تاعى دا جەلتوقسان تۋرالى...
قازاق حالقىنىڭ وتكەن تاريحى ءبىر جاعىنان بابالارىمىزدىڭ جانقيار ەرلىگىنە، ەكىنشى جاعىنان قايعى مەن قاسىرەتكە تولى ەكەنى قاي-قايسىمىزعا دا بەلگىلى. مىڭ ءولىپ، مىڭ تىرىلگەن قازاق دەپ اتالارىمىز بەكەر ايتىپ كەتكەن جوق. ءبىر جاعىنان جوڭعارمەن، ەكىنشى جاعىنان قوقانمەن، سولتۇستىكتەن ورىستارمەن، وڭتۇستىكتەن قىتايمەن ارپالىسىپ ءجۇرىپ، بىلەكتىڭ كۇشىمەن، نايزانىڭ ۇشىمەن ۇلانعايىر جەرىمىزدى ساقتاپ، بۇگىنگى ۇرپاقتارى - بىزگە جەتكىزگەن بابالارىمىز ءۇشىن قالاي ماقتانساق تا، ولاردى قالاي ۇلىقتاساق تا، جاراسادى. ارينە بۇل ءبىزدىڭ وتكەن تاريحىمىز. ال ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولاتىن نارسە، ول حالقىمىزدىڭ جادىسىنان ءالى كەتە قويماعان، جانعا تۇسكەن جاراسى ءالى جازىلماعان، اقتاڭداعى كوپ، ايتىلعانىنان ايتىلماعانى باسىم، جەلتوقسان مەن قاڭتاردىڭ ماسەلەسى. ناقتىلاپ ايتساق نەگىزىنەن جەلتوقساننىڭ ماسەلەسىنە توقتالامىز، ال قاڭتار تۋرالى تەك سالىستىرمالى تۇردە عانا، جەلتوقسانعا پاراللەل رەتىندە قاراستىراتىن بولامىز. ويتكەنى، قاڭتار ماسەلەسى بۇگىنگى كۇنى ءازىر كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق. ول ەلىمىزدە، قوعامدا بارلىق دەڭگەيدە تالقىلانىپ، زەرتتەلىپ جاتىر. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تاراپىنان تەرگەۋ جانە سوت جۇمىستارى دا ءالى كۇنگە دەيىن ءبىتە قويماعان سىڭايلى. ەگەر پرەزيدەنتىمىزدىڭ «جاڭا قازاقستان»، «ادىلەتتى قازاقستان» تۋرالى باستامالارى جاي ءسوز ەمەس، ناقتى ىستەرمەن دالەلدەنىپ جاتسا، قاڭتاردىڭ اقيقاتىنا تولىق بولماسا دا، ءبىرسىپىراسىنا كوزىمىز جەتەر دەگەن ءۇمىتىمىز بار.
ال جەلتوقساننىڭ جاعدايى باسقاشا. بۇگىنگى كۇنى جەلتوقسان قاڭتاردىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ، بىرتە-بىرتە ۇمىتىلىپ بارا جاتقانداي اسەر قالدىرادى. سوندىقتان دا بۇگىن جەلتوقسان ماسەلەسىنە تاعى دا ورالۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن. تاعى دا دەيتىن سەبەبىم، مەن بۇل ماسەلەنى بۇرىن دا ءاردايىم كوتەرىپ، ءباسپاسوز بەتىندە ءتيىستى ورگانداردىڭ، قوعامنىڭ نازارىن جەلتوقسان ماسەلەسىنىڭ كولەڭكەلى تۇستارىنا اۋدارىپ كەلەمىن. بۇعان دەيىن ءارتۇرلى ءباسپاسوز قۇرالدارىندا «جەلتوقسان بوزداقتارىنىڭ ەرلىگى ۇمىتىلىپ بارا جاتقان جوق پا؟» جانە «جەلتوقسان قۇرباندارىنىڭ الدىنداعى قارىزدارىمىزدى قاشان وتەيمىز؟» اتتى ماقالالارىم جارىق كورگەن بولاتىن. ال بۇگىنگى جەلتوقسان تاقىرىبىنا قايتا ورالۋىما سەبەپ بولعان قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى اركەن ۋاقتىڭ «1986 جىلعى جەلتوقسانداعى قازاق حالقىنا قارسى نازارباەۆ ۇيىمداستىرعان گەنوتسيد تۋرالى قۇجاتتار» اتتى ماقالاسى بولاتىن. