Biylik pen Chevron Teniz boyynsha kelissózdi bastady
Amerikalyq Chevron kompaniyasy Qazaqstannyng eksporttyq múnayynyng negizgi kózi sanalatyn Teniz ken ornyn iygeru jónindegi túraqtandyrylghan kelisimshartty úzartu mәselesi boyynsha biylikpen kelissóz bastady, dep habarlaydy Ulysmedia.kz.
The New York Times mәlimetinshe, múnay alyby men Astana arasynda kelisimshartty úzartu sharttary jónindegi kelissózder qazirding ózinde jýrip jatyr.
— Chevron men Qazaqstan ýkimeti 2033 jyly ayaqtalatyn ken ornyn iygeru jónindegi kelisimshartty úzartu boyynsha әleuetti týrde kýrdeli kelissózder prosesin bastady. Búl kelissózder Chevron ýshin asa manyzdy, óitkeni kompaniya Qazaqstanmen ondaghan jyl boyy qarym-qatynas qalyptastyrghan. 2025 jyly Chevron-nyng Tenizden týsetin tabysy shamamen 4 mlrd dollar boluy mýmkin, — dep jazady NYT.
Qazaqstan ekonomikasynyng tiregi
Qazaqstan ýshin de búl kelissózderding manyzy az emes. Sebebi Teniz — eldegi eng iri ken oryndarynyng biri. Dәl osy Tenizdegi óndiristing keneni 2025 jyly Qazaqstan ekonomikasynyng ósuine negizgi serpin bergen.
— Búl Qazaqstan ýshin óte manyzdy. Onyng «Tenizshevroylmen» qarym-qatynasy shyn mәninde simvoldyq sipatqa iye, — dedi Prism Strategic Intelligence konsaltingtik kompaniyasynyng ókili Keyt Mellinson.
Tenizding manyzyn asyra baghalau qiyn, sebebi ken ornynda shamamen 25 mlrd barreli múnay qory bar. Onyng ýstine óndiru әleueti azayyp jatqan joq, kerisinshe artyp keledi. Tenizdi keneytu jobasy bastapqy jospardan shamamen 11 mlrd dollargha qymbatqa týskenimen, búl shyghyn ózin aqtady — býginde qazaqstandyq ken orny әlemdegi óndiris kólemi boyynsha alghashqy ondyqqa kiredi. The New York Times qarasha aiynyng sonynda ukrain drondarynyng KQK terminalyna jasaghan soqqysynan keyin qazaqstandyq múnay eksportynyng toqtauy jәne Qazaqstan men OPEK+ arasyndaghy óndiru kvotasynyng asyp ketuine baylanysty kelispeushilikter turaly da eske salady. Búl mәselelerding barlyghy Tenizben tikeley baylanysty.
Úzartu tiyimdi me?
Chevron kompaniyasy Tenizben baylanysyn qysqartugha mýddeli emes ekeni anyq. Óitkeni 2024 jyly búl ken orny kompaniyanyng jalpy óndirisining shamamen 13 payyzyn qamtamasyz etken. Alayda sarapshylar Qazaqstan ýshin de amerikalyq kompaniyanyng eldegi eng iri ken ornynan ketui tiyimsiz boluy mýmkin ekenin aitady. Teniz Qazaqstan ekonomikasynda asa manyzdy ról atqarady — ol elding jalpy ishki ónimining shamamen 10 payyzyn qamtamasyz etedi. «Tenizshevroyl» — elimizdegi iri salyq tóleushilerding biri. Sondyqtan kelisimshart sharttaryn qayta qarau jónindegi kelissózder barynsha saqtyqpen jәne yqtimal tәuekelderdi eskere otyryp jýrgizilui tiyis.
— Qazir Qazaqstan ekonomikasynyng manyzdy segmentining ónimdiligi tarazygha tartylyp otyr, — dep eskertedi S&P Global Commodity Insights kompaniyasynyng Euraziyalyq energetika baghytynyng jetekshisi Metiu Seydjers.
NYT derekkózderining aituynsha, Chevron Tenizden ketken jaghdayda qazirgi tanda ken ornyndaghy óndiristing ónimdiligi men tabystylyghyna aitarlyqtay yqpal etip otyrghan bilikti menedjerler men tehnikalyq mamandardy almastyru qiyngha soghady.
Abai.kz