«Biz endi Aqordagha baramyz!»: Kәsipkerlerding janayqayyn kim tyndaydy?
![](https://abai.kz/content/uploads/2024/07/1720781707860102.jpeg)
Almatydaghy «Evraziya» jәne «Rahat» bazarlaryndaghy bir top saudagerlerining qúqyghy 6 jyldan beri qorghalmay keledi. Sozbalangha salynghan isting nәtiyjesi bolaryna ýmiti ýzilgen kәsipkerler Preziydentten arasha súraydy. Sauda ýiining menshik iyesi bolugha bar tapqan qarjysyn qúighan kәsipkerlerding qarajatyn kim qaytarady? 6 jyldan beri nýktesi qoyylmaytyn búl qanday sot? Isting saghyzsha sozylghanyna lauazymdy túlghalardyng qatysy bar ma? Osy súraqtargha jauap izdegen kәsipkerler jurnalistermen kezdesip múnyn jetkizdi.
Saudagerlerding aitularynsha, negizgi mәsele 2015 jyly bazarlardy modernizasiyalau degennen bastalypty.
«6 jyldan beri sot prosesine nýkte qoyylmay keledi. Biz búl mәseleni aita-ayta jauyr boldyq. Óitkeni jauapty organdar nýkte qoigha qúlyqsyz. Biz endi Preziydentten kómek súraymyz. Endi suda ýiining ornyna әkimdik skver salghysy keledi. Búl prosesste de kóptegen instansiyalardan óttik. Býginde Joghary sotta bizding ótinishimizdi qaramay otyr. Dәl Baraholkanyng ortasynan skver saludy týsinbey otyrmyz. Búl «Rahat» bazaryna qatysty.
Al «Euraziya» sauda ortalyghynyng jaghdayy da týsinikiz. Búl iste sozbalangha salynuda. Qarjyny qaltasyna basyp qashyp ketken Ovsyannikov syrttay sottalghanymen, elimizge ekstradisiyalanbady. Al sauda ýiining jana basshylary qayta qayta auysyp jatyr. Mening oiymsha búl isting sozbaqqa sozyluynda lauazymdy adamdardyng әseri bar. Biz Preziydentten osy mәselege bey-jay qaramauyn súraymyz», - deydi «Rahat» bazary men «Euraziya» sauda ýii kәsipkerlerining ókili, «AZP»zangerler palatasynyng mýshesi Jәnibek Bashanov.
Onyng aituynsha isting nәtiyjeli jýrgiziluine zang ókilderi nazar audaratyn emes. Bir jarym jyldan beri prokuratura ispen әli tanysyp jatyr eken.
2023 jyldyng 15 qantarynda «Evraziya» sauda ýii kәsipkerlerining shaghymdary negizinde asa iri kólemde shyghyn keltirgen alayaqtyq faktisi boyynsha sauda ýiining búrynghy iyesi IY.N.Ovsyannikovke qatysty qylmystyq is qozghalghan. Oghan negiz bolghan 2022 jyly oryn alghan bas-ayaghy 6 aida sauda ýiine qatysty 6 satyp-alu kelisim-shartynyng oryn alghany. Jalpy 50 jәbirlenushining 4 994 500 AQSh dollaryna «Evraziya» sauda ýii salynghan. Kәsipkerler óz qarajatyn sauda ýiine ýlestik menshik iyesi retinde salghan.
2023 jyldyng 6 sәuirinde I.Ovsyannikov syrttay sezikti dep tanylyp, ony qylmystyq әreketi QR Qylmystyq kodek sining 190 babynyng 4 baby ә tarmaghy boyynsha baghalanghan.
2023 jyldyng 12 sәuirinde I.Ovsyannikovke qatysty syrttay qamaugha alu sharasy qoldanghan.
2023 jyldyng 26 sәuirinde Ovsyannikovke halyqaralyq izdeu salynghan.
Degenmen, qylmystyq is boyynsha aldyn ala tergeu sozbalaushylyqqa salynuda. Tergeu men prokuratura organdary qylmystyq isti jan-jaqty, obektivti tergeuge qúlyqsyz.
«Biz nege alayaqty elge qaytarmaymyz. 67 kәsipkerding 5,5 mln dollaryn qaltasyna basyp, emin erkin jýrgen qylmyskerdi ústaugha bizding zannyng nege kýshi joq. Is qozghalyp jatsa da, bizding sauda ýiining oryndary bir adamnan bir adamgha әli saudalanyp jatyr. Endi Shәmil Ábish ketip ornyna basqa kompaniya keldi. Olar tómengi etajgha jóndeu júmystaryn jýrgizip jatyr. Biz nege ketuimiz kerek? Bizding tirnektep tapqan qarjymyzdy kim qaytarady? Nege óz elimizde jetim balanyng kýiin sezinip otyrmyz. Ovsyannikovke 2016 jyly Qazaqstan azamattyghy berilgen. Eger ol 2001 den bastap Resey azamaty bolsa, 2016 jyly azamattyqty kim bergen? Biz endi qayda baramyz? Kimge baramyz? Shyryldap jýrgen 67 adamnyng jan aiqayyn tyndaytyn adam bar ma? Bizding talabymyz Ovsyannikovti elge qaytaryp, bizding qarjymyz qaytarylsyn», - deydi kәsipker Sәule Abdullina.
