Jeksenbi, 9 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 97829. Jazılğandar — 71609. Qaytıs bolğandar — 1058
Jañalıqtar 5235 0 pikir 30 Qazan, 2012 sağat 19:19

Bağdan Toqtamıswlı: «Nazarbaev Ziyatkerlik mektepteri derbes bilim berumen aynalısadı»

2009 jıldan beri elimizde Nazarbaev Ziyatkerlik mektepteri aşılıp jatır. Elbası tapsırması boyınşa 2015 jıldıñ ayağına deyin elimizdiñ barlıq öñirlerinde jiırma Nazarbaev Ziyatkerlik mektebi boy köterui tiis. Jalpı orta bilim beretin mektepterge Ziyatkerlik mektepterdiñ täjiribesi qanşalıqtı äser etip jatır? "TVK-6" arnasınıñ efirinde ötetin gazetimizdiñ arnayı jobası - "Jüzbe-jüz" bağdarlamasında Semey qalasındağı fizika-matematika bağıtındağı Nazarbaev Ziyatkerlik mektebi direktorınıñ oqu isi jönindegi orınbasarı Bağdan Toqtamıs-wlımen osı taqırıp töñireginde söylesken edik.

- Biıl qırküyek ayında Nazarbaev Ziyatkerlik mektepterinde oquşılardı irikteudiñ jaña jüyesin täjiribeden ötkizu jayı söz bolğan edi. Bwl jüyeniñ artıqşılığı turasında ayta ketseñiz. Äñgimemizdi osıdan bastasaq.

2009 jıldan beri elimizde Nazarbaev Ziyatkerlik mektepteri aşılıp jatır. Elbası tapsırması boyınşa 2015 jıldıñ ayağına deyin elimizdiñ barlıq öñirlerinde jiırma Nazarbaev Ziyatkerlik mektebi boy köterui tiis. Jalpı orta bilim beretin mektepterge Ziyatkerlik mektepterdiñ täjiribesi qanşalıqtı äser etip jatır? "TVK-6" arnasınıñ efirinde ötetin gazetimizdiñ arnayı jobası - "Jüzbe-jüz" bağdarlamasında Semey qalasındağı fizika-matematika bağıtındağı Nazarbaev Ziyatkerlik mektebi direktorınıñ oqu isi jönindegi orınbasarı Bağdan Toqtamıs-wlımen osı taqırıp töñireginde söylesken edik.

