Seysenbi, 29 Qyrkýyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107833. Jazylghandar — 102805. Qaytys bolghandar — 1699
Kýbirtke 2363 6 pikir 13 Sәuir, 2020 saghat 13:02

Tiri til

(derekti әngime)

Ispaniyanyn Reus qalasy. 1852 jyl. Shoyyn qúyushy Gaudidyn shanyraghyna besinshi úl keldi. Ákede es joq. Quanyshty. «Antoni» bolsyn esimi. Búl Kataloniyanyn atyn әlemge әygileytin úl bolady. Áke jýregi osyny sezinedi.

Kishkentay Antoniy әke janynan qalmay er jetti. Shoyyn qúyudyn sheberi – әke kәsibin jete-aq mengergen. Ol shoyyn men tas, temir men qysh ýylesimdiligin izdedi. Qorshaghan ortanyn ózi qiyalgha suret qospay ma? Romantizmnin de bir lebi esken osy jyldarda sәulet óneri janashyl baghytqa  auysqan.

Áke – balagha synshy. Ol Antoniydin dýniyege basqa ólshemmen qaraytynyn anghardy. Kenistikti geometriyalyq ólshemmen ýylestiruge tyrysady. Sondyqtan da bilimsiz, ózi siyaqty  qarabayyr shoyyn qúyushy sheber bolyp qaluy mýmkin.

Ol en әdemi ýyin satyp, Antonidy Barselonadaghy sәuletkerlik oqugha jiberdi.

Antoniy tek student bolyp qalmay qala sәuletshilerimen qoyan-qoltyq júmys istedi. Esimi erte el auzyna ilikti. Barselonadaghy Siyudadel sayabaghyn kórkemdeu, Mariya Monserattyn kapellasyn, Koroli alanynyn jobasyn jasady. Studenttik jyldar óte shyqty.

– Men myna diplomdy әzirshe kimge berip túrghanymdy týsine almaymyn, - dedi dekan. – Álde esuas sәuletshige, әlde danyshpangha...

Ol ómir suruge asyqty. Antonidyn qiyaly tym biyik edi. Ol qarapayym qúrylys materialdarymen birge shoyyn órnekterdi ýylestirdi. Tas órimdi arab sәuletimen úshtastyrdy. Týsiniksiz sәuletshinin tuyndylaryn taniy bilude qiyn edi. Biraq ony taghdyr kәsipker Guelemmen kezdestirdi. Graf Guelem Antoniy jobalaghan ghibadathanalar men aqsuyekter ýyin salugha demeushilik jasady. Biraq ekeuinin de úpayy týgel edi. Biri talantyn daralasa, ekinshisi bayyghan ýstine bayiy týsti.

Ispaniya koroli ghajayyp sәulet ónerinin iyesimen jýzdeskisi keldi. Biraq Antoniy Gaudiydin adam tózgisiz minezi, qalay bolsa solay kiyinip jýretinin estiytin de, boyyn jiyirkenish biyleytin. Juynbaytyn da desetin.

Nege? Ghashyqtyq derti eken. Kataloniyanyn en súlu, en bilimdi qyzy onyn mahabbatynan bas tartypty. Endi oghan bar sezimi men ónerin tas pen shoyyngha, mәrmәrgha salu ghana qalghan.

Koroli bas shayqady. Áyelge bola sezimnen bas tartugha bola ma? Degenmen, kóru kerek.

Ol Barselonanyn baghyn ashqan Bellesguard ýyine, Sagrada Familiya hramyna, Astorg sarayyna súqtana qarady. Búdan artyq qanday mahabbat kerek! Úly mahabbat! Mәngilik eskirmeytin eskertkish!

Joq... Joq... Qalayda jýzdesu kerek. Saraygha shaqyryp qonaqasy bergen jón. Onyn qúrmetine bal úyymdastyrsa da artyq emes.

Koroli aytsa boldy. Bas kenesshi qúrylys manyna keldi. Antonidy әren tapty. Eki qolyn jayyp tastap jyrtyq kórpenin ýstinde úyyqtap jatyr.

– Ataqty Antoni osy ma? Ataghyna bar bolayyn. Qu kedey ghoy, mynauyn. Osyny da Koroli izdeydi-au.

– Antoniy Gaudiy myrza, - dedi bas kenesshi koroli mórimen bekitilgen hatty berip jatyp. – Koroli shaqyryp jatyr. Marhabat.

Hatty ashyp oqyghan Antoni iyghyn kóterdi.

– Bas kenesshi myrza , - dedi ol shan shan shúlyghyn qaghyp. – Menin korolide sharuam joq. Qabyldauyn da súraghan emespin. Rahmet aytarsyz. Kimnin sharuasy bolsa sonyn ózi izdeui kerek.

Bas kenesshinin miy auzyna týsti. Múnday da kórgensizdik, әdepsizdik bolady eken-au... ony Ispaniya koroli shaqyryp jatqan joqpa? Al, Antoniy bolsa óz jónine ketti.

Ensesi týsken bas kenesshi koroli aldyna jasqanshaqtay, iymene kirdi. Ón-týs joq.

Koroli mәn-jaygha qanyqty da, lәm-mim demesten óz bólmesine kirip ketti. Sәlden keyin ol sәn-saltanatymen, kýzetshilerimen saraydan shyghyp, Matarogha bettedi. Búl - Barselonanyn en súlu aymaghy. Katalondyqtardyn maqtanyshy. Endi Antoniy Gaudiy esimi tarihta qalghany qalghan. Biraq búl qúrylystar qay korolidin túsynda salynyp edi? Sony úrpaq biler me eken?

Olar qúrylys qyzghan shaqta keldi. Antoniy órnekti shoyyn balkondy ornyqtyryp jatqan qúrylysshylargha basshylyq jasap túr.

Koroli ispan tilinde Antoniy Gaudigha til qatty. Koroli jauap esti alghan joq.

– Koroli amandasyp túr ghoy, dedi oghan nókerlerinin biri katalonsha. – Ádepsizdik tanytqanyn qalay?

– Men katalondyqpyn. Mynau Kataloniyanyn jeri. Men basqa tilde sóyley bilmeymin.

– Sen ne dep túrsyn? Búl birtútas Ispaniya emes pe?

– Iya, biraq búl Ispaniyanyn Katalon avtonomiyaly aymaghy. Búl jerdin óz tili bar. Katalon tili әli tiri ghoy...

Koroli óz bodanymen tilmash arqyly sóylesuge mәjbýr boldy.

Uәlihan Qalijan

Abai.kz

6 pikir