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى اركەن ۋاق سول جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاھارماندارىنىڭ ءبىرى، سول كەزدە الماتى ارحيتەكتۋرا-قۇرىلىس ينستيتۋتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت ىستەگەن، گەولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسقانى ءۇشىن جانە ونى ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە سوت شەشىمىمەن 8 جىلعا سوتتالىپ، جازاسىن كولىمادا وتەگەن. ءوزىن جازىقسىز دەپ ەسەپتەگەن ول ءتىپتى كەيىن جاعداي وزگەرگەن كەزدە كەشىرىم بويىنشا (امنيستياعا) شىعۋعا مۇمكىندىگى بولا تۇرىپ، ەكى رەت ودان باس تارتقان. اركەن ۋاق تەك سەگىز جىلدان كەيىن عانا تولىق اقتالعان. تۇرمەدەن بوساپ شىققان ول قالعان ءومىرىن سول جەلتوقساننىڭ اشىلماي قالعان قۇپيالارىن، ايتىلماي قالعان اقيقاتتارىن اشىپ، حالىقتىڭ نازارىنا جەتكىزۋگە ارناعان. سول ماقساتتا ول ءوزىنىڭ بارلىق جيعان-تەرگەن قاراجاتتارىن ءار ءتۇرلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جەلتوقسانعا بايلانىستى قۇپيا قۇجاتتارىن ىزدەپ، تاۋىپ جاريالاۋعا جۇمساعان. جيناقتالعان قۇجاتتاردىڭ نەگىزىندە اركەن ۋاق 2000 جىلى جوعارىدا اتالعان كولەمدى ماقالاسىن جارىققا شىعارعان. بىراق ماسكەۋدە جەكە باسپاحانادا شىعارىلعان ول كىتاپ الماتىعا جەتپەي، جول-جونەكەي جوعالىپ كەتكەن. اۆتوردا بار مالىمەتكە سايكەس ول قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ارنايى قىزمەتى تاراپىنان جولدا تاركىلەنىپ، كەيىن جويىلىپ جىبەرگەن. بىراق ول كىتاپتى وقىعىسى كەلگەن كەز-كەلگەن ادام عالامتوردان ىزدەپ تابۋىنا بولادى. اتالعان كىتاپتا سول 86-جىلعى قازاق حالقىنىڭ جۇرەگىنە جازىلماس جارا سالعان جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ تولىق حرانولوگياسى بەرىلگەن. اۆتوردىڭ ءوزىنىڭ ءبىر سۇحباتىندا ايتقانداي كىتاپتىڭ العىسوزىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى نەگىزىنەن رەسمي قۇجاتتاردان تۇرادى. دەمەك كىتاپتا ويدان شىعارىلعان ەشنارسە جوق. ناقتىلايتىن بولساق كىتاپتىڭ نەگىزگى بولەگى قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى مۇحتار شاحانوۆتىڭ 1989 جىلعى سوۆەت وداعىنىڭ حالىق دەپۋتاتتارى سەزىنىڭ مىنبەسىنە م. گورباچەۆتى ارالدىڭ پروبلەماسىن كوتەرەمىن دەپ الداپ شىعىپ سويلەگەن ايگىلى سوزىنەن كەيىن قۇرىلعان قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمى كوميسسياسىنىڭ قابىلداعان قۇجاتتارىنان تۇرادى. اتالعان كوميسسيانىڭ سۇرانىسى بويىنشا بەرىلگەن رەسپۋبليكالىق پارتيا، كەڭەس، قوعامدىق ورگاندارىنىڭ، قۇقىق قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ، قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ قۇجاتتارى، قاماۋعا الىنعان وقيعا قاتىسۋشىلارىنىڭ تەرگەۋ حاتتامالارى، كۋالاردىڭ ايعاقتارى، ءبارى سول كۇيىندە ەشقانداي وزگەرىسسىز الىنعان. اركەن اعامىزدىڭ بۇل ماقالاسىندا كورسەتىلگەن بارلىق فاكتىلەر مۇحتار شاحانوۆتىڭ «جەلتوقسان ەپوپەياسى» اتتى كىتابىندا تولىق قۋاتتالعان. جوعارىدا اتالعان كوميسسيا