Jwma, 10 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 53021. Jazılğandar — 31277. Qaytıs bolğandar — 264
Jañalıqtar 2392 0 pikir 27 Jeltoqsan, 2013 sağat 14:00

Ömirjan Äbdihalıqwlı. «QWDAY»

1-curet: Italiyandıq suretşi Mikelándjelo Merizi da Karavádjonıñ "Iudanıñ süyui..." kartinası

2-suret: äñgime avtorı - Ömirjan Äbdihalıqwlı

 

(äñgime)

 

«Men kimdi süysem, sol - Isa»

Iuda

 

... Äldebireu auır kürsingendey boldı...

Üdey soqqan jel köşe boyına şaşıray tüsken japıraqtardı tolqındata wşırıp baradı. Jamıray jarısqan japıraqtar tamırı – teginen ajırağan adamday jeldiñ ığına jığılıp bağıtsız jöñkiledi.

1-curet: Italiyandıq suretşi Mikelándjelo Merizi da Karavádjonıñ "Iudanıñ süyui..." kartinası

2-suret: äñgime avtorı - Ömirjan Äbdihalıqwlı

 

(äñgime)

 

«Men kimdi süysem, sol - Isa»

Iuda

 

... Äldebireu auır kürsingendey boldı...

Üdey soqqan jel köşe boyına şaşıray tüsken japıraqtardı tolqındata wşırıp baradı. Jamıray jarısqan japıraqtar tamırı – teginen ajırağan adamday jeldiñ ığına jığılıp bağıtsız jöñkiledi.

Jel küşeye tüsti. Aq terektiñ salalı bwtaqtarı äynekterdi sabalay soğadı. ««Qayırşığa jel de qarsı»» degen - osı». Aqtarıp otırğan qara sömkeni qoya saldı da, joğarğı jağı tört elidey ğana aşıq twrğan terezeni twtqasınan bwray japtı. Kilem üstinde bir-birine mingesip, qara, sarı, kök - birıñğay şımqay tüsti tört-bes sömke jatır. Keybiriniñ işki tısı dürdiip, sırtqa şığıp qalğan. Sarı sömkeniñ qaltaların ağıtıp, silkip qalıp edi, bir-eki teñgelik tiındar sıldıray şaşıldı. İle, sömke de jalp etti. Sol qolın tirey ornınan köterildi. Eki büyirin tayanıp, üydiñ işin tinti şolıp twr.Közi –kiim şkafqa toqtadı. Esiginsol jaqqa qaray sırğıta aşıp, qaz-qatar ilinip twrğan qıstıq kiimderdiñ qaltasın qaray bastadı. Qolın süñgite salmağan qalta qalmadı. Bäribir, tük joq. Arqasın qabırğağa süyep twrğan küyinde sırği tüsip, sılq etip otıra ketti.Sol otırğannan basın şeñbektey wstap wzaq otırdı. Bir kezde, süyretile twrıp as üyge bardı. Pışaq jüzimen tilingen twstarı nan qoqımımen bitelip qalğan swr tüsti güldi dastarhan jayılğan üsteldegi tabaqtan bir tilim qatqan alıp, tiske salıp opırıp jiberdi de, wrtı bwltıñdap törgi bölmedegi divanğa barıp şalqalay otırdı. Böbejigi qozğalıp, nannıñ soñğı şaynamın jwttı. «T-ä-ä-ä-ä-k». Kenet, äldene esine tüskendey atıp twrıp, divannıñ bir basın alğa qaray jıljıtıp, edenge üñildi: qoqıs aralas şañ basıp jatqan elu teñgelik tiın közine ottay basıldı. Aqşanıñ teris betine bederlene salınğan eltañbağa qaradı. «O, memleketim meniñ! Halqıñdı sonşa zarıqtırğanıñ qalay a?!».Büyrek beti qozğalıp, köz qiığı äjimdene zorlana jımidı.

