Songhy uaqytta jii kezdesetindey, jana Konstitusiyanyng 28-baby turaly alyp qashpa әngimeler jýr.

Adamdar týrli nәrselerdi tym tura maghynada týsindiruge beyim, sodan keyin zangerlermen kenesuge nemese internetten terenirek aqparat izdeuge tyryspay-aq, ony tarata beredi.

Mәsele «odan shygharyp jiberuge jol berilmeydi» degen norma turaly bolyp otyr.
Jeli qoldanushylary múny birjaqty týsinip, jalgha alushylar jaldau aqysyn tólemese de, eshkim olardy shyghara almaydy degen qorytyndygha kelgen. Búl qaueset jelide keng taraghan.

Ayta ketu kerek, kóptegen konstitusiyalyq normalar jalpy qaghidattardy bildiredi, al olar «Túrghyn ýy qatynastary turaly» zanda, Azamattyq kodekste jәne basqa da zandarda naqtylanyp týsindiriledi.

Jana Konstitusiyada kórsetilgen túrghyn ýige qatysty norma shyn mәninde 1997 jyldan beri zandarda bar.

Keshe Ádilet ministrligi egjey-tegjeyli týsindirme jariyalady:

«Túrghyn ýy iyesi óz mýlkin iyelenu jәne oghan biylik etu qúqyghyna basymdyqpen iye, sonyng ishinde ony bosatudy talap etuge qúqyly. Mysaly, eger jalgha alushy shart talaptaryn búzsa, jaldau aqysyn tólemese, tólem merzimderin keshiktirse nemese mýlikke ziyan keltirse, onda menshik iyesi shartty búzugha jәne túrghyn ýidi bosatudy talap etuge tolyq qúqyly.

Zang menshik iyesine artyqshylyq beredi, ol shartta josyqsyz jalgha alushylardy shygharu sebepterin ózi belgiley alady. Óz kezeginde zang jalgha alushy óz mindettemelerin oryndamaghan jaghdayda, mәjbýrlep shygharu ýshin sot arqyly qarau tetigin qamtamasyz etedi. Sondyqtan shart taraptary jaldau sharttarynyng talaptaryna múqiyat qarauy qajet».

Qarapayym tilmen týsindirsek, «shygharyp jiberu» turaly norma, birinshiden, túrghyn ýy iyesining mýddelerin, sonyng ishinde qúrylys salushylardyn, jergilikti biylik organdarynyng nemese sot oryndaushylarynyng ozbyrlyghynan qorghaydy, al ekinshiden, jalgha alushynyng mýddesin — jalgha berushining ozbyrlyghynan qorghaydy.

Búl norma azamattardyng qúqyqtary men mindetterining tepe-tendigin qamtamasyz etuge baghyttalghan, al bóten túrghyn ýide tegin әri jauapkershiliksiz túru qúqyghyn bermeydi.

Konstitusiya menshik qúqyghyn qorghaudy naqty aiqyndaydy.

Yaghni, qauesetter men alyp-qashpa әngimelerge qaramastan, jana Konstitusiya eng aldymen jeke menshik iyesining qúqyqtaryn, sonyng ishinde qogham ýshin asa manyzdy túrghyn ýige degen qúqyqty qorghaydy.

Abai.kz