ورتالىقتىڭ (ماسكەۋ) جانە سول كەزدەگى قازاقستانداعى بيلىك باسىنداعىلاردىڭ، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان بولعان ايتارلىقتاي قىسىمدارىنا قاراماستان، سول جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ سەبەبى مەن سالدارىن انىقتاۋعا بايلانىستى وراسان زور جۇمىس اتقارعاننىن اۆتور ايرىقشا اتاپ وتكەن. كوميسسيانىڭ قورىتىندىسى جوعارعى كەڭەس پرەزيديۋمىنىڭ وتىرىسىندا قارالىپ، ەشكىمدى مىندەتتەمەيتىن فورمالدى تۇردەگى قاۋلى قابىلداۋمەن شەكتەلگەن جانە قاۋلى دا، كوميسسيانىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋ قۇجاتتارى دا بيلىكتىڭ كەيىنگى نازارىنان مۇلدەم تىس قالعان. مۇحتار اعامىز بەن اركەن ۋاق سەكىلدى جەلتوقسان قاتىسۋشىلارىنىڭ، باسقا دا ۇلت جاناشىرلارىنىڭ، ءالسىن-ءالسىن ماسەلەنى ءار ءتۇرلى دەڭگەيدە كوتەرىپ، بيلىك باسىنداعىلار مەنەن جالپى قوعامدى سىلكىندىرگىسى كەلگەن ارەكەتتەرى تارس جابىلعان ەسىكتەرگە سوعىلىپ، جاڭعىرىق رەتىندە ولاردىڭ وزدەرىنە قارسى قىسىم كورسەتۋمەن اياقتالعان. ويتكەنى ول كەزدە بيلىك باسىندا نازارباەۆتان باستاپ، جەلتوقسانعا بايلانىستى رەپرەسسياعا تىكەلەي قاتىسقان بارلىق جوعارعى شەندى تۇلعالار وتىردى. بۇل ماسەلەنى كوتەرۋگە سول كەزدە ەلىمىزدە تولىق تيىم سالىنعانىمەن، دەموكراتيا قاعيداسىمەن ءومىر سۇرەتىن باتىس ەلدەرىندە، تۋىسقان تۇركيا، قىرعىزستان، وزبەكستان، ءتىپتى كورشىمىز رەسەيدىڭ وزىندە قازاق جاستارىنىڭ توتاليتارلىق جۇيەگە قارسى باس كوتەرۋى ۇلكەن قولداۋ تاپقانىن اتاپ وتكەن ءجون. وسىنىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە سول كەزەڭدە دەموكراتيالىق كوزقاراستاعى رەسەيدىڭ بەلگىلى تۇلعالارى: اكادەميك ساحاروۆتىڭ، اناتولي سوبچاكتىڭ، بوريس ەلتسيننىڭ، راسۋل عامزاتوۆتىڭ، داۆيد كۋگۋلتينوۆتىڭ مۇحتار اعامىزعا وراسان زور قولداۋ كورسەتىپ، قاسىنان تابىلۋىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. سول ۋاقىتتان بەرى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جەلتوقسان تاقىرىبىنا تابۋ جاريالانىپ، ول تۋرالى ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى قاۋىپتى بولاتىن. تەك سوڭعى ۋاقىتتا عانا، ناقتىلاي ايتساق نازارباەۆ تاعىنان ءتۇسىپ، بيلىككە ق-ج.ك. توقاەۆ كەلگەننەن بەرى، اسىرەسە قاڭتار قاسىرەتىنەن كەيىن، وسى قازاق حالقى ءۇشىن جۇرەگىندەگى جازىلمايتىن جارا بولىپ تۇرعان ماسەلەنىڭ اشىلماعان اقيقاتتارىنا كوزىمىز جەتە مە دەگەن ءۇمىت ويانعان بولاتىن. بىراق وكىنىشكە وراي ءازىر ول ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتكىسى كەلىپ، بىلەگىن ءتۇرىپ كىرىسەتىن تۇلعالار بيلىك باسىنداعىلاردان دا، حالىق قالاۋلىلارى-دەپۋتاتتار اراسىنان دا ەشكىم بولماي تۇر. ءتىپتى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز اقپارات كەڭىستىگىنىڭ بەلدى مەديا سەركەلەرى – گۇلجان ەرعاليەۆا، سامال يبراەۆا، ۆاديم بورەيكولاردىڭ ءوزى جەلتوقسان