السىرەگەن رەسەي جانە ونىڭ ءتىلى ءوزىنىڭ نەگىزگى ىقپال ەتۋ ايماعى – ورتالىق ازيادا ءوز ورنىن جوعالتىپ بارادى.

جاقىندا عانا كرەملدىڭ ايرىقشا ىقپالىندا بولعان بۇل ايماقتا ورىس ءتىلىنىڭ پوزيتسياسى تومەندەپ كەلەدى. قازاقستان، قىرعىزستان، تاجىكستان، وزبەكستان جانە باسقا دا ايماق ەلدەرىندە حالىق جاپپاي قىتاي ءتىلىن ۇيرەنۋگە كوشتى.

2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ورتالىق ازيانىڭ 150 000-عا جۋىق تۇرعىنى قىتاي ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتايتىن تەستتەردەن ءساتتى ءوتتى. قىتاي ءتىلىن وقىتاتىن جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ سانى بىرنەشە جۇزگە جەتتى. بەيجىڭ بۇل ءۇردىستى بەلسەندى تۇردە قولداپ، ايماق ەلدەرىندە ءوزىنىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن ناسيحاتتايتىن كونفۋتسي ينستيتۋتتارى مەن ورتالىقتارىن اشۋدا.

جىل سايىن ورتالىق ازيا تۇرعىندارى اراسىندا ورىس تىلىنە قاراعاندا قىتاي ءتىلىن ۇيرەنگىسى كەلەتىندەردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. ايماق جۇرتشىلىعى قىتاي ءتىلىن قىتايدا جۇمىسقا ورنالاسۋعا، بيزنەس جۇرگىزۋگە جانە جوعارى ءبىلىم الۋعا جول اشاتىن «بولاشاقتىڭ ءتىلى» دەپ سانايدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، قىتاي ۇكىمەتى مۇنداي جوبالاردى جومارتتىقپەن قارجىلاندىرىپ، دارىندى ستۋدەنتتەرگە قوماقتى ستيپەنديالار بولەدى.

بۇل ءتاسىل بەيجىڭگە ورتالىق ازيا تۇرعىندارىن بيزنەس، مادەنيەت جانە الەۋمەتتىك سالالارداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا بەلسەندى تۇردە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايماق تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى قازىرگى قىتايدى بولجاۋ مۇمكىن ەمەس، سانكتسيالارعا ۇشىراعان رەسەيگە قاراعاندا، بولاشاعى زور ءارى سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە قابىلدايدى.

بەيجىڭ ورتالىق ازياداعى ەكونوميكالىق جانە گەوساياسي ىقپالىن جەدەل ارتتىرىپ، سوعىستان السىرەگەن رەسەيدى بىرتىندەپ ىعىستىرىپ جاتقانى انىق. جاڭا ساۋدا جولدارىنىڭ دامۋىمەن، سونداي-اق عىلىمي، تەحنيكالىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭەيۋىمەن قاتار قىتايدىڭ «جۇمساق كۇشى» بۇرىن ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جالعىز كەپىلى سانالعان رەسەيدى ورنىنان تايدىرۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ سىرتقى ساۋداسىنداعى قىتايدىڭ ۇلەسى 40%-عا جەتتى، ال رەسەيدىڭ ۇلەسى 2025 جىلعا قاراي شامامەن 15%-عا دەيىن تومەندەيدى دەپ كۇتىلۋدە.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ

Abai.kz