Bolashaq basqarushylardy dayarlaytyn ghylymy ortalyq...
Býginde jahandyq ekonomika men basqaru jýielerining qarqyndy ózgerui jana buyn basqarushylaryn dayarlaudy talap etedi.
Osy túrghyda әl-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiytetining menedjment kafedrasy Qazaqstandaghy basqaru bilimin damytugha, ghylymy zertteuler jýrgizuge jәne halyqaralyq akademiyalyq yntymaqtastyqty keneytuge baghyttalghan manyzdy ghylymiy-bilim beru ortalyghy retinde qalyptasyp keledi. Kafedra zamanauy bilim beru baghdarlamalaryn jýzege asyryp qana qoymay, basqaru salasyndaghy ghylymy mektepterding damuyna jәne kәsiby basqarushylardy dayarlaugha eleuli ýles qosuda.
Ál-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiyteti Qazaqstan men Ortalyq Aziyadaghy ghana emes, әlemdik dengeydegi jetekshi uniyversiytetterding biri bolyp tabylady, búl әlemdik reytingtermen rastalady. Uniyversiytet QS World University Rankings 2025 (QS WUR) halyqaralyq reytinginde әlemning TOP-200 JOO-na kirdi. 2025 jyly ol 9 kórsetkish boyynsha 67 pozisiyagha, 230-dan 163 oryngha kóterildi. Uniyversiytet bay akademiyalyq dәstýrlerdi, zamanauy bilim beru tehnologiyalaryn jәne belsendi halyqaralyq yntymaqtastyqty biriktiredi. Uniyversiytet qúrylymynda menedjment, ekonomika, marketing jәne qarjy salalary boyynsha mamandar dayarlaytyn Ekonomika jәne biznes joghary mektebi manyzdy ról atqarady.
Mektepting negizgi bólimshelerining biri "Menedjment" kafedrasy bolyp tabylady, ol basqarushy kadrlardy dayarlau, ghylymy zertteulerdi damytu jәne kәsiby ortamen ózara is-qimyl ortalyghy bolyp tabylady. Býgingi tanda kafedrada bakalavriat, magistratura jәne doktorantura dengeylerinde 4 bilim beru baghdarlamasy bar. Bilim beru baghdarlamalaryna kelesi mamandyqtar kiredi: Memlekettik jәne jergilikti basqaru, Menedjment, Innovasiyalyq menedjment, Jobalardy basqaru.
Kadrlyq jәne ghylymy әleuet
Menedjment kafedrasy manyzdy ghylymiy-bilim beru әleuetine iye. Kafedranyng professorlyq-oqytushylyq qúramy qúramynda 35 qyzmetker júmys isteydi, olardyng ishinde 7 ghylym doktory, 10 ghylym kandidaty jәne 2 PhD bar. Kafedra oqytushylary ghylymy jobalar men zertteulerge belsendi qatysady, búl bilim beru prosesin ózekti ghylymy әzirlemelermen biriktiruge yqpal etedi.
Songhy jyldary kafedra qyzmetkerleri menedjment, túraqty damu, memlekettik basqaru jәne innovasiyalar salasynda zertteu qyzmetin belsendi damytuda. Zertteu nәtiyjeleri jetekshi ghylymy jurnaldarda jariyalanady jәne bilim beru prosesinde qoldanylady.
Ghylymy jobalar jәne zertteu qyzmeti
Kafedranyng ghylymy júmysy memlekettik granttyq jobalar men pәnaralyq zertteulerdi jýzege asyrudy qamtidy. Songhy bes jylda kafedrada jalpy qarjylandyrumen 200 mln tengeden astam 7 ghylymy joba iske asyryldy.
Zertteu baghyttary mynalardy qamtidy:
- Qazaqstanda sirkulyarlyq ekonomikany damytu;
- әleumettik salany memlekettik retteu mәseleleri;
- túraqty damu jәne ESG qaghidattaryn engizu;
- әleumettik kәsipkerlikti damytu;
- memlekettik basqaru jýiesin jetildiru.
Túraqty damu men ESG qaghidattaryna arnalghan joba ayasynda 180-nen astam kompaniyanyng qyzmeti jәne 400-den astam ghylymy jariyalanymdar men esepter zertteldi. Búl zertteuler biznes tәjiriybesinde túraqty damu qaghidattaryn engizuding erekshelikterin anyqtaugha mýmkindik berdi.
Zertteu nәtiyjeleri halyqaralyq ghylymy jurnaldarda, sonyng ishinde Scopus derekter bazasynda indeksteletin basylymdarda, sonday-aq Qazaqstan Respublikasy Ghylym jәne joghary bilim ministrligi úsynghan ghylymy jurnaldarda jariyalanyp keledi.