ماسەلەسىنە كەلگەندە تۇسىنىكسىز دارمەنسىزدىك تانىتۋدا. ءبارىمىز دە قاڭتار ماسەلەسىمەن اينالىسقىمىز كەلەدى، دەپۋتاتتار دا، جۋرناليستەر دە، بلوگەرلەر دە. ال جەلتوقسان ماسەلەسى سول قاڭتاردىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ، ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سياقتى. بۇل جەردە مەن قاڭتاردىڭ قايعىسىن، ونىڭ بۇگىنگى كۇنگى قوعامىمىز ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن تومەندەتكىم كەلىپ وتىرعان جوق. تەك مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم، ءبىزدىڭ تاريحىمىزدا ورىن العان بارلىق قايعىلى وقيعالار ۇمىتىلىپ، جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالماۋى ءتيىس. ەگەر ءبىز بۇگىن جەلتوقساندى جاۋىپ تاستاساق، ەرتەڭ قاڭتار دا سونداي كۇيگە ءتۇسۋى مۇمكىن. جانە دە ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە، ول قاڭتار وقيعاسى كەشە عانا كوز الدىمىزدا بولعان، ونىڭ كوپ جاعدايلارى بەلگىلى. قاڭتار وقيعاسى كەزىندە قازا بولعانداردىڭ سانى بەلگىلى، اتتارى اتالعان، تۇستەرى تۇستەلگەن. ولاردىڭ دەنەلەرى تۋىستارىنا بەرىلگەن، اق جۋىپ جەرلەنگەن. ال جەلتوقسان قىرشىندارىنىڭ سانى دا وسى كۇنگە دەيىن، كەزىندە گ. كولبين ايتىپ كەتكەن، رەسمي دەرەكتەگى ءۇش-ءتورت ادامنان باسقاسى، بەلگىسىز. اركەن ۋاقتىڭ مالىمەتى بويىنشا جوعارىدا اتالعان كوميسسيانىڭ قورىتىندىسىنىڭ 14 تاراۋىندا كورسەتىلگەندەي، كەڭەستەر وداعى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ورتا ازيا مەن قازاقستان بويىنشا ىشكى اسكەرلەر باسقارماسىنىڭ جەدەل (وپەراتيۆتىك) ءبولىمىنىڭ باستىعى پولكوۆنيك ن.م. ششەرباتوۆ 21 جەلتوقسان كۇنى بولعان جيىندا بارلىعى 168 ادامنىڭ قازا بولعانىن جاريا ەتكەن. بۇل مالىمەت سول جيىننىڭ حاتتاماسىندا كورسەتىلگەن. سونىمەن قاتار، كوميسسيانىڭ زەرتتەۋ جۇمىسى كەزىندە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ بارىسىندا الماتى قالاسىنىڭ «زاپادنىي» قورىمىندا جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ارنايى قىزمەتتەرى 58 اتى-جوندەرى بەلگىسىز مۇردەلەردى جەرلەگەنى بەلگىلى بولعان. ال كوميسسيا مۇشەلەرى جاۋاپ العان ىشكى ىستەر اسكەرلەرى مەن ەرىكتى حالىق جاساقتارىنىڭ مۇشەلەرىنىڭ حاتتاما ارقىلى رەسىمدەلگەن تۇسىندىرمەلەرىندە سول جەلتوقسان كۇندەرى برەجنەۆ اتىنداعى الاڭدى دەمونسترانتتاردان تازارتۋدان كەيىن جۇزدەن اسا ادامنىڭ دەنەلەرى قالعانىن، ولاردىڭ ءبارىن سىرتقى كيىمدەرىن شەشىپ، جۇك ماشينالارىنا تيەپ، قالانىڭ سىرتىنا اپارىپ، تۇرمىستىق قوقىس جيناۋعا ارنالىپ قازىلعان ورعا تاستالعانى ايتىلعان. ال جوعارىدا اتالعان زاپادنىي قورىمىندا جەرلەنگەن 58 ادام, ول شاماسى الاڭنان ءتىرى كەتىپ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ يزولياتورلارىنا جەتكىزىلگەن جانە كوشەدەن جازىقسىز ۇستالعان، تەرگەۋ كەزىندە ۇرىپ-سوعۋدان قازا بولعان ادامدار بولۋى مۇمكىن.
