Senbi, 6 Mausım 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 12312. Jazılğandar — 6903. Qaytıs bolğandar — 52
Äne, kördiñ be? 2508 70 pikir 13 Mamır, 2020 sağat 12:34

Bwl - Abaydıñ emes, Jambıldıñ dombırası!

Abay elinde Wlı aqınnıñ 175 jıldığına baylanıstı kürdeli jöndeu jwmıstarı qolğa alınğanı quanttı. Biraq, aqınnıñ düniege kelgen jeri – Sırt-Qasqabwlaqta jasalıp jatqan sayabaqta jerge töseletin dombıra äleumetti eleñ etkizdi.

Qazaq dombıranı ayaq astına tösemek tügili bosağağa qoymay, törge ilip qasterlegenin joba jasauşılar bilmegen be?!  «Namısım taptalmasın», «arım ayaq astı bolmasın»,  dep tilegen elmiz ğoy. Qazaqtıñ boytwmarına aynalğan wlttıq qwndılıqtı ayaqtıñ astına tösep qoyıp, erteñ toyğa keluşilerge ne dep tanıstırmaq? Ayaq astında dombıra jatqanın bilgen sätte-aq, äri qaray kieli dombıranı taptap jüruge meniñ ruhım jetpes edi. Töbeden wşaqpen körmeseñiz, közge tüsiniksiz dombıranıñ bwl nwsqası Abaydıñ dombırası emes, Jambıldıñ dombırası. Qazaq dalasında keñ tarağan dombıranıñ eki türi - «Abay dombıra» jäne «Jambıl dombıra». Tım bolmasa, joba jasauşılar Abaydıñ üş işekti dombırasın Abay muzeyinen körip, aldımen tanısıp alu kerek edi.

Bwl jobada eki ülken qatelik orın alğan, birinşisi qazaqtıñ qasterli dombırasın ayaqqa basu,  ekinşi «Abay dombıra» emes, «Jambıl dombıranıñ» jobasın alu.

Abaydıñ tuğan ölkesindegi tarihi sayabaq erteñgi wrpaqqa jetetin ruhani qwndılıq. Qwndılıqqa abay bolıp, saq qarağan jön. Abay toyın ötkizuge qwrılğan arnayı keñes müşeleri jobanı talqığa salıp, keñesip qolğa alu kerek edi.

Meniñ oyımşa, qazaq ruhaniyatına şınayı üles qosu, Abay toyında Abay zamanınıñ qwndılığın arttıru qajet bolsa, aspan astı kiiz üydiñ jobası jasalğanı dwrıs.  Qazaq dalasındağı wlttıq erekşe qwndılığı qanşa gektar jerdi alıp jatqan elimizdegi eñ ülken kiiz üy bolar edi. Töbesin jabu şart emes, Aspanmen kömkerilip twrğan kiiz üy, oñ qanatta Abaydıñ özi ölketanu mwrajayına ötkizgen twrmıs qwraldarı kiiz üydegi  orındarına say - sandıq, jükayaq, asadal, sandıq, kebeje, keli men kelsap, t.b. sol jaq qanatta er toqımnan bastap, qaru qwraldarın qoyıp, törge Abaydıñ qasietti dombırasın ilsin. Jerge «brusşatkamen» qara ala tekemet, ortağa döñgelek stol, qımız tegene, qımız ojau qoysın. Qay jerge qanday söz jazamın dese erki. Kire beriske jılqı, tüye, t.b. tört tülik maldıñ beyneleri, Abay otırğan päueske arba qoyılsın. Abaydıñ zamanın jañğırtu degen osı emes pe?!  Kimge körsetsek te, kelgen qonaqtarğa, erteñgi wrpaqqa tanıstırsaq ta qanday keremet bolar edi. Äli de keş emes şığar?!

Almahan Mwhametqaliqızı

Abai.kz

70 pikir