- Biıl qırküyek ayında Nazarbaev Ziyatkerlik mektepterinde oquşılardı irikteudiñ jaña jüyesin täjiribeden ötkizu jayı söz bolğan edi. Bwl jüyeniñ artıqşılığı turasında ayta ketseñiz. Äñgimemizdi osıdan bastasaq.
- Qazirgi tañda elimizde altı Nazarbaev Ziyatkerlik mektebi jwmıs jasauda. Biıl Oral qalasındağı jetinşi mektep qosılıp otır. Pavlodar jäne Qarağandı qalalarında jaña mekteptiñ qwrılısı jürgizilip jatır. Arı qaray endi jospar boyınşa jiırma mektepke toltıru kerek. Jalpı, ziyatkerlik mektepke irikteu jürgizu ülken jwmıs. İrikteude eñ birinşi materialğa den qoyu kerek, sonday-aq wyımdastıru jwmısı jaqsı jürgizilui qajet. Biz altınşı sınıptı bitirip, jetinşi sı- nıpqa köşken balalardı qabıldaymız. Onda qazaq, orıs, ağılşın tilderimen qosa matematika pänderinen sınaq alınatın. Ol sınaq taza, ädil türde ötetin. Bwğan Semey halqınıñ közderi jetti. Öytkeni, sınaqtardan keyin şağım men ötiniş-arızdarmen kelgen adamdar bolğan joq. Eñ birinşi, balalar tört pännen komp'yuterlik test tapsıratın. Oquşı qalay jauap berdi, komp'yuter solay bekitedi. Sol test tapsırmasınıñ 40 payızın orındağan balalar, ekinşi kezeñge ötedi. Bwl kezeñde olar matematika päninen baqılau jwmısın orındaydı. Ol baqılau jwmısın Astanadan kelgen komissiya tekseredi. Şifrlanğan baqılaudı tekseru eski dästürmen jürgizilmeydi, arnayı ball beriledi. 9 ball alğan bala arı qarayğı konkursqa jiberiledi. Jılına orıs, qazaq tilinde oqıtatın üş-üş sınıp bolu kerek, soğan irikteu barısında eñ birinşi joğarı ball alğan balalar qabıldanadı. Sodan arı qaray tömendey beredi. Keyde toğız ball jinap ötpey qalğan balalarda tağı mümkindik boladı. Rezervte twrğan olar ärtürli sebeptermen oquın alıp kete almağan oquşılardıñ ornına qabıldanadı. YAğni, qabıldau grant beru arqılı jürgiziledi. Wyımdastıruı osılay örbidi. Biıl ülken jañalıqtar bolıp jatır. Birinşi, balağa beriletin tapsırma senimdi äri balanıñ mümkindigine say bolu kerek. Senimdi degenimiz test tapsırmasın bala orınday alatınday boluı qajet. Ekinşi, tapsırma baladan neni, qanday nätije kütemiz, soğan layıq bolu kerek. Jäne tapsırmalar matematika päninen ğana emes, jalpı bala darının aşatınday qwrılu kerek. Onı bizdiñ eldegi täjiribe bola twra, Gollandiyadağı SITO mekemesiniñ täjiribesine süyene otırıp jürgizemiz. Jobanı bizdiñ mwğalimder men gollandiyalıq ğalımdar birlese dayındadı. Qırküyek ayında alğaşqı tekseris ötti. Oğan bizdiñ mekteptiñ balaları, sonday-aq qaladağı özge de orta bilim beretin mektepterden 200-dey bala qatıstı. Nätijesi de belgili bolıp qalar.
- "Nazarbaev Ziyatkerlik mektepterinde" mwğalimder eñbekaqısına 30 payız üsteme aluğa rwqsat beretin üşinşi deñgeyli mwğalim sertifikatın alu üşin biliktilik emtihanın tapsıruı tiis. Semeydegi ziyatkerlik mektep wstazdarınıñ bwl twrğıda qanday jetistigi bar?
