Beysenbi, 9 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 764. Jazılğandar — 55. Qaytıs bolğandar — 7
46 - söz 1413 4 pikir 24 Aqpan, 2020 sağat 11:48

Bayqoñır keyuana

"Bayağı ötken zamanda, din mwsılman amanda", "kisisi jüzge kelmey ölmegen, qoyları eki qabat qozdağan" Sırdıñ boyında Töre degen bay bolıptı. Qwdanıñ qwdiretin-ay, Bay Töreniñ auı balıqqa, qorası malğa tolsa da bir perzentke zar bolıptı. Qılğan jaqsılığımnıñ qarımtasına qwdayım bala näsip eter dep bay Töre baylığın eşkimnen ayamaptı. Su swrağanğa süt berip, qamşı swrağanğa twlpar mingizip, tipti auılına kelgen müsäpir jolauşınıñ bärin eşkimniñ üyine tüsirmey özi qwdayı qonaqqa dep arnayı saldırğan qonaq tamına jaylaydı eken. Mine, sodan beri bay Töreniñ auılın el-jwrtı Töretam dep atap ketipti. Jıl sayın köktem şığıp, jer jibigende bay Töre bäybişesin ertip Türkistan jaqqa attanatın saltı bar eken. Äulie babanıñ basına barıp täu etip, qasiette meşitte namaz oqıp, tilek tilep, meşit aynalasında jürgen jarlı-jaqıbaylardıñ qarnın toydırıp, kiimin bütindep beretin körinedi. Töreniñ osınday jomarttığına dän riza bolğan Qwday Tağala künderdiñ küninde oğan perzent näsip etedi. Bay Töre azan şaqırtıp, qızınıñ atın Qoñır dep qoyıptı. Quanışı qoynına sıymay artınşa öli äruaqtardıñ atına as berip, bäyge şaptırğan eken.

Jıldar öte Qoñır qız öte zerek äri keñpeyil qız bolıp boyjetipti. Jomarttıq twqımında bar ğoy, ol da äkesinen qalıspay bar jiğan-tergenin kedeylermen bölisip, el-jwrtınıñ süyenişi bolıp kün keşipti. Sol üşin äkesi dünie salğanda da halıq el tizginin osı Qoñırğa tapsırğan eken. Qoñır da öle-ölgenşe eline qarasıp, ädildikpen el bilepti. Onıñ twsında halıqtıñ toqşılıqtan büyiri tompayıp, Töretamğa sıymay Sırdariya mañına qonıs audarıptı. Sodan beri halıq eski qonıstarın Töretam dep atasa, jaña qonıstarına Bayqoñır dep at qoyıptı.

Qoñır keyuana öler şağında özin qimay eñiregen halqına: "Qam jemeñder! Men ölsem de Qwday senderdi qarausız qaldırmaydı. Bar malımdı senderge miras qılıp ülestirip beremin. Tek özara tatu bolıp, ädildikten tanbay, aralarıñdağı älsizderge qarasıp, tuğan ölkeleriñdi jımısqı piğıl jaudan qorğap ğwmır keşseñder boldı. Är jağın Qwdayğa tapsırıñdar", — depti. Aytqanday Haqtıñ nazarı auıp Bayqoñır keyuana dünieden ötse de wrpaqtarın Qwdaydıñ qalauımen jelep-jebep jüredi eken. Qattı borannan el şetin taba almay adasqan talay malşığa Bayqoñır keyuananıñ elesi jön siltep, kömektesken desedi. Sonau aşarşılıq jıldarında da keyuananıñ elesi añşılarğa kiikterdiñ mol jayılıp jürgen jerin körsetse, balıqşılarğa dariyanıñ qay twsına au salu kerektigin işaralaptı degen de añızdar bar. Biraq biraz uaqıttan keyin tuğan ölkelerine basqınşı bolşevikter kelgende, jas-käriniñ bäri araqqa salınıp, orısşa şüldirlep el jappay azğınday bastağan kezde Bayqoñır äjeydiñ elesi körinudi qoyıptı (bälkim Qwdaydıñ da nazarı aumay qalğan-au). Käriler jağı bwnı jamandıqqa balap, Qwdaydıñ qarğısına wşıradıq-au dep oylasa, jastar jağı keyuananıñ joq bolıp ketkenine eş saspaptı. Tipti keşqwrım äjeler: "Bayqoñır ketti degenşe Qwdaydıñ nazarı ketti deseyşi, jarıqtıq. Qoñır keyuananıñ ösietin bwzıp, amanatına qiyanat jasağan bizdi Qwday attı. Bayqoñır bizge renjuli, " — dep jılasa, jelökpe nemereleri: "Äjäu, Bayqoñır keyuananıñ elesi giptilge ulanıp qalğalı qaşan ", — dep qağıtıp otıradı eken... Iä, äjeler aytqanday keyuana ketkeli Qwday da qwtın aldı bwl elden...

Biraq, jaqında eldiñ bäri Bayqoñır keyuananıñ elesi qayta oraldı dep jatır. Araqqa salınıp, tegin wmıta bastağan wrpaqtarınan ümiti üzilgen keyuana tuğan jerinde bolıp jatqan bılıqtı özi tüzetpekke bekingendey. Aqsaqaldar jaqında qwlağan raketalardı osı keyuana äruağı wrdı dep topşılap otır. Endi Bayqoñır ana tağı birneşe raketalardı qwlatsa jerdi jalğa alğandar eldi tastap tım-tıraqay qaşuı mümkin. Bwl jolı keyuana şınımen aşulı sekildi. Elesi el kezip, kelimsekterdiñ zäresin aludı bastağanday. Mümkin keşegi qala sırtınan kiik aulaymız dep jürip tompalam asqan orıs miliciyalarınıñ köligin de osı Bayqoñır keyuana şığar audarıp tastağan. Bäri de mümkin. "Giptilderiñniñ tütinimen qabirimde de dwrıs jatqızbadıñdar ğoy" dep nalıp, azğan wrpağınıñ kegin aluğa kirisken şığar. Ne bolsa da artı qayırlı bolsın...

Roman Bwrqaştıñ äleumettik jelidegi jazbasınan

Abai.kz

4 pikir