Songhy jyldary elimizde balalargha arnalghan animasiya men komiks (manga stiylindegi) kontentke qyzyghushylyq artyp keledi. YouTube, TikTok platformalarynda otandyq avtorlar óz jobalaryn úsynyp, jana buynnyng talghamyna say ónimder jasaugha tyrysuda.

Osy orayda asa manyzdy saual tuyndaydy: Qazaq aniymesi ózining últtyq ereksheligin saqtay ala ma, әlde japon, korey, qytay mәdeniyetine tym tәueldi bolyp qala bere me?

Osy mәseleni týsinu ýshin biz eki týrli kózqarasty biriktirdik. Olar: Tәjiriybeli tәrjimashy, aniyme jasap, ranobe audaryp, mangalardy qazaq tilinde sóiletip jýrgen ózimizding Abai kz aqparattyq portalynyng Abay oblysy boyynsha menshikti tilshisi Ábil-Serik Ábilqasymúly men onyng shәkirti Ákejan Aydarúlyn qazirgi kontent tútynushysyna qatysty súhbatqa tarttyq...

Ábil-Serik Ábilqasymúlynyng pikir:

— Qazirgi qazaq balalaryna arnalghan aniyme kontentine qalay qaraysyz?

— Jalpy, búl — óte manyzdy әri der kezinde damyp jatqan baghyt. Biraq mәsele tek formada emes, mazmúnda. Biz kóbine syrtqy stilidi — ýlken kózdi keyipkerlerdi, japondyq vizualdy sheshimderdi alamyz da, ishki mazmúndy tolyq últtyq dengeyge jetkize almay jatyrmyz.

— Yaghny elikteu basym deysiz be?

— Áriyne, bar. Búl tabighy prosess. Japon aniymesi — әlemdik industriya. Biraq biz sony kóshirmeuimiz kerek, qayta últtyq sipatqa beyimdeuimiz qajet. Mysaly, qazaq ertegileri, batyrlar jyry, mifologiya, qazaq fenteziyining atasy Taupyq Rymjanovtyng tuyndylary — dayyn kontent qoy.

— Sonda bizge qazir ne jetispeydi?

— Últtyq kod. Keyipkerlerding oilauy, sóileui, qúndylyqtary qazaqy boluy kerek. Qazir keybir jobalarda keyipker qazaqsha sóileydi, biraq minezi tolyqtay sheteldik bolyp kelip, ózinen at-tonyndy ala qashyrady.

— Balalargha búl qanshalyqty әser etedi?

— Óte ziyandy hәm qauipti әser etip, últtyq kelbetimizden ajyratady. Mysaly, bala-shagha týgel kórip jýrgen «Siniy traktor» bar. Ony últtyq ereksheliktegimizdi saqtap, «May arba» dep audasaq dýnie týzeledi. Álemdik hәm TMD balalar hittaryn óz әuezemizge salyp ynghaylauymyz kerek. Balalar kórgenin qaytalaydy. Eger olar tek sheteldik mәdeny kodpen ósse, últtyq sәikestik qúrdymgha kete әlsireydi.

Ákejan Aydarúlynyng pikiri:

— Sen qanday aniyme kóresin?

— Men japon aniymelerin kórem. Olar qyzyq, úrystar kóp, keyipkerler kýshti.

— Qazaqsha aniyme kórding be?

— IYә, biraq az. Keybiri qyzyq emes. Keyde bayau da sylbyr  siyaqty kórinedi.

— Nege qyzyq emes dep oilaysyn?

— Keyipkerler kýshti emes siyaqty. Superqabiletteri joq. Al japon aniymesinde bәri erekshe.

— Eger qazaq aniymesi qanday bolsa, saghan únar edi?

— Eger batyrlar bolsa, biraq olarda da erekshe tylsymdy kýsh bolsa. Mysaly, Alpamys super kýshpen, nemese qobyzben siqyr jasasa...