- Mwnday sınaq tek Nazarbaev Ziyatkerlik mektebinde ğana emes, oblıstıq mwğalimderdiñ bilimin jetildiru instituttarında da jürgizildi. Ärbir Nazarbaev Ziyatkerlik mektepteriniñ qasında osınday ortalıqtar aşılğan. Ministrdiñ tamız konferenciyasında aytqanınday, mwğalimder endi üş deñgeyli dayındıqtan ötetin boladı. Bwl ürdis bastalıp ta ketti. Alğaşqı mwğalimder üşinşi deñgeyden ötip ülgerdi. Küzden bastap olardıñ jalaqısına 30 payız üsteme qosılıp keledi. Bizdiñ qalada Qarağandınıñ mwğalimderi kelip oqıdı. 30 mwğalim qazaq, 30 wstaz orıs tilinde oqıdı. Semeydegi Nazarbaev Ziyatkerlik mektebiniñ mwğalimderi qarağandılıq wstazdardı oqıttı. Öytkeni, olar Kembridj universitetiniñ mwğalimderinen tälim alğan. Bizdi bıltırğı jıldan bastap dayındadı. Bir ay betpe-bet kezdesip, bir ay qaşıqtıqpen oqıdı. Kelesi ayda qaytadan betpe-bet sabaq aldıq. Sodan keyin sol jattıqtıruşılar Qarağandıdan kelgen mwğalimderdi oqıttı. Olardıñ oqıtu nätijesine sarapşılar saraptama jasaydı. Osıdan keyin jattıqtıruşılardıñ qoldarına halıqaralıq därejedegi sertifikat beriledi. Al bizdiñ özge mwğalimderdi basqa qalalardağı ziyatkerlik mektepterge barıp oqıtu wyımdastırılmadı. Biraq mwğalimderimizdi işki kurstarda oqıta beremiz. Bwğan jalaqığa 30 payız qosu turalı söz bolmadı.
- Nazarbaev Ziyatkerlik mektebine mwğalimderdi jwmısqa qabıldau jauaptı is dep bilemiz. Wstazdardıñ bilimi men täjiribesi qalay tekseriledi? Jas mamandardıñ bwl mektepke wstaz bolu mümkindigi qanşalıqtı?
- Diplomı bar kez-kelgen adam bizge jwmısqa ornalasuğa qwqığı bar. Tek irikteu negizinde qabıldaymız. Olarğa qoyılatın talap öte joğarı. İrikteu bolğasın jüzden jüyrik, mıñnan twlpar şıqqan ümitkerlerdiñ mereyi üstem bolmaq. Bizdiñ mwğalimderdiñ el işindegi oqudan ötkennen keyin şetelge barıp bilim aluğa mümkindikteri bar. Sondıqtan olardıñ deñgeyi öte joğarı. Jañadan kelgen mwğalimderdiñ de osılayşa biliktiligin arttıramız. İrikteu tömendegidey tärtippen jüredi. Eñ birinşi, bos orın bola qalsa, konkurs jariyalanadı. Habarlandıru BAQ arqılı beriledi. Biraq meniñ bayqağanım, nege ekeni belgisiz, mwğalimder qauımı asa belsendilik tanıta bermeydi. Bir orınğa orta eseppen 5-6 adam ğana ümitker. Alğaşında ümitkerden öz päninen jazba sınağı alınadı. Sodan keyin belgili baldı jinağan adam ekinşi kezeñge ötedi. Ol mwğalimniñ şığarmaşılıq qarımı tekseriledi. YAğni, esse jazadı. Essege de köp män beru kerek. Öytkeni, sonıñ özinen sürinip jatadı köpşilik. Halıqaralıq bilim beru salasında qabıldanğan tekseru jüyesi bar. Soğan süyenemiz. Adam esse jazğanda oyın tolıqtay, twşımdı jetkize bilu kerek. Jüyeli, logikalıq türde qwrastırılğan bolsa abzal. Üşinşisi kädimgi äñgimelesu. Eki sınaqtan ötken adammen äñgimelesemiz. Jas mwğalimder de bar. Biraq ayta ketu kerek, jıldan-jılğa bos orındar azayıp keledi. Degenmen, jaqsı mwğalimdermen tolığıp kelemiz. Kez-kelgen mwğalim eşteñeden jasqanbay bizge kelulerine boladı.
- Memleket basşısınıñ esimin alğan oqu ordaları QR Bilim ministrligine emes, tikeley Elbasına qaraydı. YAğni, talap ta joğarı. Jauapkerşilik te basım. Oquşılardı jan-jaqtı etip şığaru üşin tögiler ter de az bolması anıq. Özge jalpı bilim beretin mektepterden ayırmaşılığı da osında şığar?