ايتا بەرسەك جەلتوقساننىڭ قانى سورعالاپ تۇرعان ماسەلەلەرى جەتكىلىكتى. جەلتوقسان وقيعاسىنا از ۋاقىتتان كەيىن 40 جىل تولادى، ال ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا دا 35 جىل تولىپتى. زۇلىمدىق يمپەرياسى (يمپەريا زلا) اتالعان كەڭەستەر وداعى دا تاريحتىڭ ەنشىسىنە كەتتى، ال ءبىزدىڭ ەلدەگى سول يمپەريانىڭ ءبىر تىرەگى نازارباەۆ تا جوق بۇگىندە بيلىكتە. بىراق جەلتوقسان اقيقاتىنا ءالى كوزىمىز جەتپەي كەلەدى. قانشا بوزداقتارىمىز اتتارى اتالماي، تۇستەرى تۇستەلمەي، اق جۋىلىپ كومىلمەي، قۇران وقىلماي «براتسكوي موگيلادا» جاتىر. كوزى تىرىسىندە قانشاما شىرىلداپ، جەلتوقساننىڭ اقيقاتىنا ءبىزدىڭ كوزىمىزدە جەتكىزەمىن دەگەن اركەن مەن مۇحتار اعالارىمىز، جاندارى جانناتتا بولسىن، قازىر ارامىزدا جوق.
وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ءبىر شارۋالارمەن ءازىربايجان استاناسى باكۋ قالاسىندا بولدىم. ءۇش-ءتورت كۇن قالادا بولعانىمدى پايدالانىپ، قالانىڭ كورنەكتى جەرلەرىن ارالادىم. نەگىزى ءازىربايجان حالقى ءبىز سياقتى ماڭگۇرتتىككە سالىنباعان، ەشكىمگە جالتاقتامايتىن حالىق قوي. وتكەنىن، تاريحىن، ءتىلىن، ءدىنىن قاتتى سيلايتىن، ولاردى لايىقتى دەڭگەيدە ۇلىقتاپ جۇرگەن حالىق. باكۋدىڭ سونداي كورنەكتى جەرلەرىنىڭ ءبىرى «شاھيدتەر اللەياسى» دەگەن جەر ەكەن. باكۋدىڭ ەڭ ءبىر ادەمى جەرىندە، ءبىزدىڭ الماتىداعى كوكتوبە سياقتى تاۋدىڭ بوكتەرىندە ورنالاسقان، جالپى اۋماعى بەس-التى گەكتارداي جەردى الىپ جاتىر ەكەن. سول جەردە ءازىربايجاننىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن جانىن بەرگەن بوزداقتارعا ارنالعان، ءار كەزەڭگە جەكە-جەكە جاسالعان اللەيالار بار. بولشەۆيكتەردىڭ رەپرەسسياسى كەزىندەگى قۇرباندار، ەكىنشى دۇنيە سوعىسىندا جان بەرگەندەر، كەيىنگى 1990 جىلعى باكۋدەگى، 1992 جىلعى حوجالى قىرعىندارىنىڭ قۇرباندارىنىڭ ارقايسىسىنا ارنايى ءمارمار تاقتا قويىلىپ، وندا ولاردىڭ سۋرەتتەرى، اتى-جوندەرى، تۋعان، قازا بولعان جىلدارى جانە قانداي جاعدايدا قازا بولعانى تۋرالى مالىمەتتەر كورسەتىلگەن. باكۋدىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارى كەلىپ، ولارعا تاعزىم ەتىپ، گۇل شوقتارىن قويىپ كەتىپ جاتىر. اللەيانىڭ جانىندا ءاپ-ادەمى شاعىن مەشىت سالىنعان. كىرىپ، سول جەردە جاتقان ارۋاقتارعا قۇران باعىشتاپ شىقتىق. مىنە تاۋەلسىز مەملەكەت دەگەن وسىنداي بولۋى كەرەك. وسىدان كەيىن ءبىر جاعىنان ءازىربايجان حالقىنىڭ، ولاردىڭ بيلىك باسىنداعىلارىنىڭ، ەلىنىڭ وتكەن تاريحىنا وسىنداي تاماشا كوزقاراسىنا شىن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرسەك، ەكىنشى جاعىنان سونداي ءبىر قىزعانىش سەزىمى پايدا بولادى. نەگە ءازىربايجان حالقىنىڭ قولىنان كەلەدى وسىنداي ىستەر، ال ءبىز ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن جانىن پيدا ەتكەن بوزداقتاردى تەك قانا 16-17 جەلتوقسان جاقىنداعاندا عانا ەسكە الامىز. وندا دا جالپىلاما جاعدايدا عانا.
