Býgin Mәjilis Euraziyalyq ekonomikalyq odaqtyng tehnikalyq reglamentteri talaptarynyng saqtaluyna memlekettik baqylaudy jýzege asyrudyng qaghidattary men tәsilderi turaly kelisimge ózgerister engizetin hattamany ratifikasiyalady.

Osyghan baylanysty «AMANAT» partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Temir Qyryqbaev Premier-Ministrding orynbasary – Últtyq ekonomika ministri Serik Júmangharinge auyl sharuashylyghy ónimderining eksportyn retteu jóninde deputattyq saual joldady.

Temir QYRYQBAEV:

DEPUTATTYQ SAUAL

QR Premier-Ministrining orynbasary – Últtyq ekonomika ministri S.M. Júmangharinge!

Qazir auyl sharuashylyghy ónimderin, onyng ishinde sәbizdi eksporttaugha jana shekteu engizu turaly úsynys fermerler men kәsipkerler arasynda narazylyq tudauda. Biznes ókilderi Ýkimet búl shara arqyly naqty qanday strategiyalyq maqsatty kózdeytinin týsine almay otyr.

Tәjiriybe kórsetkendey, eksportqa tyiym salu baghanyng tómendeuine әkelmeydi, kerisinshe ósim jalghasa beredi. Búl jerde negizgi auyrtpalyq óndirushilerge týsedi. Al deldaldar men logistikalyq tizbekting basqa qatysushylary búl shekteuden zardap shekpeydi. Sebebi tauardyng baghasy dýken sóresine jetkenshe birneshe esege qymbattaytyny belgili.

Sarapshylar baghany tek eksportty shekteu arqyly túraqtandyrudy tiyimsiz dep esepteydi. Biznes qauymdastyghy da óz ústanymyn ashyq bildirude. Eger memleket ishki naryqqa qajetti ónim kólemin naqty aiqyndasa, fermerler ony qamtamasyz etuge dayyn.

Qazaqstan Kartop jәne kókónis ósirushiler odaghynyng mәlimetinshe, qoymalar toly, sәbiz ben kartop tapshylyghy joq. Osyghan baylanysty Auyl sharuashylyghy ministrligi úsynghan ónim tapshylyghy jónindegi derekterding obektivtiligine kýmәn tuyndaydy. Búl memleket pen óndirushiler arasynda jýieli dialogtyng joq ekenin kórsetedi.

Mәselen, Pavlodar oblysynda ghana fermerlerding qolynda 120 myng tonnadan astam sәbiz qory bar. Qazirgi jaghdayda ony kelisi 80 tengeden satudyng ózi qiyn. Sebebi súranys tómen. Al sәbiz – úzaq saqtalmaytyn ónim. Sondyqtan eksportqa uaqytsha shekteu qolda bar ónimdi ótkizu mýmkindigin odan әri taryltady.

Oylastyrylmaghan әkimshilik sheshimder otandyq fermerlerding sheteldik naryqtardaghy ornyn әlsiretip, olardy bәsekelesterge onay berip qoygha әkeledi. Fermerler jyldar boyy qalyptastyrghan logistikasy men seriktestik baylanysy bir ghana sheshimning saldarynan ýzilui mýmkin.

Búghan deyin de kartop, et jәne piyaz eksportyna osynday shekteuler engizilgenimen, olardan naqty qorytyndy jasalghan joq. Qysqamerzimdi әkimshilik tәsilder әli de basym bolyp otyr.

Múnday sayasat úzaq merzimde fermerlerding óndiristi damytugha degen yntasyn tómendetip, elding sheteldik ónimge tәueldi bolu qaupin arttyrady.

Osyghan baylanysty Ýkimetten tómendegi mәselelerge jauap beruin súraymyn:

1. Eksportqa shekteu engizu turaly úsynys qanday ekonomikalyq jәne statistikalyq esepteulerge negizdeldi, ishki naryq qajettiligi men qolda bar qorlar boyynsha qanday derekter paydalanyldy jәne olardyng dúrystyghyna qay organ jauapty?
2. Bagha ósimi saqtalghan jaghdayda eksportty әkimshilik jolmen shekteuding ornyna sauda ýstemesin retteu, logistikany ontaylandyru jәne túraqtandyru satyp aluy siyaqty jýieli tetikti qoldanu mýmkindigi qarastyryldy ma, onyng nәtiyjesi qanday?
3. Ishki naryqty kepildendirilgen kólemde ónimmen qamtamasyz etip, artyq ónimdi eksportqa shygharugha mýmkindik beretin naqty әri týsinikti modeli әzirleu josparlanyp otyr ma?

Memleketke qajeti – bir rettik shekteuler emes, túraqty әri boljamdy erejeler. 

Abai.kz