QARSY KÓZQARASTAR QAQTYGhYSY

— Balalardyng «ekshn» men «superqabiletke» qyzyghuy últtyq mazmúngha qayshy ma?

Ábil-Serik:— Joq, mýlde qayshy emes. Mәsele formada emes. Biz batyrlarymyzdy zamanauy tilde kórsete alamyz. Mysaly, Qobylandy batyrdy fentezy formatynda beru — búl dúrys qadam.

— Ákejan, saghan qazaq ertegileri qyzyq pa?

Ákejen: — IYә, biraq olardy mulitfilim siyaqty jasasa ghana qyzyq bolady. Kitap oqu kóp jaghdayda qyzyq emes. Men kitap oqumen qatar sabaqqa dayyndaluym da kerek qoy!?

— Ábeke, Demek, bar mәsele jetkizu formasynda ma?

Ábil-Serik: — Dәl solay. Balalargha mazmún emes, ony qalay jetkizgen manyzdy. Eger biz últtyq mazmúndy zamanauy formatqa salsaq — nәtiyje bolady.

ShYGhYS ÁSERI — QAUIP PE, ÁLDE MÝMKINDIK PE?

— Japon, korey, qytay mәdeniyetine baghyt alu dúrys pa?

Ábil-Serik: — Búl — qúral ghana. Biz ony dúrys qoldanuymyz kerek. Mysaly, japondar óz dәstýrin saqtay otyryp, әlemdik naryqqa shyqty. Kәrister «K-pop» arqyly mәdeny eksport jasady. Qytaylardyng «danhuasyn» (kóp serialy aniymelik toptamalary) kórmeytin qazaq balasy qalghan joq. Biraq ony qay tilde kóredi – mәsele osynda...

Biz de sol jolmen jýre alamyz, biraq mazmún qazaqy boluy shart. Osy baghytta shәkirtim Ákejan ekeumiz 1 minuttyq jeti-segiz qazaqy mulitfilimder týsirdik. Jasandy intellektini paydalanyp, óitkeni, jas úrpaqtyng pikirin bilu óte-móte manyzdy.

Ákejan: — Shynynda mening qúrdastarym kóp jaghdayda qay eldiki bolsa da, tek qyzyq bolsa boldy dep oilaydy. Aniyme jasaytyn aghaylar men apaylar osyny eskere jaqsy bolar edi.

BOLAShAQQA BAGhYT

— Qazaq aniymesining bolashaghy qanday?

Ábil-Serik: — Ýsh negizgi baghyt qajet:

1)Últtyq ssenariy (ertegi, tariyh);

2)Zamanauy vizual (aniyme stiyli);

3)Balalar psihologiyasyn týsinu. Tek eger osy ýsheui biriktirilse — bizde kýshti aniyme industriyasy payda bolady.

— Sen qazaq aniymesin kórging kele me?

Ákejan: — IYә, eger ol qyzyq bolsa. Jәne keyipkerler kýshti bolsa. Sonday keyipkerdi ústazym ekeumiz ómirge әkele alamyz dep oilaymyn.

Týiin: Búl súhbat bir manyzdy shyndyqty kórsetti:

— Eresekter últtyq mazmúngha alandaydy

— Balalar qyzyq pen dinamikagha qaraydy. Osy orayda, ekeuin biriktiru — basty mindet. Qazaq aniymesi men mangasy sheteldik stilige sýienui mýmkin, biraq onyng jýregi qazaqy bolugha tiyis. Eger biz tek elikteumen shektelsek — últtyq ónim jasay almaymyz. Al eger dәstýr men zamanauy formatty ýilestirsek — jana mәdeny tolqyn qalyptasady. Osy tolqynnyng ishinde Ábekeng baulyghan Ákejannyng alar orny erekshe bolady dep sanaymyz.

Núrgeldi Ábdighaniyúly

Tómende Ústaz ben Shәkirt týsirgen shaghyn aniymelerding youtube ciltemesi:

Abai.kz