ءبىزدىڭ قوعامدا ورىن العان ءبىر جاعىمسىز ادەت بار. ول وتكەن كەزەڭدەرىمىزدەگى، تاريحىمىزداعى قاسىرەتتى، قاندى جاعدايلاردى زەرتتەپ، لايىقتى باعاسىن بەرمەي، جىلى جاۋىپ قويا سالۋ. سوناۋ اشارشىلىقتان باستاپ، بولشەۆيكتەردىڭ ساياسي رەپرەسسياسى، وسى اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولىپ وتىرعا جەلتوقسان كوتەرىلىسى، جاڭاوزەن قىرعىنى، ارقانكەرگەن وقيعاسى، كەشەگى عانا بولعان قانى سورعالاپ تۇرعان قاڭتار، وسىلاردىڭ ءبارى كوپتەگەن ادام وپات بولعان، شىندىعى اشىلماعان قاندى وقيعالار. قازاقتا «ءولى ريزا بولماي، ءتىرى بايىمايدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. ەلىمىزدە بۇگىنگى كۇنى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ شەگىنە جەتۋى، بار بايلىعىمىزدىڭ يگىلىگىن دۇرىستاپ كورە الماي، قارىزعا بەلشەمىزدەن باتىپ وتىرۋىمىز، ءتىپتى وسى قاڭتار مەن جاڭاوزەندەگى قىرعىندار دا مۇمكىن وسى قىرشىن جاستاردىڭ ارۋاقتارىنىڭ ريزا بولماي جاتقانىنان شىعار. ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى كوپتەگەن وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. ساياسي، الەۋمەتتىك، ەكونوميكا جانە دە باسقا سالالاردا بولىپ جاتقان ايتارلىقتاي جاعىمدى جاڭالىقتارعا كۋا بولىپ جاتىرمىز. ەسكى قازاقستاننىڭ كەزىندە شەشىمىن تاپپاعان كوپتەگەن جاۋىر بولعان ماسەلەلەر شەشىلىپ باستاعانىن كورىپ وتىرمىز. بۇل وزگەرىستەر بىزگە، ۇلت جاناشىرلارىنىڭ كوكىرەگىنە ءۇمىت وتىن شاشقانداي اسەر بەرىپ وتىر.
ەگەر جوعارىدا ايتىلعان جەلتوقسان قاسىرەتىنە قايتا ورالساق، بۇل ماسەلەنى جاڭادان قۇرىلعان پارلامەنتىمىز، قۇرىلتاي دەڭگەيىندە قايتا كوتەرىپ، دەپۋتاتتىق كوميسسيا قۇرىپ، بار شىندىقتىڭ بەتىن اشىپ، سول ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن جاندارىن بەرگەن جاستاردىڭ الدىنداعى قارىزدارىمىز بەن پارىزدارىمىزدى وتەيتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى.
سامەت بايقوڭىروۆ، زەينەتكەر
Abai.kz