Premier-ministr Oljas Bektenov Memleket basshysynyng tapsyrmasy boyynsha әzirlengen Mal sharuashylyghyn damytudyng 2026-2030 jyldargha arnalghan keshendi josparynyng jobasy qaralghan jiyn ótkizdi.

Keshendi josparda mal basyn ósiruge, ónimdilikti arttyrugha jәne eksporttyq әleuetti keneytuge baghyttalghan salany memlekettik qoldaudyng tәsilderi men tetikteri qaraldy.

Auyl sharuashylyghy ministrligining mәlimetinshe, mal sharuashylyghy auyl sharuashylyghy jalpy ónimining 39%-yn qúraydy. Iri qara mal basynyng 2,4%-gha jәne úsaq mal basynyng 1,6%-gha shamaly ósui bayqalady. Sýt óndirisi 5% ósimmen shamamen 3,8 mln tonnany qúrady, et óndiru kólemi 1,2 mln tonnagha jetti, búl ótken jylghy dengeyden 2,6%-gha joghary.

Alayda, jalpy ónimning jyl sayynghy ósimi 2-3% dengeyinde saqtaluy salanyng әleuetin tolyq ashpay otyr.

Keshendi jospardy jýzege asyru iri qara mal sanyn 7,9 mln-nan 12 mln basqa jәne úsaq mal sanyn 20,2 mln-nan 28 mln basqa deyin úlghaytudy kózdeydi. Sonday-aq, et óndirisining 1,2 mln-nan 1,8 mln tonnagha deyin ósui jәne onyng eksportynyng 82 mynnan 165 myng tonnagha deyin eki ese úlghayy kýtilude.

Auyl sharuashylyghy ministri Aydarbek Saparov maqsatty kórsetkishterge qol jetkizu ýshin birqatar baghyt boyynsha salany qarjylyq qoldau sharalarynyng kesheni úsynylatynyn bayandady.

• Auyl sharuashylyghy januarlarynyng barlyq týrlerining asyl túqymdy mal basyn satyp alugha jyldyq 6% jenildikpen nesie beru baghdarlamasyn iske qosu josparlanuda. Qarjylandyrugha jyldyq qajettilik 300 mlrd tengeni qúraydy. Búl sharany jýzege asyru tabynnyng janaruyn jedeldetuge jәne mal sharuashylyghynyng genetikalyq әleuetin arttyrugha mýmkindik beredi.
• Shalghaydaghy mal sharuashylyghyn damytu jәne jayylymdyq infraqúrylymdy qalyptastyru ýshin biyl qarjylandyru kólemi 50 mlrd tenge bolatyn jyldyq mólsherlemesi 6%-ben birynghay jenildikti nesie beru kózdelgen.
• Qosymsha 50 mlrd tenge kóleminde mal azyghyn dayyndau tehnikasy men jabdyqtaryn satyp alugha jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jenildikpen qarjylandyru qarastyrylyp otyr.
• Sonday-aq mal sharuashylyghynyng baghyttary boyynsha ainalym qarajatyn tolyqtyru ýshin jalpy somasy 225 mlrd tengeni qúraytyn, jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jenildetilgen kreditteu baghdarlamasyn iske qosu josparlanuda. Qarjylandyrudy qoljetimdi ete týsu ýshin «Damu» qory arqyly qaryzdargha kepildik beru tetigin qoldanu kózdelgen.

Sonday-aq Keshendi jospardyng jobasynda salany kadrlarmen qamtamasyz etu, mal sharuashylyghy qyzmetkerleri ýshin әleumettik jaghdaylar jasau, onyng ishinde shopandar men baqtashylardyng 55 jasqa tolghannan keyin arnayy әleumettik tólemder alu qúqyghyn qamtamasyz etu, mamandar ýshin túrghyn ýy qúrylysyn salu jәne taghy da basqa sharalar kózdelgen.

Búdan bólek, tiyimdi marketingtik infraqúrylymdy qalyptastyru jәne ótkizu naryqtaryn keneytu kózdelip otyr. Veterinariyalyq qauipsizdik eksporttyq naryqtargha shyghudyng mindetti sharty bolyp sanalady. Osy baghytta veterinariyalyq nysandardy janghyrtu boyynsha júmys jalghasady, sonday-aq sauda obektilerinde kýndelikti baqylaudy jýzege asyru josparlanuda. Mal iyelerining jauapkershiligin arttyru mәselesi pysyqtaluda.

Jospardyng is-sharalary negizinen budjette kózdelgen qarajatqa, budjettik nesiyeler jәne qarjy instituttarynyng obligasiyalary boyynsha kupondyq syiaqyny subsidiyalau baghdarlamalary esebinen jýzege asyrylatynyn atap ótken jón.

Oljas Bektenov Keshendi jospardyng sharalary ishki naryqty otandyq ónimmen jýieli týrde qanyqtyrudy jәne әleumettik manyzy bar azyq-týlik tauarlary boyynsha boljamdy bagha túraqtylyghyn qamtamasyz etuge tiyis ekenin atap ótti.

Sonday-aq qayta óndeudi damytu jәne qosylghan qúny joghary ónim shygharudy úlghaytu qajet. Óndiris pen ónim ainalymynyng barlyq kezenderining ashyqtyghyn qamtamasyz etuding manyzdylyghy atap ótildi. Últtyq auyl sharuashylyghy sanaghynyng nәtiyjelerin sifrlyq platformalargha biriktiru jәne olardy birynghay esepke alu kózi retinde paydalanu tapsyryldy.

Premier-ministr Memleket basshysynyng paydalanylmaytyn auyl sharuashylyghy jerlerin qaytaru mәselesi jónindegi tapsyrmalarynyng oryndaluyna nazar audardy.

Auyl sharuashylyghy ministri Aydarbek Saparov jerding útymdy paydalanyluyn tekseru júmystary jýrgizilip jatqanyn bayandady. Astyq egetin ýsh ónir boyynsha 330 sharuashylyq joghary baqylauda. Maqsatsyz paydalanu faktileri anyqtalghan jaghdayda uchaskeler azamattargha odan әri qayta bólu ýshin memlekettik qorgha qaytarylatyn bolady.

Jiyn qorytyndysy boyynsha Ýkimet Mal sharuashylyghyn damytudyng 2026-2030 jyldargha arnalghan keshendi josparyn maqúldady. Premier-ministr Auyl sharuashylyghy ministrligine mýddeli memlekettik organdarmen birlesip júmysty ýilestirudi jәne barlyq kózdelgen sharalardyng sapaly oryndaluyn qamtamasyz etudi tapsyrdy.

Búghan deyin mal sharuashylyghynda enbek etetin azamattar ýshin zeynet jasyn tómendetu úsynylghan edi.

Abai.kz