Seysenbi, 29 Qyrkýyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107833. Jazylghandar — 102805. Qaytys bolghandar — 1725
689 0 pikir 29 Shilde, 2020 saghat 19:33

YuNESKO múrasy. Yasauiy kesenesinin kýmbezin janghyrtu júmystary ayaqtaldy

Elimizde YuNESKO-nyn dýniyejýzilik mәdeniy múralar tizimine enetin nysandardy damytu men qorghaugha barynsha kónil bólinip otyr. Bay tarihyqqa ie Qazaqstan dalasynda әlemdik órkeniyet tórinen óshpestey oryn alghan mәdeniy múralar az emes. Olardyn әrbiri adamzat balasyna ortyq qúndylyqtar sanalady.

Bәrimiz beletindey ótken jyly memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Tarihiy-mәdeniy múra obektilerin qorghau jәne paydalanu turaly» Qazaqstan Respublikasynyn Zanyna qol qoyghan bolatyn. Atalghan tarihiy qújattyn arqasynda endi elimizde myn jyldyq mәdeniy múralardy memleket zandyq túrghydan qorghaytyn bolady.

Erekshe ayta keterligi Preziydent qazirgi qoldanystaghy zannamany qabyldanghan «Tarihiy-mәdeniy múra obektilerin qorghau jәne paydalanu turaly Qazaqstan Respublikasynyn Zanyna sәykestendiruge baghyttalghan «Qazaqstan Respublikasynyn keybir zannamalyq aktilerine tarihiy-mәdeniy múra mәseleleri boyynsha ózgerister men tolyqtyru engizu turaly» Qazaqstan Respublikasynyn Zanyna da qol qoydy.

Bәrimiz biletindey, 2003 jylydyn mausym ayynda Fransiya astanasy Parij qalasynda YuNESKO-nyn 27-shi sessiyasy ótken bolatyn. Dәl osy alqaly jiynda Týrkistan oblysynyn (Sol kezde Ontýstik Qazaqstan oblysy) ortalyghy Týrkistan qalasyndaghy Qoja Ahmet Yassauiy kesenesi dýniyejýzilik mәdeniy múralar tizimine engizilgen edi. Sodan beri ataqty keseneni Qazaqstan halqy kózinin qarashyghynday qorghap keledi.

Jaqynda dәl osy Qoja Ahmet Yassauiy kesenesinin kýmbezine jýrgizilgen jóndeu júmystary ayaqtaldy. Búl turaly Qazaqstan Respublikasy Mәdeniyet jәne sport ministrligi Mәdeniyet jәne óner isteri departamentinin diyrektory Kýmis Seyitova mәlimdedi.

Kýmis Seyitova hanymnyn aytuynsha, Qoja Ahmet Yasauiy kesenesinde atqarylghan auqymdy júmystardy QR Mәdeniyet jәne sport ministrliginin jetekshiligimen, «Qazqaytajanartu» RMK jýrgizdi. Kesenenin kýmbezi tarihiy kelbetin joghalytqan joq, búynghyday saqtalyp qalghan. Qayta jóndeu barysynda tek qana jeldetkish qabattary retke keltirilge. Al qazirgi uaqytta kýmbez jiyegindegi segiz qyrymen qosylghan jerinde gidrooqshaulau baghytynda júmystar jýrip jatqan kórinedi.

Seyitovanyn sózinshe, Qoja Ahmet Yasauiy kesenesinin kýmbezin qayta jóndeu ýshin arnayy ghylymiy-zertteu júmystary jýrgizilgen. Qalpyna keltiru júmystary barysynda bilikti tarihshylar, myqty restavratorlar men bilikti zertteushilerdin núsqauy nazargha alynghan.

Kýmic Ceyitova, QR Mәdeniyet jәne sport ministrligi Mәdeniyet jәne óner isteri departamentinin diyrektory:

«Elimiz ghana emec týbi bir týrki júrtynyn ruhani ortalyghy - Týrkictan qalacyndaghy tarihiy-mәdeni oryndardy qayta janghyrtu, zertteu jәne turiyctik ortalyqqa aynaldyru maqcatynda QR Mәdeniyet jәne cport miniyctrliginin ýsh jylgha arnalghan damu jocpary bekitilip, jýzege acyrylyp jatqany belgili. Ocy orayda Mәdeniyet jәne cport miniyctrligine qaracty «Áziret Cúltan» memlekettik tarihiy-mәdeniy qoryq-muzeyi aumaghyndaghy tarihi oryndarda qayta qalpyna keltiru júmyctary, ortaghacyrlyq Kýltóbe qalashyghy, Han ordacy men meshiti ornalacqan magiyctraldy kóshe boyynda arheologiyalyq qazba júmyctary qarqyndy jýrip jatyr».

Mәdeniyet jәne sport ministrliginin aqparatyna sensek, jóndeu júmystary sonymen qatar Qyluet jerasty meshitine (XII ghasyr), Júma meshitine (XII-XIX gh.), Rabiya Súltan Begim kesenesine (XVI ghasyr), Shildehangha (XIV-XV ghgh.) jәne Shyghys monshasyna (XVI) da jýrgizilgen. Búlardan da ózge birneshe arnayy oryndargha auqymdy júmystar jýrgizilgen kórinedi.

En manyzdysy kóne Týrkistan qalasy tarihiy-mәdeniy kesheninin aumaghy jәne Qoja Ahmet Yassau kesenesi aumaghynan Qazaqstandaghy en kólemdi ashyq aspan astynda ornalasqan muzeyin ashu júmystary qolgha alynghan. Búl júmystar qazirgi tanda jýzege asyrylyp jatyr. Búl iygi shara ortaghasyrlyq ataqty Kýltóbe qalashyghy, sonday-aq Jeti ata negizgi kóshelerinde jýrgizilgen arheologiyalyq-qalpyna keltiru qyzmetterinin negizinde jýzege asyrylyp jatyr. Ayta keterligi, jogharyda atalghan júmystardy Qazaq ghylymiy zertteu instituty men «Áziret Súltan» memlekettik tarihiy-mәdeniy qoryq-muzeyinin jetekshiligimen «Qazqaytajanartu» RMK qolgha alyp, jýrgizip jatyr eken.

Abai.kz

0 pikir