىلى بەرىلەتىن نەسيەلەرمەن بىرگە بۇل بانك جۇيەسىنىڭ مەملەكەتتىك سەكتورعا قاتىستى تاۋەكەلدەرىنىڭ 5,3 ملرد دوللارعا، ياعني بارلىق بانك نەسيەلەرىنىڭ 42 پايىزىنا دەيىن جەتۋىنە اكەلگەن.

بايانداماعا سايكەس، يزرايل بيلىگى بەرەتىن كەپىلدىك حاتتارىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىنىڭ قىسقالىعى كوررەسپوندەنت-بانكتىك قاتىناستارعا، سونداي-اق حالىقارالىق ساۋدا مەن قارجىلاندىرۋعا قولجەتىمدىلىككە اسەر ەتەدى. پالەستينا بانكتەرى شەكەل تۇرىندەگى قولما-قول اقشانى تسيفرلىق قاراجات قالدىعىنا ايىرباستاۋ كەزىندە دە ۆاليۋتا رەپاترياتسياسىنا قويىلعان شەكتەۋلەرگە بايلانىستى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر. بۇل شەكتەۋلەر جيىنتىعىندا وتىن، ءدارى-دارمەك جانە ازىق-تۇلىك يمپورتىن قارجىلاندىرۋعا كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن.

گازاداعى ەكونوميكالىق داعدارىس

بايانداما اۆتورلارىنىڭ باعالاۋىنشا، 2023 جىلعى قازاننان بەرى گازاداعى ەكونوميكالىق كاسىپورىنداردىڭ 92 پايىزى بۇلىنگەن نەمەسە جويىلعان. 2025 جىلى جان باسىنا شاققانداعى ءجىو 212 دوللاردى قۇرادى. بۇل ءجىو بويىنشا تاۋلىگىنە ءبىر ادامعا شامامەن 0,58 دوللارعا تەڭ جانە 2022 جىلعى دەڭگەيدىڭ 17 پايىزىن عانا قۇرايدى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 78 پايىزعا جەتسە، ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعى حالىقتىڭ 90 پايىزدان استامى جۇمىسسىز قالعان.

گازانىڭ پالەستينا ءجىو-سىندەگى ۇلەسى 2023 جىلعى قازانعا دەيىنگى 17,4 پايىزدان 2025 جىلى 4 پايىزدان تومەن دەڭگەيگە دەيىن قىسقارعان.

گازانىڭ بارلىق وندىرىستىك سەكتورلارىنداعى كورسەتكىشتەر 2022 جىلعى دەڭگەيدەن ايتارلىقتاي تومەن بولىپ قالدى. باياندامادا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپ ءوندىرىسى 94 پايىزعا، ال قۇرىلىس سالاسىنداعى ءوندىرىس 99 پايىزعا قىسقارعانى ايتىلعان.

2025 جىلى گازاداعى جالپى باعا دەڭگەيى 2022 جىلعى كورسەتكىشتەن 274 پايىزعا جوعارى بولدى. بۇل رەتتە كارتوپ پەن تۇرمىستىق گاز سياقتى نەگىزگى تاۋارلاردىڭ باعاسى 2022 جىلعى دەڭگەيدەن بىرنەشە ەسە اسىپ كەتكەن.

قالپىنا كەلتىرۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتىلىگى

دۇنيەجۇزىلىك بانك، ەۋروپالىق وداق جانە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جۇرگىزگەن زالال مەن قاجەتتىلىكتەردىڭ جەدەل باعالاۋىنا سايكەس، 2026 جىلدىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا گازانىڭ فيزيكالىق ينفراقۇرىلىمىنا كەلتىرىلگەن شىعىن 35,2 ملرد دوللاردى، ال ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك شىعىندار 22,7 ملرد دوللاردى قۇراعان. ال قالپىنا كەلتىرۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋعا قاجەتتى جالپى قاراجات 71,5 ملرد دوللارعا باعالانىپ وتىر. زالالدىڭ جاڭا كولەمى تىركەلگەن سايىن بۇل سوما ارتۋى مۇمكىن.

تۇرعىن ءۇي سەكتورى زالالدىڭ ەڭ ءىرى ساناتىن جانە قايتا جاڭعىرتۋعا قاجەتتىلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن بولىگىن قۇرايدى. باعالاۋدا ءبىلىم بەرۋ جانە مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە ايتارلىقتاي زيان كەلگەنى ايتىلعان. اۋرۋحانالار مەن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ مەكەمەلەرىنىڭ جارتىسىنان استامى جۇمىس ىستەمەيدى. گازادا اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى ءارى بۇلىنبەگەن جەرلەردىڭ 1,5 پايىزىنان ازى عانا قولجەتىمدى بولىپ قالعان. بۇل گۋمانيتارلىق ازىق-تۇلىك كومەگىنە تاۋەلدىلىكتى كۇشەيتكەن.

باياندامادا وككۋپاتسيالانعان پالەستينا اۋماعىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن اۋقىمدى حالىقارالىق قارجىلىق ءارى تەحنيكالىق كومەك قاجەت ەكەنى اتاپ وتىلەدى. 2023 جىلعى قازانعا دەيىنگى جاعدايعا جاي عانا ورالماي، قالپىنا كەلتىرۋدىڭ نەگىزگى شارتى رەتىندە اۋىل شارۋاشىلىعى، ونەركاسىپ، قۇرىلىس، ەنەرگەتيكا جانە تەحنولوگيا سەكتورلارىنداعى وندىرىستىك الەۋەتتى قالپىنا كەلتىرۋ قاجەتتىگى كورسەتىلگەن.

باياندامادا ءۇش شۇعىل باسىمدىق ايقىندالعان: ۇستالعان پالەستينا كىرىستەرىن اۋدارۋ، بانك جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋعا كورسەتىلەتىن كومەكتى قۇجاتتالعان زالال مەن ەكونوميكالىق شىعىنداردىڭ اۋقىمىنا سايكەستەندىرۋ.

دەرەككوزى: baq.kz

Abai.kz