***

Jel juasıdı. Aq terektiñ bayau ırğalğan wşar bası törtinşi qabattağı bir bölmeli üydiñ terezesinen anıq körinip twr. Qabırğağa ilingen suret betinde japıraq köleñkesi kün säulesimen oynay terbeledi. Basında qara şlyapa, jeydesiniñ tamaq twsın qılğındıra tüymelegen, jüzine kelisti saqal-mwrtın qırau şalğan şal men basına tartqan torköz, şaşaqtı aq oramaldan samay şaşı ağarañday körinentin kempirdiñ suretine qarağan adam, olardıñ jüzinen tögilgen meyirimdi,  adam kelbetine tüsken uaqıttıñ tabınbirden bayqar edi.

Qos qariyanıñ suretine arqasın berip, teris qarağan küyi jazu üsteline basın salıp, tolıqşa kelgen äyel otır. Qimılsız. Üsteldiñ oñ jaq erneuinen kişkentay krest salaqtap twr. Kresttiñ moyın baylar twsı – äyeldiñ qolında. Tas qıp wstap alıptı. Üstel üsti – retsiz qoyılğan kitaptar, är twsta umajdalğan äldeneşe qağaz, toqtap qalğan sağat.

Arada qanşa uaqıt ötkeni belgisiz. Buını bosap, älsiregen adamday äreñ basın köterdi. Öñi quday. Bası salbırap, jon arqasına keletin şaşı öñirine tögilip, eki betin japqan. Qıbır etpey wzaq otırdı. Bir uaqta auzı jıbırlap, şoqına bastadı. Şınjırın qol sırtına qayıra tastap, tittey krestti sausaqtarınıñ wşımen qısa wstap, ernine taqadı. Krest eringe tier-timestey ğana qalğanda:

- Süye almaymın onı, Qwday-au.

Öksip jılap jiberdi. Eki iığı selkildep, dauıs salmay egile jıladı. Şınjırı jiırılıp, iek astında jatqan krestke äyeldiñ köz-jası sırt-sırt tamıp jatır.Bir kezde aldında jatqan jartı betke juıq äldene jazılğan qağazdı alıp, ujamday wstadı.Jılağan qalpı ornınan twrıp, krestti aldı da esikke qaray bettedi.

Äldeqayda asıqqanday jedeldete basıp, baspaldaqpen tömen tüsip baradı. Jılap baradı. Äyel – qolındağı, şınjırı salbırap, ırğalıp bara jatqan kresttiñ baspaldaqtıñ jaqtau temirine ilinip qap, üzilip tüsken sezgen joq.

Tüymelenbegen, wzın swr plaşınıñ etegi jelpildep, sırtqa şıqtı. Sart etip esik jabıldı da, bes qabattıñ üydiñ dälizinde tağı da tınıştıq ornadı.

Tınıştıqtı tirşilik dausı bwzdı: şoyın temir esik şiqılday aşıldı. Iığımen iterip twrıp, esikti qwlıptadı. «Aylıq ta keşikti-au, äkeñ...». Elu teñge salğan qaltasınan qolınan almağan boyı satılardı sanay basıp tömen tüsip bara jatıp, kil toqtay qaldı. Eñkeyip, satı şetinde jatqan krest aldı. «Altın!». Audarıp qaradı. «595». «Şınımen altın eken. Qwday berdi degen - osı». İştey quanğanımen, krestti ya qaltasına saların ya qolın keude twsına wstap jürerin bilmey dağdardı. Qolın joğarı-tömen erbeñdetip, dalağa şıqtı. Aulada şüyirkelesip otırğan orıs äyelderin köre sala, krestti qaltasına sala qoydı. Nege ekeni belgisiz, orıs äyelderiniñ biri ayaq astınan moynındağı kresttin izdep, mwnı bas salatınday körindi. Öz oyınan özi şoşıp, jügire basıp köşege şıqtı. Artına bwrılıp qaradı. Quıp kele jatqan eşkim körinbeydi. Qolına qaltasına saldı. ««Qwdaydı» qaltama salıp alğanım qalay bolar eken?! Mwnı özi, moyınğa tağıp, şoqınğan sayın süyip, tabınbauşı ma edi?! «Qwdaydı» belden tömen, şalbardıñ qaltasına süñgitip jiberu degen zor künä bolıp jürmesin?!». Twstan qaumalağan oymen alısıp, äbirjip, özin şın künähar sezine bastadı.