- Nazarbaev Ziyatkerlik mektepteri derbes bilim berumen aynalısadı. Elimizde bilim jüyesine qatıstı qabıldanğan birneşe zañdar bar. Sol zañdar eksperimenttik bilim beruge keyde kedergi jasaydı. Sondıqtan, derbes bilim beru jüyesi dep ädeyi bölip şığarğan. Bwl Bilim ministrliginen mülde bölek şığıp ketti degen söz emes. Erkindik bar, biraq osı eldiñ bilim salası bolğandıqtan key kezde ministrlik aldında esep beremiz. Onıñ artıqşılığı, oqu ürdisine engizgiñ kelgen jañalıqtı jaltaqtamay batıl engizesiz. Al bizde jañalıqtar öte köp. Sonıñ biri - negizgi äriptesimiz Wlıbritaniyanıñ Kembridj universitetiniñ ğalımdarımen birlese jwmıs istep jatırmız. Singapur, Şveciya, Germaniyanıñ ğalımdarımen baylanıstamız. Qazir biz eki türli bağdarlamamen jwmıs jasap jatırmız. Biri - özimizdiñ otandıq ğalımdar jasağan bağdarlama, ekinşisi Kembridjben birlese jasalğan bağdarlama. Bwl älemdik bilim beru ürdisine naqtı kiru degen söz. Sol bağdarlama boyınşa 7-11 sınıptar arasında eksperimenttik sabaqtar jürgizilude. Onıñ oqıtuı, ädistemesi mülde basqa. Ol ülken äñgime. Bwl jañalıqtardıñ barlığı bolaşaqta 20 mekteptiñ ayasında qalıp qoymaydı, kerisinşe bilim beru jüyesiniñ jemisi bolıp tabıladı. Bizdiñ täjiribemiz Qazaqstandağı barlıq mektepterge taratılatın boladı. Üşinşi deñgey boyınşa bilimin jetildirgen wstazdardı ekinşi, birinşi deñgeyler kütip twr. Nätije de joq emes. Özgerister de boladı.
- Fizika-matematika bağıtındağı Nazarbaev Ziyatkerlik mektebiniñ oquşıları respublikalıq jäne halıqaralıq deñgeydegi olimpiadalar men ğılımi bayqaulardıñ jüldegerleri ekenin bilemiz. Jalpı WBT-ğa közqarasıñız qanday? Biz neden wtıp, neden wtılıp jatırmız osı orayda?
- Büginde testileuden artıq ölşeuiş bar degendi men estimedim. Bwl - bükil düniejüzinde, älemde moyındalğan jüye. Wyımdastırıluına nazar qoyu kerek. Jıldan-jılğa talap küşeyip keledi. Ol dwrıs dep oylaymın. Al Nazarbaev Ziyatkerlik mektebiniñ qwrılğanına köp bolğan joq. Alğaşqı tülekterimiz basqa oquşılarmen birge WBT-dan ötti. Semey aumağında bizdiñ balalardıñ ballı joğarı boldı. 112,2 wpaydı körsettik. Osı oqu jılında tülekterimiz eki bağıt boyınşa WBT ne mektepişilik sınaq tapsıruğa tañdau jasadı. Oquşılardıñ köbi mektepişilik baqılaudı tañdadı. Mwnıñ özin biz ötkizbeymiz, arnayı bekitilgen komissiya tekserdi. Basqaruşı kompaniyadan keldi. Materialdıñ bäri qwpiya türde boldı. Deñgeyi öte auır. Tereñdetilip oqılatın fizika, matematika, ağılşın tilderiniñ tapsırmaları berildi. Maqsattı türde dayındalğan balalarımız ümitimizdi aqtadı. Olardıñ ortaşa ballı 122,5 boldı.
- Elbası Bilim beru salasında "Intellektualdıq mektepter" sekildi jobalar erekşe basımdıqqa ie bolatının aytuda. Jalpı qazaq mektepteriniñ deñgeyin ösiru üşin ne isteu kerek dep oylaysız?
- Jalpı bilim beretin orta mektepter bilim erejesine bağınıp, deñgeyleri de köterilip keledi. Jaqsı jwmıs isteude. Biz balalardı Nazarbaev universitetine tüsuge dayındasaq, bıl-tırğı oqu jılında 17 oquşımız universitetke tüsti. Oğan Semeydegi jalpı bilim beretin mektep oquşıları da tüsip jatır. YAğni, key mektepter bizdiñ deñgeyimizdey bilim berude şäkirtterine. Pänderdi tereñdetip oqıtadı. Olarda bizde bar mümkindik bolmay twr. Keyin bäri retteledi dep oylaymın. Bäsekelestikke qabilettilik artadı.
- Äñgimemizdi qorıtındılasaq...
- Nazarbaev Ziyatkerlik mektebinde ötip jatqan täjiribeler bir mekteptiñ jüyesi üşin ğana jasalıp jatqan joq. Bwl täjiribeler elimizdegi barlıq mektepterge taraytın boladı. Qazaqstanda baylıq öte köp. Bizge adami resurstı damıtu kerek. Tehnologiya joq, sonı äkelu kerek. Bilim beru jüyesi damısa, ekonomika da örlemek.
Swhbattı jürgizgen Merey MWRATHANQIZI

"Ertis öñiri" gazeti

0 pikir