«Bizding ertengi kýnimiz búlynghyr. 6 jyldan beri sheshilmey kele jatqan mәselemiz bar. Búl daudyng bastalghany 2016-2017 jyldar.Osy kýnge deyin sheshilmeytin búl qanday dau? «Euraziya» men «Rahat» sauda ornynyng kәsipkerleri mәselening sheshilmey, odan sayyn ushyghyp túrghanyna baylanysty elimizding Preziydenti Qasym-Jomart Toqaevtan, «Amanat» partiyasynyng tóraghasy Erlan Qoshanovtan qoldau súrap, óz ótinishimizdi jetkizu ýshin jinalyp otyrmyz. Mәseleni qysqasha bayandaytyn bolsam, 2016 jyldan beri «Rahat» bazary óz ornalasqan jerining qúqyghyn qorghap keledi. 6 jyldan beri sheshilmeytin ne dau ózi. Qazaqta әu basta 3 dau bolghan «jer dauy, jesir dauy, mal dauy». Jer dauy eng basty dau. Býginde nanyn tauyp otyrghan saudagerlerdi jyly ornynan quyp, әkimdikting ol jerge demalys ornyn salamyz degeni týsiniksiz. Preziydentimiz jyl sayynghy joldaularynda kәsipkerlikti damytu jayly aitady. Preziydentimizding joldauy Almatygha jetkenshe tony ainalyp, óni ózgerip ketedi. Kәsibin dóngeletip, salyghyn tólep otyrghan saudargerlerding jazyghy nede? Almaty qalasynyng qúqyq qorghau organdary, Sot jýiesi búlardyng barlyghy qala әkimining yqpalynan shygha almaydy. Býginde Almaty qalasy ekonomikalyq sotynyng ýkimimen «Rahat» sauda ortalyghynan 44 saudagerdi shygharu ýkimi shyqty. Búl sheshim zansyz. Sheshimmen kelispegen saudagerler kóshege ereuilge shyghugha dayyn.
«Euraziya» sauda ortalyghynyng jayy turaly aitsaq modernizasiya degen jeleumen bazardyng sol kezdegi iyesi Ovsyannikov kәsipkerlerding aqshasyn tartty. Olardyng aqshasyna sauda ýiin saldy. Saudagerler barlyghy birdey menshik iyesi bolady degen ózara kelisimmen qarjylaryn qúyady. 2022 jyly jap jana sauda ýiin Ovsyannikov eshkimge aitpastan satyp jiberip, Resey asady. Alayaqqa tap bolghanyn bilgen saudagerler qúqyq qorghau organdaryna shaghymdandy. 2022 jyly 15 qantarda alayaqtyq boyynsha is qozghaldy. Sodan beri sot prosesi bir qadam algha basqan joq. Reseyde emin erkin jýrgen alayaqty ekstradisiyalap elge jetkize almay otyrmyz. Óitkeni bizding qúqyq qorghau organdarymyz oghan qúlyqsyz. Sebebi 2022 jyldyng jeltoqsan aiynan beri «Euraziya» sauda ýiining iyesi bolyp qazirgi Almaty qalasy mәslihatynyng deputaty Dastan Janteleev. Janteleev kelgeli beri bizding qylmystyq is mýlde toqtady desek qatelespeymiz. Kәsipkerler shaghymyn aitsa Alatau audanynyng prokurory zerdeleu ýshin qújattardy qarap jatqanyn aitady. Osy jyldyng basynan bastap 4 ay boyy qújattar tekserilude. Qújattarmen әli tanysyp jatyr. 2022 jyly 6 aida 6 ret menshik iyesi auysyp ózgerdi. Múnda otyrghan sauagerlerding barlyghy is boyynsha jәbirlenushiler», - deydi «Rahat» bazary men «Euraziya» sauda ýii kәsipkerlerining ókili, «AZP»zangerler palatasynyng mýshesi Jamiylә Tólegenova.
Sozbalangha salynghan iste qúqyq qorghau organdarynyng júmysy dúrys jýrgizilmegen deydi Almaty oblysy zangerler palatasynyng mýshesi Serjan Arshabekov.
Ol: «Mening oiymsha isti tәjiriybesiz әri zangerlik bilimi joq mamandar jýrgizgen. Olar is boyynsha normagha say tekseris jasamaghan. Tergeu barysynda qylmystyq isting jýrgiziluinde birneshe olqylyqtar bar. Biz azamattyq qogham ókilderin, qogham belsendilerin BAQ ókilderin osy iske bey-jay qaramauyn ótinemiz», - dedi.
6 jylgha sozylghan qylmystyq isting ayaqtaluyn ótingen kәsipkerlerding endigi ýmiti Preziydentte.
Abai.kz