- Oy, Alla-ay...

Dausı şığıp ketkenin bayqamay qaldı. Kenet, mwsılman ekeni esine tüsip, jüzine künädan arılğan qwldıñ quanış reñi kirip, bolar-bolmas jımidı. «Allanıñ bergen nesibesi ğoy, nede bolsa. «Qwdaylarınıñ» adam ayağınıñ astında jatqanına men kinälimin be? «Qwdayğa» qwrmetteri me osı ma, baspaldaqta şaşılıp jatır. «595». Altınnan qwyğan. Demek, «Qwdaydı» satıp aladı. Satıp alğan «Qwdaydı» tauıp alsa nesi bar eken?! Tipti qayta satıp jiberse de bolatın şığar». Sürinip kete jazdadı. Qarasa, «Han Lombardtıñ» tabaldırığında twr eken. Qaltasınan kresti alıp edi, elu teñge qosa şıqtı. Krest pen aqşağa kezek qarap biraz twrdı da lombardqa kirip ketti.

- Satasız ba, tapsırasız ba?

Közildirik kigen, şaşın sarı tüske boyatqan aqsarı kelinşek bwğan külimsirey qaradı.

- Satamın. Balalar tauıp alıptı. Onı neğılamız?! Mwsılmanbız ğoy, mwnıñ bizge mülde keregi joq.

Krest sıldır etip tarazığa tüsti. Bes mıñ altı jüz teñge sanap berdi. Kütpegen jerden aqşa tapqanına köñili ösip, şığa sala äyeline telefon soqtı.

- Alou, aytsam senbeysiñ, qızıq boldı.

Täptiştep bärin ayttı. Äñgimeni ünsiz tıñdağan äyeli:

- Onı nege satasıñ. Tapsırıp qoymadıñ ba. Aylıq tüskende alıp, aqşadan qısılğanda tapsırıp twratın edik. Onsız da bar altınım lombardta jatır. Jaraydı, nede bolsa, aqşa joq kezde jaqsı boldı.

Bazardan qayttı. Eki qolında eki dorba. Baspaldaqpen köterilip bara jatıp, krest tauıp alğan twsqa ayaldap, mañayın süze qaradı. Şiırşıqtalğan qağaz ğana. Alıp, jazıp qaradı. Jartı betke juıq hat eken.

Üyge kirip, hattı oquğa kiristi.

«Men Qwdaydı satqan joqpın. Senimimdi sattım. Senim – qay zamanda da ötimdi tauar. Tipti, ömirdiñ özi – senim saudası. Adamdardıñ bir-birine senim artuınıñ özi sol saudanıñ bası. «Bir Qwdayğa sendik» deydi. Qwdayğa adamnıñ senimi kerek pe? Joq. Senim – adamğa ğana kerek. Adam Qwdayğa senimin saudalaydı. Tek Qwdayğa ğana emes... Ğaşıq jarğa qolıñızdıñ jetkeni – senimiñizdiñ ötkeni. Qızmetke twrdıñ, tağı da senim saudası. Saylauğa bardıñ, senimiñdi sattıñ. Bar älem senim saudasınıñ bazarı.

Men de senimimdi sattım. Ötpedi – süye almadım.

Senimiñiz öz qwnın ötedi me?..»

Terezege qaradı. Ünsiz, tesilip wzaq qaradı.

... Äldebireu külimsiregendey boldı...

 

25.11.2013-10.12.2013

Almatı

Abai.kz

0 pikir