Halyqaralyq ghylymy yntymaqtastyq
Kafedra týrli elderding uniyversiytetterimen jәne ghylymy ortalyqtarymen halyqaralyq yntymaqtastyqty belsendi damytuda. Songhy jyldary sheteldik uniyversiytettermen jәne ghylymy úiymdarmen ghylymiy-tehnikalyq yntymaqtastyq turaly 11 shart jasaldy.
Seriktestik úiymdar arasynda:
- Polisha, Chehiya jәne Italiya uniyversiytetteri
- AQSh jәne Niyderlandy uniyversiytetteri
- Týrkiya, Finlyandiya jәne Malayziyanyng ghylymy ortalyqtary bar.
Sonymen qatar, kafedra 70-ten astam sheteldik ghylymy úiymdarmen yntymaqtastyq ornatyp, akademiyalyq útqyrlyqty damytugha, birlesken ghylymy zertteuler jýrgizuge jәne doktoranttardy dayarlaugha yqpal etude. Kafedra oqytushylary Erasmus+ baghdarlamalaryn, sonday-aq Europa jәne Aziya uniyversiytetterining ghylymy baghdarlamalaryn qosa alghanda, halyqaralyq ghylymy taghylymdamalargha qatysady.
Jariyalanym belsendiligi jәne ghylymy nәtiyjeler
Kafedranyng belsendi ghylymy qyzmeti oqytushylardyng jariyalanymdarynda kórinis tauyp keledi. Songhy bes jylda Scopus derekqorynda indeksteletin jurnaldarda 30 ghylymy maqala, sonday-aq QR ÚÁQ KOKSNVO úsynghan ghylymy jurnaldarda 92 maqala jariyalandy.
Jariyalanymdar arasynda túraqty damu, jobalardy basqaru, ekonomikalyq ósu, adam resurstaryn basqaru jәne innovasiyalyq qyzmet mәseleleri boyynsha zertteuler úsynylghan.
Menedjment jәne biznes-bilim beru ortalyghy
Kafedra janynda Menedjment jәne biznes-bilim beru ortalyghy júmys isteydi, ol basqaru salasynda konsulitasiyalyq qyzmetter kórsetedi jәne studentterge, magistranttargha, doktoranttargha jәne biznes ókilderine bilim beru baghdarlamalaryn jýrgizedi.
Ortalyq kelesi baghyttar boyynsha júmystar úiymdastyrady:
- jobalardy basqaru boyynsha treningter;
- oqytushylargha arnalghan ghylymiy-әdistemelik seminarlar;
- biznes jәne memlekettik sektor mamandaryna arnalghan biliktilikti arttyru baghdarlamalary.
2024 jyly ortalyq birqatar bilim beru kurstary men biliktilikti arttyru baghdarlamalaryn ótkizdi, búl 1 mln tengeden astam budjetten tys qarajat tartugha mýmkindik berdi.
Zertteushiler men jas ghalymdardy dayarlau
Kafedra ghylymy kadrlardy dayarlau isine belsendi týrde qatysady. Bilim beru baghdarlamalaryna studentter, magistranttar jәne PhD-doktoranttar tartylyp, olar ghylymy zertteulerge, konferensiyalargha jәne týrli akademiyalyq jobalargha belsendi qatysady.
Kafedranyng ghylymiy-zertteu qyzmetine 65 student, 13 magistrant jәne 6 doktorant qatysuda. Búl óz kezeginde ghylymy mektepting qalyptasuyna jәne jas mamandardyng zertteu qúzyretterining damuyna yqpal etedi.
Kafedranyng basqarushylyq bilim berudi damytudaghy róli
Ál-Faraby atyndaghy QazÚU-dyng Menedjment kafedrasy Qazaqstanda zamanauy basqarushylyq bilim berudi damytugha baghyttalghan bilim beru, ghylymy jәne saraptamalyq qyzmetti biriktiredi.
Joghary bilikti mamandardy dayarlau, ghylymy jobalardy iske asyru, halyqaralyq yntymaqtastyq jәne biznes-qoghamdastyqpen ózara is-qimyl kafedragha jahandyq ekonomika jәne túraqty damu jaghdayynda tiyimdi júmys istey alatyn basqarushylardyng jana buynyn qalyptastyrugha mýmkindik beredi.
Altynay Tulikubaeva,
PhD doktorant, oqytushy. Ál-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiyteti, Menedjment kafedrasy
Abai.kz